Evrenin Kaderi En Başından Belli miydi?

Kesintisiz devinen sayısız değişken!

İşte evrenin en yalın tanımı budur. Ve bu devinim şu an itibarı ile bildiğimiz en yüksek hızda, ışığın hızını da aşkın olarak evrenimizin genişleme hızında devam ediyor. Hem de bu hızla ve birbirine etki-tepki ile bağlı sayısız değişken ile…

Böyle bir realite de kaderden söz edebilmemizin tek yolu vardır, kaderin tanımını bildik, tanıdık tanımdan alıp sonsuz olasılık ile eş kılmak…

Bir zar attığımızda bile bu böyledir. Çünkü bu evrende attığımız zarın zamanı, mekanı, boyutu sonsuz olasılıklıdır ve tali sandığımız temel kriterlerin, devinen bir evrende, akıp giden bir zamanda değişmemesi olasılığı sıfırdır… Zar yazı da gelebilir, tura da, dik de durabilir, aynı anda hem yazı hem de tura gelebilir, hiç biri de gelmeyebilir ve hatta zar da yok olabilir…

Big bang, beynimizin ateşlenen nöronları, tüm hayatımız, kararlarımız ve hatta atom altı her şey ama her şey bu evrene içkindir ve aynı yasalara tabidir. Sevgiyle…

Merhaba

Bence burada zar örneği güzel ama evren konusunda biraz farklı bir durum var. Bir zarın sonucunu teorik olarak belirleyen şey; zarın ilk hızı, açısı, yerçekimi, yüzeyin yapısı gibi koşullardır. Bütün bu bilgileri eksiksiz bilirsek sonucu hesaplayabiliriz. Lakin kuantum dünyasına geldiğimizde işler bu kadar deterministik görünmez. Big Bang'in evrenin başlangıç koşullarını oluşturduğunu söylemek de biraz yanıltıcı olabilir. Keza Big Bang'i “evrenin içinde gerçekleşen ve sonrasında her şeyi tek tek başlatan bir olay” gibi düşünmemek gerekir. Uzay, zaman, madde ve enerjinin kendisi zaten bu kozmolojik süreçle birlikte ortaya çıkıyor. Peki bütün bunlar bizim hayatımızın da en baştan belirlenmiş olduğu anlamına mı geliyor? İşte burada kesin bir “evet” diyemeyiz. Zira nöronlarımızın nasıl ateşleneceği elbette fizik yasalarına bağlı. Beynimiz de sonuçta fiziksel bir sistem. Fakat kuantum seviyesindeki belirsizlikler, başlangıç koşullarının tam olarak bilinememesi ve özellikle kaotik sistemlerde çok küçük farklılıkların zaman içerisinde devasa sonuçlara dönüşebilmesi nedeniyle evrenin geleceğini “başından beri yazılmış bir senaryo” gibi düşünmek doğru olmayabilir. Hatta zar örneğindeki gibi bütün değişkenleri bildiğimizi varsaysak bile, kuantum mekaniğinin doğası gereği bazı sonuçları yalnızca olasılıklar üzerinden ifade edebiliriz. Bence burada en güzel soru şu: Eğer evren tamamen deterministik olsaydı bile, bizim kararlarımızın değeri ortadan kalkar mıydı? Sonuçta karar veren, düşünen ve seçim yapan mekanizma yine bizim beynimiz olurdu. Yani evrenin başlangıcından beri “Emin bey şu yorumu yazacak, şu kararı verecek” şeklinde bir senaryonun yazılı olduğunu söyleyebileceğimiz bilimsel bir kanıt yok. Zira henüz evrenin başlangıç koşullarını ve bütün fizik yasalarının geleceği nasıl belirlediğini eksiksiz olarak bilmiyoruz. Bence şu aşamada “her şey en başından belliydi” demektense, evrenin hangi ölçüde deterministik olduğunu henüz tam olarak bilmiyoruz demek bence çok daha doğru olur.