Abell 370: Gökada Kümesi Kütleçekim Merceği

Şu tuhaf yay da ne? Astronomlar Abell 370 gökada kümesini görüntülerken, kümedeki pek çok gökadanın sağında alışılmadık bir yay fark etmişti. Merak uyandırsa da, ilk tepkilerden biri bu yay hakkında yorum yapmaktan kaçınmaktı; çünkü daha önce buna benzer bir şey hiç kayda geçmemişti. Ne var ki 1980’lerin ortasında daha iyi görüntüler, astronomların bu yayı tanımlamasına olanak verdi. Böylece, yepyeni bir tür astrofiziksel olgunun prototipi olduğu anlaşıldı: Tüm bir gökada kümesinin, arka plandaki gökadalar üzerinde oluşturduğu kütleçekim merceği etkisi. Bugün biliyoruz ki bu yay aslında, dev kümenin çok gerisinde tesadüfen yer alan oldukça sıradan bir gökadanın bozulmuş iki görüntüsünden oluşuyor. Abell 370’nin kütleçekimi, arka plandaki gökadaların ışığının (ve başkalarının) yayılıp gözlemciye birden fazla yol üzerinden ulaşmasına neden oldu. Bu durum, uzaktaki bir ışığın bir şarap kadehinin sapından bakıldığında farklı görünmesine biraz benzer. 2009 Temmuz’unun ortalarında astronomlar, o sırada yeni yükseltilmiş olan Hubble Uzay Teleskobu’nu kullanarak Abell 370’yi ve kütleçekim merceğiyle oluşan görüntülerini daha önce görülmemiş ayrıntıda görüntüledi. Burada sunulan sarımsı görüntülerin neredeyse tamamı Abell 370 kümesindeki gökadalardır. Yine de dikkatli bir göz, aslında daha uzak gökadaların görüntüleri olan pek çok tuhaf yay ve bozulmuş küçük yaycıklar seçebilir. Abell 370’yi ve onun oluşturduğu görüntüleri incelemek, astronomlara gökada kümelerinde ve evrende normal maddenin ve karanlık maddenin dağılımını anlamak için benzersiz bir pencere açar.