Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı?

Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı? Unsplash
Camdan yapılmış test tüpü ısıl işlem altında erimekte.
3 dakika
966
Tüm Reklamları Kapat

Orta çağ Avrupa'sının katedrallerinin camları bazen tuhaf görünebilir. Bazı katedrallerin pencere camlarının yere yakın olan kısmının uzak olan kısma göre daha kalın olduğunu gözlemlemiş olabilirsiniz. Peki bu, katı camın eridiği anlamına mı geliyor?

Bu durumu gören bazı internet kullanıcıları, hatta kimya öğretmenleri camın aslında aşırı soğutulmuş bir sıvı (İng: "supercooled liquid") olduğunu söylüyor.

Halbuki cam ne aşırı soğutulmuş bir sıvı ne de katıdır. Cam amorf bir katıdır ve amorf katılar, sıvı ile katı arası bir halde bulunmaktadır. Buna karşın camın sıvılara benzer özellikleri, cam atomlarının aşırı yavaş hareketinden ötürü eski pencerelerin alt kısımlarının daha kalın olmasını açıklamaya yetmez.

Tüm Reklamları Kapat

Katılar oldukça organize bir atom yapısına sahiptir. Wisconsin Üniversitesi'nde kimya profesörü olan Mark Ediger, bazı katıların kristal yapıları olduğunu, böylece milyonlarca atomun aynı sırada hizalanabildiğini söylemektedir. Mark sıvı ve camların aynı yapıya sahip olmadığını da belirtmektedir. Camlar sıvılardan daha organize yapıya sahiptir, ancak kristal katılar kadar organize değillerdir. Mark Ediger "amorf" kelimesinin kristal katı yapısı kadar uzun sıralı olmayan atom dizilişi ve tuttuğunuz zaman şeklini koruyan katı olduğu anlamına geldiğini belirtmektedir.

Cam, yapım aşamasındayken sıvı halde hızlıca soğutma işlemine tabi tutulur; ancak bu soğutma işlemi sırasında katılaşma gözlenmemektedir. Bu aşamadayken sıvı ile cam arası bir form olan aşırı soğutulmuş sıvı durumu gözlemlenir. Cam, amorf katı olabilmesi için geçiş sıcaklığının altına kadar soğutulmaya devam edilmektedir. Bu geçiş noktası sıcaklığı aşıldığında moleküler hareket neredeyse durma haline gelir ve madde artık cam adını alır. Bu yeni yapı, kristal katılar kadar organize olamamıştır çünkü cam molekülleri donmamışlardır, ancak sıvılardan daha organizedir. Mark Ediger günlük hayatta cama organize olamamış bir katı olarak yaklaşmanın pratik amaçlarla daha mantıklı olduğunu belirtmektedir.

Bu organize olmayan katılar her ne kadar çok yavaş da olsa sıvılar gibi akabilmektedir. Mark Ediger, cam moleküllerinin uzun zaman aralıklarında daha stabil olan kristalize bir yapıya doğru kaydıklarını belirtmektedir. Moleküller, cama geçiş sıcaklığına ne kadar yakınsa o kadar hızlı; ne kadar uzaksa o kadar yavaş hareket etmektedir. Bu nedenle cam oda sıcaklığında daha katı görünmektedir.

Ancak camın akışına sebep olan şey ne olursa olsun antik zamanlardan kalma pencerelerin alt kısımlarda daha kalın olmasını açıklamamaktadır. Hatta daha eski zamanlardan kalma gözlükler aynı erimiş görüntüye sahip olmamaktadır. Corning Cam Müzesi'nde antika cam araştırmacısı olan Robert Brill, Antik Mısır'dan kalma cam kapların bahsettiğimiz şekilde bir sarkma yapmadıklarını belirtmektedir. Üstüne üstlük Mark Ediger katedrallerdeki camların cama geçiş sıcaklığının çok altında bulunmalarından dolayı akmamaları gerektiğini belirtmektedir. Çünkü yapılan matematiksel modellere göre oda sıcaklığında bulunan katedral camının akıp bahsedilen şekle ulaşması evrenin varlığından bile daha geniş bir periyot gerektirmektedir.

Kilise Penceresi
Kilise Penceresi
Pixabay

Bu nedenle Avrupai camların bir uçta daha kalın olma nedeni muhtemelen camın yapılma şeklidir. O zamanlarda camlar bir tüpün içine hava üflenerek oluşan balonların düzleştirilmesi ile yapılmaktaydı. Bu şekilde üretilen camlar hiçbir zaman dümdüz olmamış olabilir ve işçiler bir nedenden ötürü camı daha kalın olan kısmı alt tarafa gelecek şekilde yuvaya takmış olabilir. Bu durum da camın akmış gibi görünmesine neden olmuş olabilir, ama tüm bunlar camın bildiğimiz anlamıyla bir sıvı olduğu anlamına gelmemektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
18
1
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2024 16:11:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17197

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Gaz
Uzay Görevleri
Öğrenme Alanı
Mavi
Hamilelik
Haber
Mucize
Dalga Boyu
Depresyon
Bağışıklık
Sayı
Çekirdek
Santigrat Derece
Kadın Sağlığı
Yiyecek
Etik
Güç
Memeli
Bilgi Felsefesi
İnsanın Evrimi
Oyun
Yanlış
Risk
Türlerin Kökeni
Eczacılık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Curtin, et al. Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı?. (21 Mart 2024). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17197
Curtin, C., Oturakçıibogil, E., Alparslan, E. (2024, March 21). Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı?. Evrim Ağacı. Retrieved July 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17197
C. Curtin, et al. “Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Eftal Oturakçıibogil, Evrim Ağacı, 21 Mar. 2024, https://evrimagaci.org/s/17197.
Curtin, Ciara. Oturakçıibogil, Eftal. Alparslan, Eda. “Amorf Katılar: Cam Aslında Sıvı Olabilir mi? Yoksa Sadece Amorf Bir Katı mı?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Eftal Oturakçıibogil. Evrim Ağacı, March 21, 2024. https://evrimagaci.org/s/17197.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close