Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?

Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?
3 dakika
41,438
Tüm Reklamları Kapat

İnsan vücudundaki en az anlaşılan organ, beyindir. 1.5 kilogramlık kütle, sıkı sıkıya organize olmuş ve fazlasıyla özelleşmiş hücrelerden oluşur. Bu hücreler, düşüncelerden hareketlere, kalp atışlarından el-kol hareketlerine, yemek yemekten nefes almaya kadar hayatımız boyunca süregelen tüm süreçleri kontrol eder. Hafızalar burada depolanır, hesap-kitap işlerimizi beyin sayesinde yaparız, beyin sayesinde aşık olur, beyin sayesinde nefret ederiz, beyin sayesinde nefes alır, beynin ölümüyle ölürüz. Ancak beyin, kusursuz değildir; hatta kusursuz olmaktan çok ama çok uzak bir organdır. Bizi sıklıkla yanıltır.

Bu çizimin bir video veya GIF olduğunu düşünüyorsunuz, çünkü hareket ediyor. Ancak değil, tamamen sabit bir fotoğraf. Onu hareket ettiren ise beyninizin görsel verileri hatalı bir şekilde işlemesi ve yorumlamasından kaynaklanan hata. İsterseniz, fotoğrafı indirip, bunun bir fotoğraf olup olmadığını kontrol kendiniz kontrol edebilirsiniz.
Bu çizimin bir video veya GIF olduğunu düşünüyorsunuz, çünkü hareket ediyor. Ancak değil, tamamen sabit bir fotoğraf. Onu hareket ettiren ise beyninizin görsel verileri hatalı bir şekilde işlemesi ve yorumlamasından kaynaklanan hata. İsterseniz, fotoğrafı indirip, bunun bir fotoğraf olup olmadığını kontrol kendiniz kontrol edebilirsiniz.
Smithsonian Institute

Yukarıdaki görselin bazı diğer örneklerini buradaki yazımızdan görebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Beynimizin bizi (ki "biz" de, beynimiziz aslında) yarı yolda bıraktığı, yaygın olarak raporlanmış örneklerden birisi, yarı yolda bıraktığı örneklerden birisi, bir odaya girdiğinizde, o odaya neden geldiğinizi anlık olarak, hatta bazen uzun süreli olarak unutmanızdır. Uykumuzda bile nefes almamızı sürdürebilen bir organ, nasıl olur da aslında belli bir amaçla mutfağa doğru giderken, mutfağa girdiğimiz anda neden oraya gittiğimizi unutuverir? Beynimiz bu kadar sıradan bir işlemi yapmakta neden bu kadar zorlanır? Dahası, bu unutkanlıklar ömrümüz boyunca neden hatırlayabileceğimiz sıklıkla yaşanır?

İşte bu sorular, Notre Dame Üniversitesi araştırmacılarından Dr. Gabriel Radvansky'nin yaklaşık 20 senedir cevaplamaya çabaladığı sorulardır. Nihayet, 2006 senesinde Quarterly Journal of Experimental Pscychology dergisinde yayımladıkları bir makaleleri, bilimde ve özellikle bu sahada çığır açıcı olarak görülmüş ve bu soruna büyük oranda cevap verebilmiştir. Araştırmasında Radvansky, hem bilgisayar temelli, hem de gerçek hayatta uygulanan deneyler yapmış ve hafızamızın değişen ortamlara nasıl tepki verdiğini incelemiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Deneyinde kullandığı görevler basittir: kırmızı bir küp ya da mor bir disk gibi bir nesneyi, masanın üzerinden al ve bir diğer masaya taşı. İkinci masa, deneye bağlı olarak ya aynı odada, ya da bir diğer odada yer almaktadır. Bilgisayar simülasyonuna dayalı deneylerde 50 civarında öğrenci deneye katılmıştır ve toplamda 55 farklı odayı tarayarak, her birinden bir nesneyi alıp, diğer bir masaya koymaları istenmiştir. Bu sırada onlara, taşıdıkları (veya az önce masaya koydukları) nesnenin ne olduğunu hatırlayıp hatırlamadıkları sorulmuştur. Benzer bir diğer deneyde Radvansky, laboratuvarındaki 3 odayı kullanarak, odadan odaya geçen deneklerin hafızalarını test etmiştir. İki deneyde de bir kapıdan geçip, yeni bir odaya girmek, verilen cevaplardaki hata miktarını arttırmıştır! Bir diğer deyişle, bir kapıdan geçiyor olmak, insanların az önce ellerinde taşıdıkları nesnenin ne olduğunu unutmalarına neden olmaktadır! 

Bu durumdan sorumlu temel unsur, olay sınırı denen bir olgudur. Beyinlerimiz, olayları kategorize eder ve o olayların meydana geldiği çevreyle (örneğin odayla) ilişkilendirir. Bir odada bir işi yaparken, beynimiz adeta o oda için bir "klasör" açar, içini gerekli tüm bilgilerle doldurur ve bir diğer odaya geçtiğimiz anda, o "klasörü" "bir kenara fırlatır" ve yeni bir "klasör" açar. İşte tam olarak bu sebeple, yeni bir odaya geçtiğiniz anda, ilk odayla ilgili bir bilgiye ulaşmak beyniniz için zor bir iştir. Ancak aynı oda içerisinde bir kenardan diğerine gittiğinizde, beyninizin spesifik bir amacı hatırlaması hiç de zor olmaz. Yani kapı, beynimizin belirlediği bir olay sınırıdır. O sınırı geçtiği anda, yeni bir kategorizasyon işlemini başlatır ve bir öncekini durdurur. Bu tespitin, beynin hafızaları nasıl oluşturduğu, kategorize ettiği ve kullandığıyla ilgili çok önemli keşiflerin önünü açabilmesi beklenmektedir. Bu nedenle "çığır açıcı bir bulgu" olarak görülmektedir.

Bunu durdurmanın bir yolu var mı? Ne yazık ki şu anda bilinmiyor. Bir odadan diğerine doğru giderken, yaptığınız işi kendinize tekrar tekrar mırıldanabilirsiniz veya ufak bir not yazabilirsiniz. Ya da Radvansky'nin araştırmasıyla ilgili sonuçları esprili bir dille anlatırken verdiği tavsiyeyi dinleyebilirsiniz:

Kapılardan geçmek kötüdür! Ne olursa olsun, onlardan uzak durun!
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
36
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 34
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 12
  • İnanılmaz 12
  • Bilim Budur! 9
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Muhteşem! 5
  • Umut Verici! 4
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2023 11:27:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3003

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Tüy
Sosyal Mesafelendirme
İfade
Canlı Cansız
Tarih
Antik
Dalga
Atom
İspat
Stres
Uçuş
Ufo
Evrenin Genişlemesi
Damar
Patojen
Bilim Felsefesi
Felsefe
Oyun Teorisi
Bilim
Gezegen
İnsanın Evrimi
Mistik
Mantar
Uzay Aracı
Eczacılık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Türkiye Kıyıları Nasıl SONSUZ Uzunlukta Olabilir? | Sahil Paradoksu!
Türkiye Kıyıları Nasıl SONSUZ Uzunlukta Olabilir? | Sahil Paradoksu!
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
İnternet Nasıl Çalışıyor? İzlemek İstediğimiz Videoları Bize Nasıl Gösteriyor?
İnternet Nasıl Çalışıyor? İzlemek İstediğimiz Videoları Bize Nasıl Gösteriyor?
Matematikten Neden Bu Kadar Korkuyorsunuz?
Matematikten Neden Bu Kadar Korkuyorsunuz?
Satranç Oynayarak Günde 6000 Kalori Yakmak Mümkün mü?
Satranç Oynayarak Günde 6000 Kalori Yakmak Mümkün mü?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?. (19 Kasım 2014). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3003
Bakırcı, Ç. M. (2014, November 19). Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2023. from https://evrimagaci.org/s/3003
Ç. M. Bakırcı. “Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 19 Nov. 2014, https://evrimagaci.org/s/3003.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Bazen Bir Odaya Girdiğinizde, Ne Yapmak İçin Girdiğinizi Neden Unutursunuz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 19, 2014. https://evrimagaci.org/s/3003.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close