Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Cenin Dirimliği: Bir Bebeğin Ana Rahmi Dışında Yaşaması İçin Gebelikte Ne Kadar Süre Geçmesi Gerekir?

Cenin Dirimliği: Bir Bebeğin Ana Rahmi Dışında Yaşaması İçin Gebelikte Ne Kadar Süre Geçmesi Gerekir? Medium
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Cenin dirimliği (veya fetal yaşayabilirlik, İng: fetal viability), ana rahmindeki bir bebeğin (fetüs), ana rahmi haricinde yaşamayı başarabilme yeteneği demektir. Cenin dirimliğinin başlangıcının doğru bir şekilde tespit edilebilmesi, birçok açıdan önem arz etmektedir. Örneğin, kürtaj sürelerinin belirlenmesi veya erken doğum kararlarının alınabilmesi için, cenin dirimliğinin başlangıcının olabildiğince net bir şekilde tespit edilebilmesi gerekmektedir. Ne yazık ki bu, hiç de kolay bir iş değildir.

Bir bebeğin doğum sonrasında yaşayabilme kabiliyetini tespit etmek için, "yaşayabilmek" (dirimlik) sözcüğünden kastımızın tanımlanması gerekmektedir. Dirimlik, en genel tabiriyle, modern tıp tekniklerinin (özellikle ilaçların) yardımıyla da olsa ana rahminden çıkarılan bebeğin ölmeksizin hayatta kalmayı sürdürebilmesi olarak tanımlanabilir. Yani bebek, doğal veya yapay nedenlerle, bir kere doğurulduktan sonra, tıbbi destek altında veya tıp desteği olmaksızın hayatta kalabiliyorsa, dirimlik şartı sağlanmış demektir. Elbette tahmin edilebileceği gibi bu, bebeğin doğum sırasındaki organ gelişmişliğine ve çevresel faktörlerin etkisine yakından bağlıdır.

Oldukça gerçekçi bir hamile anatomisi...
Oldukça gerçekçi bir hamile anatomisi...

Yukarıdaki tanımı beğenmeyen bazı bilim insanları, dirimlik limiti adını verdikleri bir diğer tanım daha geliştirmişlerdir. Bu tanıma göre dirimlik limiti, bir bebeğin doğduktan sonra hayatta kalma olasılığının ölme olasılığına kabaca eşit olduğu zamandır. Bir diğer deyişle, bebeğin doğduktan sonra hayatta kalma ihtimalinin %50 olduğu noktaya "dirimlik limiti" adı verilmektedir.

Fakat fark edebileceğiniz gibi bu limiti ya da genel olarak dirimliği, ana rahmindeki normalde ortalama 40 hafta sürmesi beklenen gelişme süreci içerisindeki bir "an" veya "nokta" olarak, yüksek kesinlikle tanımlamak aşırı zor bir iştir. Yine de yapılan araştırmalar, geniş zaman dilimlerine bakarak bu zaman aralıklarında doğan bebeklerin doğdukları haftaları ve hayatta kalma oranlarını tespit etmektedir. Örneğin, 2003-2005 yılları arasında doğan bebekler üzerinde yapılan bir çalışmada, 23 haftalıkken doğan bebeklerin %20-35 arası hayatta kalabildiği gösterilmiştir. 24-25. hafta arasında doğan bebeklerse %50-70 arası hayatta kalmayı başarmıştır. 26-27. haftada doğanlarınsa %90'ından fazlası, modern tıp tekniklerinin de yardımıyla hayatta kalmıştır. Yapılan başka araştırmalara göre 23-24. hafta arasına ulaşan bebeklerin hayatta kalma ihtimalleri her geçen gün %3-4 arasında artış göstermektedir; 24-26. hafta arasında ise bu hayatta kalma olasılığının günlük artışı %2-3 arasında seyretmektedir. 26. haftadan sonra ise bu artış miktarı ciddi miktarda azalmaktadır; çünkü daha önceden de dediğimiz gibi zaten 26. hafta sonrasında bebeğin hayatta kalma olasılığı %90'ın üzerine ulaşmış olmaktadır.

Bu bilgilerden yola çıkan araştırmacılar genel bir yönerge hazırlamayı başarmışlardır. Buna bağlı olarak bir bebeğin hayatta kalma ve gelişim süreci şu şekilde özetlenebilir:

  • 0 Noktası: Annenin son adet gördüğü gündür.
  • 2. Haftanın Sonu: Döllenmenin yaşandığı zamandır.
  • 24. Haftanın Ortası: Dirimlik limiti. Bu noktada doğan bir bebeğin hayatta kalma şansı %50 civarındadır.
  • 40. Haftanın Sonu: İnsanların ortalama gebelik süresi. 

Daha önce de belirttiğimiz gibi bu süreler kesin ve net değildir. Dolayısıyla uzmanlar genellikle gebeliği çeşitli zaman dilimlerine ayırırlar.

  • 20-32. Hafta Arası: Genel "dirimlik" alanı. Bu alanda doğan bebekler, modern tıp teknikleri sayesinde hayatta kalabilirler. Ancak 24. haftanın ne tarafında kalındığına bağlı olarak hayatta kalma olasılığı düşük veya yüksek olabilir. 20 haftalık bir bebeğin hayatta kalma olasılığı pratik olarak sıfıra yakınken, 32. haftada doğan bir bebeğin hayatta kalma ihtimali %95 civarında olacaktır.
  • 20-38. Hafta Arası: Genellikle "erken doğum" (prematür) olarak tanımlanan aralıktır. 
  • 38-43. Hafta Arası: Normal kabul edilen doğum aralığıdır. Yani 39 haftalık veya 42 haftalık bir bebek teknik olarak anormal bir şekide erken ya da geç doğmuş sayılmamaktadır. Her gebelik tam 40 hafta sürecek diye bir kaide bulunmamaktadır. Evrimsel süreç dolayısıyla bu sürelerde geniş bir çeşitlilik bulmak mümkündür.
  • 43. Hafta Sonrası: Geç doğum (postmatür) olarak tanımlanan süre dilimidir. Genellikle 46. haftanın sonuna kadar sürer; bu noktadan sonra tıbbi müdahale gerekebilir.
Hamileliğin ayları, tek bir karede...
Hamileliğin ayları, tek bir karede...

Ayrıca bu zaman dilimini çeşitli gruplara ve alt zaman dilimlerine ayırmak da mümkündür. Bunlara da kısaca bakacak olursak:

  • 0-14 Hafta Arası: 1. trimesterin genel süresidir. Trimester, dilimize kimi zaman hatalı bir şekilde "çeyrek" olarak çevrilmektedir. Halbuki 9 aylık gebeliğin 3 aya bölünmüş 3 döneminden birisidir ve bir "çeyrek" değildir. 
  • 14-27 Hafta Arası: 2. trimester
  • 26-46 Hafta Arası: 3. trimester
  • 2-46 Hafta Arası: Prenatal Gelişme Dönemi'dir. Bebeğin doğum öncesindeki tüm gelişimi olarak düşünülebilir.
  • 19-46 Hafta Arası: Antepartum veya Perinatal Dönem'dir. İkinci trimesterin ortalarından doğuma kadar olan süreçtir.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2020 15:06:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4682

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Mutasyon
Grip
Sinek
Ornitoloji
Coğrafya
Antropoloji
Cinsiyet Araştırmaları
Göğüs Hastalığı
Enzim
Evrim Kuramı
Diş Hekimliği
Deney
Obezite
Kelebek
Coronavirus
Covıd-19
Elektrik
Öğrenme Teorileri
Epigenetik
Yıldız
Ağız
Virüsler
Vaka
İklim Değişikliği
Tedavi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Okul, hayata hazırlık olmamalı. Okul, hayat olmalı.”
Elbert Hubbard
Geri Bildirim Gönder