- maymun
Videoda iki anlamda kullanıldığı belirtiliyor: Birinci anlamı, birkaç on yıl öncesine kadar yaygın bir şekilde kabul edildiği üzere, kuyrukları bulunan primatlar (yani ön maymun olmayan; ancak kuyrukları bulunan primatlar) şeklindedir; bu tanım insanı ve diğer kuyruksuz maymunları dışlar. İkinci anlamı ise, kladistler ve genel olarak evrimsel biyologların kullandığı şekilde, kuyruklu ve kuyruksuz maymunları aynı kategoride toplayan, simiyen eş anlamlılığıyla kullanılan tanımdır.
- simiyen
Kladistlerin ve evrimsel biyologların tercih ettiği terim; kuyruklu ve kuyruksuz maymunları tek bir grup altında toplayan Simiiformes takımıdır. Transcript'te simiyen sözcüğünün pratik olarak Türkçede 'maymun' ile eş anlamlı olduğu ve Ernst Haeckel tarafından 1866'da tanımlandığı belirtiliyor.
- Simiiformes
Simiyenlerin bilimsel adıdır; kuyruklu maymunlar ve kuyruksuz maymunlar olarak iki kola ayrılan grup. Videoda Simiiformes'in simiyen ile eş anlamlı olduğu ve bunların hepsine maymun dendiği açıklanıyor.
- Kuyruksuz Maymun (Hominoidea)
İnsanın ait olduğu süperailesidir; bu grubun bütün özelliklerini insanın istisnasız olarak taşıdığı söyleniyor: uzun kollar ve geniş göğüs; kuyruk yok (ancak kuyrukların evrimsel süreçte köreldiğini gösteren kuyruk sokumu gibi anatomik kanıtlar mevcut); hayatta kalabilmek için öğrenilmiş davranış kalıplarına diğer memelilere ve maymunlara göre daha fazla muhtaç olma; vücuda oranla oldukça iri beyin; apandis varlığı (kuyruklu maymunların aksine); azı dişlerinde Y-5 deseni (dişlerin Y şeklinde ve üzerlerinde 5 öğütücü çıkıntı olması); omuz anatomisinin ağaçlarda rahat hareket etmeyi sağlayan tarzda olması.
- kuyruklu maymun
Videoda kuyruklu maymunlar, kuyrukları bulunan primatlar olarak tanımlanıyor ve azı dişlerinde 4 çıkıntı bulunduğu, kuyruklu olmaları nedeniyle kuyruksuz maymunlardan ayırt edildikleri belirtiliyor.
- Y-5 deseni
Tüm Kuyruksuz Maymunlar'daki azı dişlerinde görülen dizilim; yani dişlerin Y şeklinde olması ve üzerlerinde 5 öğütücü çıkıntı bulunması. Videoda kuyruklu maymunların azı dişlerinde ise 4 çıkıntı bulunduğu vurgulanıyor.
- kuyruk sokumu
İnsanda kuyrukların evrimsel süreçte köreldiğini gösteren anatomik kanıtlardan biri olarak belirtiliyor; kuyruk yoksa da kuyruk sokumu bunun izini taşır.
- apandis
Videoda insanların apandise sahip olduğuna dikkat çekiliyor ve bunun kuyruklu maymunların aksine bir özellik olduğu söyleniyor (yani insanlar apandise sahipken kuyruklu maymunlarda bu farklılık vurgulanıyor).
- ortak ata
İnsan ile diğer maymunlar (örneğin şempanze, goril) arasında geriye doğru takip edildiğinde ulaşılan, her iki grubun da soyunun çıktığı ata-popülasyon. Videoda örnekler veriliyor: insan ile şempanzenin ortak atası 6-7 milyon yıl önce, gorillerle ortak ata ~10 milyon yıl önce, kuyruklu maymunlarla ortak atalar ise ~30 milyon yıl önce yaşamış olan canlılar şeklinde anlatılıyor.
- Evrim Ağacı (filogenetik ağaç)
Canlıların akrabalık ilişkilerinin dallanma şeklinde gösterildiği şema; videoda 'Evrim Ağacı' terimi filogenetik ağaçların yaratılma sürecinde dikkate alınan veri grupları ve kategorizasyon yöntemleriyle ilişkilendiriliyor ve insanın Evrim Ağacı üzerindeki sınıflandırması tartışmaların kaynağı olarak ele alınıyor. Ayrıca insanların ve diğer türlerin dallardan sadece biri olduğu, yakın dallarda şempanzeler, goriller ve orangutanlar gibi canlıların bulunduğu vurgulanıyor.
- kladistler
Türleri daha bütüncül bir çerçevede ele alan bilim insanları; videoda kladistlerin insanı kuyruksuz maymun grubunun dışına çıkaran eski tanımı reddettiği ve kuyruklu ile kuyruksuz maymunları aynı kategori altında topladıkları belirtiliyor.
- taksonomlar
Canlıların sınıflandırılması ile uğraşan bilim insanları; videoda taksonomlar ile antropologlar arasında insanın Evrim Ağacı üzerindeki sınıflandırması konusunda bitmek bilmeyen bir kategorizasyon kavgası olduğu, bu tartışmanın filogenetik ağaçların yaratılmasında dikkate alınan veri grupları ve kategorizasyon yöntemlerinden kaynaklandığı söyleniyor.
- Orrorin
Videoda insanlarla şempenzelerin ortak atası olarak anılan, yaklaşık 6 milyon yıl önce yaşamış olabilecek cinslerden biri olarak örnek veriliyor ve eğer simiyen eşittir maymun tanımını kabul ederseniz bu cinsin de maymun olduğu belirtiliyor.
- Sahelantropus
Videoda insanlarla şempenzelerin ortak atası olarak anılan, yaklaşık 6 milyon yıl önce yaşamış olabilecek cinslerden biri olarak örnek veriliyor ve simiyen=maysun kabul edilirse bunun da maymun sayılacağı ifade ediliyor.
- Homo heidelbergensis (Heidelberg İnsanları)
Videoda bizim var olmuş ancak soyu tükenmiş en yakın kuzenimiz olan Neandertallerle ortak atamız olan tür olarak anılıyor; eğer simiyen eşittir maymun tanımını kabul ediyorsanız bu türün de maymun olduğu belirtiliyor.
- Neandertaller
Videoda soyu tükenmiş yakın insan kuzenleri olarak anılıyor; Homo heidelbergensis'in Neandertallerle ortak atamız olduğu ve bu yakın kuzenlerin insan soy ağacındaki yerleri tartışılıyor.
- Evrim Teorisi
Videoda canlıların akrabalık ilişkilerini ve türlerin tarihini anlamamızı sağlayan bilimsel teori olarak tanımlanıyor; ayrıca 'maymun' gibi kelimelere takılarak bu konuların detaylarını öğrenmemenin yanlış olduğu, Evrim Teorisi ve teknik detaylarının önemli ve kıymetli bir bilimsel teori olduğu vurgulanıyor.
- memeli
Videoda insanın bir memeli olduğu ve 'maymun' demenin tıpkı memeli ya da bir omurgalı canlı olmak gibi sadece bir kategori olduğu; aşağılayıcı bir anlam taşımaması gerektiği belirtiliyor.
- omurgalı
Videoda insanın bir omurgalı hayvan türü olduğu ve bu kategorinin de sadece biyolojik bir sınıflandırma olduğu, hakaret amaçlı kullanılmadığı sürece alçaltıcı olmadığı belirtiliyor.
- ape (İngilizce)
Videoda İngilizcede 'ape' dediğimiz sözcüğün Türkçeye 'kuyruksuz maymun' ya da 'insansı maymun' diye çevrildiği; bu nedenle İngilizcedeki 'ape' teriminin Türkçeye çevrilmesinin de insana maymun demek anlamına geldiği anlatılıyor.