Fermi'nin İlk Işığı

11 Haziran'da evreni aşırı yüksek enerjilerde incelemek üzere fırlatılan Gamma-ray Large Area Space Telescope, Nobel ödüllü Enrico Fermi (1901-1954) anısına resmen Fermi Gamma-ray Space Telescope olarak yeniden adlandırıldı. Yüksek enerji fiziğinin öncülerinden Fermi'nin adını taşıyan bu görevde, testlerin ardından iki aygıt (Gamma-ray Burst Monitor (GBM) ve Large Area Telescope (LAT)) artık düzenli olarak veri gönderiyor. Bu sahte renkli görüntüde, LAT ile elde edilen Fermi'nin ilk gama-ışını gökyüzü haritası görülüyor. Tüm gökyüzünü kapsayan bu görünüm, Samanyolu Gökadamızın merkezine doğru bakıyor; gökada düzlemi de görüntünün ortasına izdüşürülmüş durumda. Peki gama-ışını gökyüzünde ne parlar? Gökada düzlemi boyunca, enerjik kozmik ışınlar gaz ve tozla çarpışınca yaygın bir gama-ışını parıltısı oluşur. Haritanın üzerinde imleci gezdirerek, dönen nötron yıldızları ya da pulsarlardan gelen güçlü ışıma ile blazar olarak bilinen uzak aktif gökadalar ayırt edilebilir. Gelecekteki keşiflere bir giriş niteliğindeki bu çarpıcı sonuç, yalnızca 4 günlük gözlemi bir araya getiriyor. Bu, 1990'larda yürütülen Compton Gamma-ray Observatory göreviyle yaklaşık bir yıllık gözleme denk. Gama-ışını patlamalarını izleyebilmesinin yanı sıra, belirgin biçimde artan duyarlılık Fermi'nin yüksek enerjili Evren'in daha derinlerine bakmasını sağlayacak.