Gece Modu

Bu yazı, Feed the Data Monster isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Acacia (akasya) karakteristik olarak dikenleri olan bir çalı veya ağaç cinsidir (Yunancada "diken" anlamına gelen "akis" sözcüğünden adını almıştır). Bazı Acacia türleri, ağaca birtakım yararlar sağlayan karınca türlerine ev sahipliği yaparlar.

Karınca-Acacia mutualizminin bir örneği Afrika savanlarında gözlenir. Bu savanlarda, filler ağaçsı bitkilere geniş çaplı hasarlar verirler. Ağaçlar bu yıkıcı otçulluğa karşı (ağacın tümü bile tüketilebilir) çok çeşitli savunmalar geliştirmişlerdir. Acacia ağaçları filleri caydırmak için dikenlerin yanı sıra zevkle yenebilirliği azaltmak amacıyla kimyasal caydırıcılar da kullanırlar. Bu savunmalara karşın sıklıkla yetişkin ağaçların ölümüyle sonuçlanan ciddi hasarlara uğrarlar. A. drepanolobium olarak adlandırılan bir Acacia türü karıncaları “muhafız” olarak kullanır. Bu ağaçlar fil otçulluğuna nadiren maruz kalırlar. Filler ağacın dallarını tüketmeye kalkıştıklarında karıncalar filin hortumuna üşüşüp hortumun hassas iç bölgelerini ısırırlar. Bu savunma oldukça etkilidir.

Ağaçlar, bunun karşılığında muhafızlarına olan borçlarını domatia adı verilen, şişkin dikenler şeklindeki yuvalar olarak öderler. Sadece Acacia değil, başka birçok bitki türü karıncalar, keneler ve diğer eklembacaklılara (böcekler ve örümcekler gibi eklemli bacakları olan şeyler) kendilerine sağladıkları hizmetin karşılığında domatia temin eder. A. drepanolobium, domatia’ya ek olarak, yaprak dipleri yakınlarındaki çiçek-dışı nektar bezlerinde üretilen şekerce zengin nektar da sağlar. Bu nektar bazı muhafız-karınca türlerinin ihtiyaç duyduğu tüm yiyeceği karşılar.

Bu ilişkinin Acacia ağaçlarına bedeli çok yüksektir. A. drepanolobium ağacından tüm karıncaların uzaklaştırıldığı bir deneyde, bu ağacın karıncalı ağaçlara göre daha hızlı büyüdüğü görülmüştür. Söz konusu ağaçlar, görünüşte küçük bir şey (filler tarafından bir daha rahatsız edilmemek!) karşılığında bütün karınca kolonisine yiyecek ve barınak sağlarlar. Bedel ağır olsa da ağacın tüm yaşamı süresince sağlanan fayda muazzamdır. Karıncalar olmasa bu ağaçlar otçullar tarafından tamamen tüketilerek gen havuzundan çıkarlar.

Hiç kullanmayacağınız pahalı bir güvenlik ağına yatırım yapmak, ihtiyaç duyduğunuzda güvenlik ağınızın olmamasından iyidir. Otçulluğa maruz kalmanın mahvedici sonuçları, koruma karşılığında ödenen bedelleri iyi bir yatırıma dönüştürür. Bu durum, itfaiye hizmeti için yapılan harcamalara benzetilebilir. Hiçbir zaman bu hizmete ihtiyaç duymayabilirsiniz, ama evinizde bir yangın çıktığında söndürmeye gelen itfaiye ekibini büyük bir memnuniyetle karşılarsınız.

Ağaçlar ve karıncalar arasındaki faydacı ortaklık otçullar ağaç yapraklarını yediği sürece vardır, otçulların yokluğunda ortaklık da bozulur. Otçulların ortam dışında tutulduğu deneylerde ağaçların nektar bezi ve domatia sayılarında düşüş gözlenmiştir. Bu durumda karıncalar yedek yiyecek kaynağı olarak özsu emici asalak böceklere yönelirler ve kendilerine barınak sağlayan kınkanatlı larvalarıyla ağaçların asalaklık düzeyinin artmasını kolaylaştırırlar.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/10/2019 17:19:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4986

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ahlaki kültürümüzün doruk noktası, kendi düşüncelerimizi kontrol etmek zorunda oluşumuzu fark etmektir.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder