Reklam
Reklam

Bilim, Hata Yapma ve O Hataları Düzelterek Gerçeklere Ulaşma Sanatıdır!

Hatalardan Korkmayın; Hele ki Onları Düzeltmekten Korkmuyorsanız!

Gece Modu

Bu bir yazar görüşü makalesidir. Makalelerimizin geri kalanı aksine, bu içerikte yazar kendi görüşlerine yer vermektedir. Bu görüşlerin yayınlanması, Evrim Ağacı yöneticileri ve editörleri tarafından desteklendiği veya kabul edildiği anlamına gelmemektedir. Bu makaleler genellikle şeffaflık ve/veya tarafsızlık ilkelerini pekiştirmek amacıyla yayınlanmaktadır. Bu konuda daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Walpole, bu kısa ve öz sözünde gerçekten çok önemli bir noktaya vurgu yapıyor. Bilim, bir açıdan bakıldığında, hata yapma sanatıdır. Bir mühendisin şunu dediğini sıklıkla duyarsınız: "Hiçbir zaman bir ürün, ilk denendiği anda çalışmaz." Mutlaka hatalar olacaktır. Benzer şekilde, doğa bilimlerinde de ileri sürülen hipotezler pek nadiren ilk atışta %100 isabetlidir. Çoğu zaman onlarca, hatta yüzlerce defa açıklamak istediğimiz soruna yönelik geçici cevaplarımız olan hipotezlerimizi değiştirmek, güncellemek, geliştirmek zorunda kalırız. Bunu yapmamızı sağlayan, hatalarımızdır. Hatalar, her ne kadar toplum içerisinde negatif anlamlı bir sözcük haline getirildiyse de, bilim için sıradan bir gerçekliktir. Şöyle ifade edelim: Hatalar olmasaydı, bilim olmazdı.

Ancak hata demişken, yanlış anlaşılmasın... Hatanın binbir türlü çeşidi vardır ve bilimdekiler, bizim "dürüst hata" veya "faydalı hata" dediğimiz hatalardır. Bu hatalar, insan aklının ve bilimsel metodolojinin sınırlılığından kaynaklanırlar. Yapacak bir şey yoktur, istemsiz olarak oluşurlar. Yapan kişi bunu fark etmez, dürüsttür. Ancak bunu yapması müthiş avantajlıdır, zira hata sayesinde, gerçeğe bir adım daha yaklaşırız.

Hatalar, bilim açısından son derece faydalı araçlardır. Bunun en ilginç ve örneklerinden birisini, genetik analizlerde görürüz: genetik bilimciler, bir genin nasıl "doğru" çalıştığını anlamak için, genin "hatalı" versiyonlarına bakarlar. Çünkü düzgün çalışan bir şeyin nasıl çalıştığını anlamak zordur. Ancak sistemin genel olarak nasıl çalışması gerektiğine (veya çalıştığına) dair genel bir fikriniz varsa, o çalışma sürekliliğinden sistemi alıkoyacak her hata, sizin için o sistemi daha detaylı anlamanız için bir araçtır. Bilim insanları, bu aracı manipüle etmeyi en iyi bilen uzmanlardan oluşur.

Ancak hatanın bir de "kötü" olanı vardır. Ne yazık ki diğer alanlara göre çok daha nadir olsa da, buna bilimde de rastlarız. Öte yandan bu tür "hata"lara daha sık rastladığımız yer, bilimi kendi çarpık emellerine ait eden diğer felsefe ve hayat görüşleridir. Sahtebilim, bunun en güzel (!) örneklerinden birisidir. Halkı kandırmaya, manipüle etmeye, yanıltmaya yönelik bilgiler, bilim maskesi altında halk arasına yayılır ve sabit hale getirilir. Bunlar, düzeltmesi en zor olan hatalardır. Bilimde dürüstçe yapılan en zor hata bile, en kötü birkaç ay veya yılda düzeltilebilir. Ancak art niyetli bir şekilde söylenen yalanları düzeltmesi, asırlar sürebilir! 

Bu nedenle, eğer ki bilimi öğrenmek ve anlamak istiyorsanız, hata yapmaktan korkmamanız gerekir. Hatalar iyi ve öğreticidir. Biz, Evrim Ağacı olarak dürüstlüğümüze tamamen inandığımız için hata yapmaktan en ufak miktarda korkmuyoruz. Zira yapacağımız her hatayı düzeltmek, en fazla birkaç saatimizi alacaktır. Ancak bilimi öğrenmek isteyenlerin yapması gereken bir diğer önemli şey, art niyetli hataları dürüst hatalardan isabetli bir şekilde ayırabilmektir. Bu, çok zor bir zanaattir ve son derece donanımlı, uyanık, bilgili ve deneyimli olmayı gerektirir. Fakat her insan bu düzeye araştırarak, sorgulayarak, merak ederek ulaşabilir ve bizce, ulaşmalıdır da.

Varsın hatalarınız önden gitsin. Sonradan ortaya çıkmalarından iyidir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/11/2019 14:25:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/810

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gelişimin hem hızlı hem de kolay olmadığını çok küçük yaşlarda öğrendim.”
Marie Curie
Geri Bildirim Gönder