Kamuya açık takip
Videolarda verilen her sözü ve sonradan nasıl tutulduğunu burada izleyin.
Ama diyelim ki Evren de Dünya gibi bir top olsun. Bu durumda, o sınıra ulaşacak olsanız ne göreceğimizi anlatmadan önce, şu anda gözleyebildiğimiz Evren içinde var olan bazı sınırları anlamanızı istiyorum; çünkü bunlar, küresel bir Evren'in spekülatif sınırlarından çok daha gerçek, çok daha önemli olan sınırlar. Mesela Evren'in şu anda kabaca ne hızla genişlediğini biliyoruz: megaparsek başına saniyede yaklaşık 73 kilometre.
Konumuz olmadığı için burada hepsine tek tek girmeyeceğim, ilerleyen videolarda bazılarına gireriz.
Yani saniyeler içinde aşık oluyoruz - ki aşkın illa anlık olması da şart değil. Kimi zaman çok uzun bir arkadaşlık ilişkisi sonucunda da gelişebiliyor; veya eskiden sönmüş aşklar yeniden alevlenebiliyor. Bunları bir başka videoda masaya yatırırız, kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın.
Evren 13,82 milyar yaşındaysa bu yıldız nasıl 28 milyar ışık yılı uzakta olabiliyor? Ona geleceğiz; ama daha ilginç bir şey söyleyeyim: Earendel, bugüne dek keşfettiğimiz en yaşlı yıldız değil. Bildiğimiz en yaşlı yıldız, bizden sadece 190 ışık yılı uzakta, yani Samanyolu Galaksisi içinde bulunan Methuselah yıldızı.
Size daha önceden evrimsel psikolojiyi, bu sahanın bilim için eşsiz değerini ama aynı zamanda sahadaki en yaygın problemleri biraz anlatmıştım, ilerleyen videolarda daha da fazla anlatacağım.
Eğer bundan da öncesini görebilecek olsaydık, önce madde ve antimaddenin oluşumunu, daha da öncesinde serbest hâldeki kuarklar ve gluonları, daha da öncesinde Standart Model'in öngördüğü dengesiz parçacıkların hepsini ve nihayet en öncesinde Büyük Patlama'nın ta kendisini görürdük. Teknik olarak nötrino artalan ışıması veya ilksel kütle çekim dalgalarının taşıdığı veriyi kullanarak Büyük Patlama'dan öncesine gitmek de mümkün olabilir; ama bunun ne anlama geldiğine de birazdan döneceğiz. Özetle, Evren'de herhangi bir yönde ne kadar uzağa bakarsanız bakın, bu olaylar silsilesinin izlerini aynen görebiliyorsunuz.
Size bu konuyu bir başka videoda daha detaylı anlatacağım ama sadece günümüzdeki modellerin dayandığı Büyük Dil Modeli yaklaşımını kullanarak insan zekâsını tam olarak modelleyemeyeceğimiz giderek kesinleşiyor.
Benim ev temizliğinde sinirimi en çok bozan şey, her yüzey ve kir tipi için ayrı bir ürün almamız gerekmesi ve bir de sildiğiniz yerin kısa bir süre sonra hemen tekrardan toz ve kir tutması. Ha bir de videoda da anlatacağım, bizim burası kovboy filmlerindeki gibi aşırı tozlu bir yer. O yüzden iyice başa bela.
Volanlar hayatımızın her yerinde kullanılıyor ama kütle çekim bataryası olarak kullanımları çok yeni. Detaylar başka bir videonun konusu.
Bunları anladıysanız, mutasyonlarla ilgili matematiksel analize geçmeye hazırız.
Ama ikiz depremler ve size bir diğer videoda anlatacağım deprem fırtınaları, bize fayların böyle yalıtılmış kompartımanlar olmadığını gösteriyor.
Bugün yavaş yavaş evrimin matematiksel analiz kısmına gireceğiz.
Ama bu videoyu kapatmadan önce, ilerleyen bir videoda konuşacağımız Star Trek-vari ışık üstü hızlara bağlamak isterseniz, size son olarak bir tane ara geçiş formu anlatabilirim: Yakıt olarak, mini bir karadelik kullanabiliriz!
Bunları göreceğiz tekrar ilerleyen kısımlarda ve bu süreçte tekrar memeliler deniz ortamına tekrardan adapte oluyorlar.
Ama ışık hızını aşabileceğimiz yöntemleri size bir başka videoda anlatacağım, eğer kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın!
Arkadaşlar, bir sonraki yayın sözünü de aldık.
Modern kozmoloji kuramlarına göre Büyük Patlama, uzay-zamanın tamamını yaratmış olmak zorunda değil. Sadece bildiğimiz anlamıyla Evren dediğimiz, genelde Evren derken kastettiğimiz ve birazdan sınırlarını göreceğimiz bölgeyi yaratmış olması yeterli. Bunu, hâlihazırda sonsuz uzunluktaki bir doğru gibi düşünün.
Bunları kataloglayıp ortalama bir trend arayacak olsaydınız şunu görürdünüz: Bir galaksi sizden ne kadar uzaktaysa o kadar küçük, o kadar düşük kütleli ve daha yakın olanlara göre o kadar mavimsi renkte olurdu. Bu maviliğin sebebine birazdan geleceğiz. Ama işin tuhaf tarafı, biz o mavimsi galaksileri mavi değil, kırmızı, hatta kızılötesi renklerde görürüz.
Burada toryumun tam rolünün ne olduğunu, toryum hakkında neler bildiğimizi ve bunların Türkiye için anlamını size ilerleyen bir videoda daha detaylı anlatacağım.
Ayrıca haftaya cumartesi günü İlayda şamilgil le konuşacağız e hatırlarsınız İlayda'yı eee Hani TÜBİTAK reddetmişti de sonra eee Polonya'da eee şey first step to Nobel prize in physics a o kız evet ev Nobel fizik ödülüne giden ilk adım E yarışmasında birinci seçildi dünyada Eee projesi Ondan sonra cornel Üniversitesi'nde lisansını yapmaya devam etti birazcık Bu süreçten bahsedeceğiz işte TÜBİTAK nasıl reddetti niye reddetti nasıl o yarışma süreci nasıl oldu bir lisans öğrencisi olarak Amerika'ya gitme macerası nedir Çünkü birçok insan da soruyor artık lisans düzeyinde kaçmaya çalışıyor insanlar hani Master doktorayı geçtik lisans düzeyinde birazcık onlardan bahsedeceğiz cornel nasıl git cornel Üniversitesi de en üst üniversitelerden bir tanesi Amerika'da en ünlü üniversitelerden biri onu İlayda la konuşacağız çok güzel olacaktır o yayında cumartesi kaçırmayın
Yine de bu, size daha önceden anlattığım gibi Evren'in ömrünün sonlarına ulaştığımızda, sadece karadeliklerin arta kaldığı bir gelecek görmeyeceğimiz anlamına geliyor. O uzak gelecekte, karadelikler bile olmayacak! Evren'den geriye bomboş bir uzay-zaman dokusu kalacak... Tıpkı Büyük Patlama'dan önce olduğunu düşündüğümüz gibi... Hmmm, neyse, diğer videoların konularına girmeyelim şimdi; ama bu konular ilginizi çekiyorsa kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın!
Ama durun, konumuz fiziksel zaman genişlemesi değil, bunları bir diğer videoda anlatabilirim.
Bir sonraki videoda görüşmek üzere, hoşçakalın.
İşte bootstra analisis falan deniyor onlara. Bunlara sonra gireriz belki.
