Alakarga (Garrulus glandarius)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Kafa tepesindeki siyah tüyler, Garrulus glandarius atricapillus alt türü olduğunu gösteriyor.
Kafa tepesindeki siyah tüyler, Garrulus glandarius atricapillus alt türü olduğunu gösteriyor.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Safranbolu'da ağaçlarla dolu parkta karşılaştık. Ağaçların arasında bir çift karatavuk (Turdus merula) ile birlikte uçuşurken gözlemlediğimiz bir alakarga veya kestane kargası. Siyah tüylerle kaplı kafa tepesi ve Orta Doğu'da yayılım gösteren zoocoğrafyası, Garrulus glandarius atricapillus alt türü olduğunu gösteriyor.

Tanım ve Genel Bilgiler

Kanat lekeleri mavi ve beyaz, kuyruk sokumu beyaz, kuyruğu siyahtır. Çok güçlü, çığlığa benzeyen karakteristik sesleriyle yerlerini hemen belli ederler. Kanadın önündeki mavi renk üzerine siyah çizgiler karakteristiktir. Kendileri aynı zamanda en renkli kargagillerden (Corvidae) birisidir.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Alakarga (Garrulus glandarius) türlerinde, yaygın olarak kafa tepeleri de vücutları ile aynı renktedir. Ancak Ortadoğu'da yayılım gösteren Garrulus glandarius atricapillus alt türünün kafa tepeside, taç veya şapka benzeri siyah tüyler bulunur. Tıpkı bu gözlemlediklerimiz gibi.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Ormanlar, meyve bahçeleri ve parklarda yaşayıp ürerler. Ülkemizde neredeyse her yerde görülebilirler. Büyük ormanlık parklar, meşe ağaçlarının bulunduğu alanlar, bağ ve bahçeler gibi ağaçlık arazileri tercih ederler. Ancak çoğunlukla ağaçlık parklarlarda rastlanırlar.

İstanbul/Emirgan'da gözlemlediğimiz bir başka birey.
İstanbul/Emirgan'da gözlemlediğimiz bir başka birey.
Özgür Kocaman

Davranış ve Etoloji

Yemek için topladığı palamutları birer birer toprağa gömebilir. Önce bir delik kazar, palamudu içine koyar ve daha sonra diğer hayvanların bunu fark etmemesi için itinayla deliğin üstünü kapatır. Bu yerleri daha sonra tekrar bulabilmek için dikkatlice işaret koyar. Belli ağaçlar, düşmüş kütükler, kaya parçaları gibi nesneleri işaret olarak kullanır. Hatta bazen buralara küçük taş parçaları taşıyarak bile yanlarına işaret koyabilir. İyi hafızalarına rağmen bazen sakladıkları meşe palatmutlarının yerlerini unuturlar, bu da yeni meşe filizlerinin çıkmasına sebep olur. Sonbahar sırasında gömülü olan meşe palamudu ile; kışın ise fındık, omurgasızlar ve kestanelerle beslenebilirler. Diğer Corvidae üyesi kargagiller gibi yas ve kin tutarlar.

Diyet ve Metabolizma

Alakargalar omnivordur, yani her şeyi yerler. Hayvansal artıkları, omurgasızları ve onların larvalarını yiyebilirler.

Etimoloji

İngilizce jay olarak bilinen alakarga veya kestane kargası, halk arasında genelde yaygın alakarga (Garrulus glandarius) türü için kullanılırken; alaca karga ismi ise bazı bölgelerde saksağan (Pica pica) için kullanılabilir. Ayrıca Garrulus glandarius atricapillus alt türü de İngilizce'de "black-capped jay" diye tanımlanır. Dolayısıyla Türkçe, "kara tepeli alakarga" şeklinde gayriresmi bir çeviri yapabiliriz belki.

Öte yandan ne yazık ki İngilizce'de "common" terimi, Türkçe'de hatalı bir şekilde "bayağı" veya "adi" diye yerini almıştır. Bunun doğrusu "yaygın" diye kullanmaktır. Aynı şekilde ek konulmayan tür isminden de "yaygın" terimi anlaşılmalıdır. Örneğin "karabatak" dendiğinde, "yaygın karabatak" olan Phalacrocorax carbo türü anlaşılmalıdır.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Mustafa Sözen, Mustafa Erturhan, Kerem Ali Boyla, Tuncer Tozsin, Murat Soydaş. (2020). Zonguldak Kuşları. ISBN: 978-605-4610-77-8. Yayın Evi: T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı.
  • Alper Tükel. Alakarga. (2020, Mart 05). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: TRAKUS
  • Vikipedi. Alakarga. (2020, Mart 05). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: Vikipedi

Dişi Yusufçuk Böcekleri, Erkek Yusufçuk Böceklerinden Kaçmak İçin Ölü Taklidi Yapıyor!

Kaşlarımız Olmasaydı, Tıpkı Neandertaller Gibi İnsanlar da Ölüp Gidebilirdi: Teşekkürler Evrim!

Biyoloji Genel Editörü

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Biyoloji Genel Editörü

Katkı Sağlayanlar

Özgür Kocaman
Özgür Kocaman
2. Yazar
Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim