Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, EurekAlert isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Balinalar memelidirler, ama çevremizde yaşayan memeliler gibi görünmezler, çünkü arka ayakları yerine bir kuyrukları vardır ve kılları yoktur. Diş yapıları da çevremizdeki memelilerden bildiğimiz şekilde değil, çengel şeklindedir. Bir grup araştırmacı, balinaların diş yapılarındaki evrim sürecini araştırmak için fosil kayıtlarını ve embriyonik gelişim sürecini birbirine bağladı.

Çoğu memelide dört çeşit diş yapısına rastlanır, bunların hepsi farklı görevler için özelleşmiştir. Çoğu memelide çivi şeklinde kesici dişler, sivri köpek dişleriyle ön ve arka azı dişleri, çukurlar ve tümsekler halinde havan ve tokmağı gibi, çiğnediğiniz zaman birbirine geçerler. Bütün balinaların dişi yoktur, ama katil balina gibi, olanlarında çengel şeklinde ve bir dizi birbirinin aynı diş bulunur. Balinalar, bu sıra halindeki sivri dişleri avlarını yakalamak için kullanır. Ama öteki memelilerden farklı olarak, balinalar çiğnemez. PeerJ adlı erişime açık dergide yayınlanan yeni bir çalışmaya göre, Brooke Armfield ve ekibi balinaların küçük kuzenleri olan yunusların diş yapılarındaki gelişimin nedenini araştırdılar ve özgün diş yapılarındaki evrimsel süreci fosil kayıtları boyunca izlediler.

Balinalar, kara memelilerinden evrimleşmişlerdir. Bu yüzden, Armfield ve ekibi ilk olarak, ne zaman ve nasıl evrimleştiğinin asıl nedenini bulabilmek için ilk olarak araştırmaya fosil kayıtlarından başladı. Fosil sonuçları gösterdi ki, balinaların 48 milyon yıl önceki ataları da aynı diğer memeliler gibi 4 çeşit diş yapısına sahipti. Balinaların diş yapıları gitgide basitleşti ve bugünküne benzer karakteristik çengelimsi görünümünü yaklaşık otuz milyon yıl önce aldı. Bu zaman sürecinde suda yaşamanın getirdiği bir dizi adaptasyon geçirdiler.

Daha sonra, Armfield ve ekibi dişlerin bu gelişim sürecinde nasıl şekillendiğini keşfettiler. Embriyodaki özel proteinler, dişin belli bir şekilde gelişmesini sağlar. Armfield ve ekibi iki protein üzerinde yoğunlaştılar; BMP4 (Bone Morphogenetic Protein 4 – Kemik Morfogenetik Proteini 4) ve FGF8 (Fibroblast Growth Factor 8 – Bağ Doku Ana Hücresi Gelişim Etkeni 8). BMP4 dişin sivrilerek gelişmesini sağlar ve bu, çenenin ucunda, kesici dişlerin oluştuğu yerde meydana gelir. Diş gelişiminde, öncelikli olarak embriyoda, çene gerisindeki FGF8, fare ve diğer memelilerde azı dişlerinin gelişmesini ve çukurlukların oluşmasını sağlar.

Armfield ve ekip arkadaşları FGF8 ve BMP4 proteinlerine; fare embriyolarının, balinaların akrabalarının ve yunusların üzerinde çalıştılar. Domuzların dört farklı şekilde dişi vardır ve bu iki protein, diğer memelilerdeki ile aynı şekilde dağılmıştır. Bu da balinaların atalarının da aynı gen dizilimine sahip olduğunu gösteriyor. Dahası, yazarlar yunus embriyolarını incelemeyle devam ettiler. Burada şekil farklıydı: FGF8, çenenin arka tarafında bulunurken, BMP4 çene uzunluğunda her yerde bulunur, FGF8’in bulunduğu yerler dahil. Yazarların hipotezi şu; BMP4’ün bu yeni bölgelerdeki varlığı, dişin tüm çene boyunca kesici dişler ve diğerleri gibi daha basit yapıda olmasını sağlıyor. İlginçtir ki; fare embriyolarında yapılan diğer araştırmalarda, BMP4’ün çenenin gerisine eklendiği deneylerde, arka dişler de aynı basit görünüme büründü. Armfield şöyle anlatıyor:

“Doğada gerçekleşen bir moleküler değişimi açıklamak heyecan verici ve memelilerin okyanusta nasıl geliştiğini ve daha sonra fosil kayıtlarındaki değişimin evrimin izinden gittiğini görmek çarpıcı şekilde etkileyici. Balinalarda, dişlerin şekil gelişimini etkileyen bu proteinlerin yerindeki basit değişim, bize memelilerin karmaşık diş yapısının ilk aşamada nasıl evrimleştiğini anlamamızda yardımcı olabilir.” Bir diğer yazar Thewissen de “Bu bize hayvanların tasarımlarındaki büyük farklılıkların, gelişimlerinin erken dönemlerinde, bir proteinin zaten bulunduğu bölgedeki basit bir değişiklikle küçük farklılıklara sebep olabileceğini gösteriyor. Bu, küçük gelişimsel bir değişimin, evrime olan büyük etkisine güzel bir örnek.”

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: EurekAlert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 09:22:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3096

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Ölüm
Balık
Oyun Teorisi
Uzaylı
Yiyecek
Odontoloji
Kök Hücre
Kan Hastalıkları
Duygu
Neandertaller
Böcek Bilimi
Protein
Savunma
Devir
Kertenkele
Evrim Ağacı Duyurusu
Türkiye
Örümcek
Saç
Kamuflaj
Hominid
Sosyal
Kozmoloji
Etik
Tardigrad
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Birçok düşünce, bir başkasının zihnine ekildiğinde, aslen doğduğu zihindekinden daha iyi büyür.”
Oliver Wendell Holmes
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol