Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar?

Nükleer Acil Durum Hallerinde Potasyum İyodür'ün Koruyucu Etkisi

Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar? HBO
Chernobyl dizi-filminden bir sahne.
2 dakika
68,869
Podcast
3:41
Ekin Baran Sunar
Seslendiren
21
  • İndir
  • Dış Sitelerde Paylaş
Tüm Reklamları Kapat

1986 yılında Çernobil Nükleer Santrali'nde gerçekleşen facia gibi, nükleer kazaların yaşanma ihtimali hep vardır. Nükleer kazalarda yayılan radyoaktif maddelerin insanlar üzerindeki zararlı etkileri ise çok fazladır. Bu yüzden önlemler almak gerekir, bu önlemlerden biri de iyot hapı almaktır. Kaza anında hemen alınan iyot hapları çok daha fazla etkilidir, 24 saat sonra aldığınızda ise etkisi olmaz. Bu yazımızda yararlı ve zararlı iyottan bahsederek, iyot haplarının nükleer kazalar sırasında nasıl etkili olduğunu inceleyeceğiz.

İyotun İzotopları ve Vücudumuzdaki Etkileri

Vücudumuzda bulunan tiroit bezinin işlevini yerine getirebilmesi ve hormon üretebilmesi için iyot gereklidir. Vücudumuzda kullanılan iyot, stabil iyot olan iyot-127 (I-127)'dir fakat iyotun farklı izotopları da bulunmaktadır. İyot izotopları diğer izotop atomlarda olduğu gibi proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı olan atomlardır. Bu izotoplardan biri olan iyot-131 (I-131) nükleer santrallerde kullanılan uranyum fisyon reaksiyonları sırasında üretilir. Nükleer kazalarda ortaya çıkan radyoaktif iyot (iyot-131) insan sağlığına son derece zararlıdır.

İyot-131 atmosfere karışarak solunum yoluyla vücuda girer. Aynı zamanda suya ve yemeklere de karışabilir. Tiroit bezimiz normal iyot ve radyoaktif iyot arasındaki farkı ayırt edemez ve bu yüzden alınan radyoaktif iyot vücutta kullanılmaya başlanır. Bu iyotun yaydığı radyasyon, tiroit ve çevresindeki dokuyu etkileyerek fonksiyon bozukluklarına ve kansere sebep olur.

Tüm Reklamları Kapat

Tiroit Bezi ve Fonksiyonları

Tiroit, boynun ön kısmında yer alan, 20-60 gram ağırlığında kelebek şeklindeki iç salgı bezidir. T4, T3 ve kalsitonin olmak üzere üç hormon salgılar. Kalsitonin kemik metabolizması üzerinde etkiliyken, T4 ve T3 metabolizmanın kontrol ve düzenlenmesinde etkilidir. Bu hormonlar bazal metabolizma hızını arttırarak vücudun daha çok çalışmasını sağlarlar. Bunun yanı sıra özellikle beyin gelişiminde önemli rol oynar ve büyümeye katkı sağlarlar. İyot bu hormonların yapı taşı olarak görev yapar ve vücudumuz bu elementi dışarıdan almak zorundadır. Besinlerden alınan iyot bağırsaklardan emilerek kana karışır ve tiroit bezine ulaştırılarak hormon sentezinde kullanılması sağlanır.

Tiroit Bezi
Tiroit Bezi
Mayo Clinic

Nükleer Facialarda Neden İyot Hapı Kullanılır?

Potasyum-İyodür (KI) tabletleri yani iyot hapları, radyoaktif olmayan iyot (I-127) içermektedir. İyot hapları tiroit dokusunun iyot ihtiyacını karşılayarak, radyoaktif iyotun (I-131) kullanımını engellemeyi amaçlamaktadır. I-131'in açığa çıktığı durumlarda alınması önerilen bu tabletler tiroit bezinin radyasyondan korunması için kullanılır. İyot hapı yeterli dozda alındığında tiroit bezini iyot ile doyurur ve vücutta bulunan radyoaktif iyotun bez tarafından alınmasını ve depolanmasını engeller. Hormon üretimi için kullanılmayan radyoaktif ve stabil iyotların tamamı 2 gün içinde vücuttan atılır.

Bu hapların etkisini göstermesindeki en önemli faktör, radyasyon maruziyeti ve hapın kullanımı arasında geçen süredir. Radyoaktif iyotun ortaya çıkışıyla birlikte hemen alınan haplar daha etkiliyken, 4 saat sonra etkisi yarıya düşer ve 24 saat sonra alınan haplar ise koruma sağlamaz. İyot haplarının tek dozu 24-36 saatlik bir koruma sağlar fakat Çernobil faciası gibi kazalarda I-131 salınımı sürekli olduğu için tekrarlayan doz uygulamaları gerekmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
172
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 88
  • Bilim Budur! 54
  • Muhteşem! 31
  • İnanılmaz 29
  • Merak Uyandırıcı! 22
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 18
  • Umut Verici! 10
  • Korkutucu! 7
  • Üzücü! 3
  • Güldürdü 2
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • WHO, et al. Use Of Potassium Iodide For Thyroid Protection During Nuclear Or Radiological Emergencies. (29 Mart 2011). Alındığı Tarih: 22 Haziran 2019. Alındığı Yer: World Health Organisation | Arşiv Bağlantısı
  • S. Dreger, et al. The Effects Of Iodine Blocking Following Nuclear Accidents On Thyroid Cancer, Hypothyroidism, And Benign Thyroid Nodules: Design Of A Systematic Review. (24 Eylül 2015). Alındığı Tarih: 22 Haziran 2019. Alındığı Yer: NCBI | Arşiv Bağlantısı
  • M. Saljoughian. Potassium Iodide: An Antidote For Radiation Exposure. (20 Haziran 2011). Alındığı Tarih: 22 Haziran 2019. Alındığı Yer: U.S Pharmacist | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/07/2024 23:36:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7847

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Viral
Makina
Hayatta Kalma
Argüman
Beyin
Odontoloji
Aile
Gıda
Sinir
Dilbilim
Uluslararası Uzay İstasyonu
Manyetik
Maymun
İmmünoloji
Uterus
Albert Einstein
Zehirli Mantar
Korku
Anksiyete
Arı
Çeviri
Canlı
Psikoloji
Ses Kaydı
Antropoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Köse, et al. Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar?. (25 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7847
Köse, E., Sever, M. Ç. (2019, June 25). Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar?. Evrim Ağacı. Retrieved July 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7847
E. Köse, et al. “Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar?.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, 25 Jun. 2019, https://evrimagaci.org/s/7847.
Köse, Elif. Sever, Meltem Çetin. “Çernobil Faciasından Sonra İnsanlar Neden İyot Hapı Kullandılar?.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, June 25, 2019. https://evrimagaci.org/s/7847.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close