Ders 7: Mutasyonlar, Crossing-Over, Varyasyonlar ve Rastgelelik

Bir popülasyondaki bireyler arasında genetik, fenotipik veya çevresel nedenlerle görülen çeşitliliktir.

DNA dizisinde meydana gelen ve yeni genetik varyasyon yaratabilen kalıtsal veya kalıtsal olmayan değişimdir.

Mayoz sırasında homolog kromozomların parçalarını değiş tokuş ederek yeni alel kombinasyonları oluşturmasıdır.

Genetik materyalin yeniden düzenlenerek farklı kombinasyonlar oluşturmasıdır.

Doğal seçilim veya cinsel seçilim tarafından desteklenerek popülasyonda yayılmış uyum artırıcı özelliktir.

Çevreye daha uyumlu varyasyonların hayatta kalma ve üreme olasılığının daha yüksek olmasıdır.

Çiftleşme başarısını artıran özelliklerin seçilmesiyle işleyen evrimsel süreçtir.

İnsanların belirli özellikleri tercih ederek canlıların üremesini yönlendirdiği seçilim biçimidir.

Alel frekanslarının rastgele olaylar nedeniyle nesiller içinde değişmesidir.

Seçilimle yayılan bir genin yakınındaki başka genlerin de onunla birlikte popülasyonda yayılmasıdır.

Genetik otostopçuluğun İngilizce karşılığıdır ve kromozom üzerindeki bağlantılı genlerin birlikte sürüklenmesini ifade eder.

Bireylerin veya gametlerin popülasyonlar arasında hareket ederek gen akışı sağlamasıdır.

Bir popülasyondaki alellerin göç yoluyla başka popülasyonlara taşınmasıdır.

Genetik materyalin ebeveyn-yavru aktarımı dışında, farklı bireyler veya türler arasında aktarılmasıdır.

Genom içinde yer değiştirebilen ve sıçrayan genetik elementtir.

Özellikle bakterilerde bulunan ve gen aktarımına katkı sağlayabilen küçük halkasal DNA molekülüdür.

Konak hücreleri enfekte ederek çoğalan ve bazen genetik materyal aktarabilen biyolojik etkendir.

Bir virüsün veya biyolojik yapının aktif çoğalma aşamasında olmadığı bekleme halidir.

Eşeyli üremede gametleri oluşturan ve kromozom sayısını yarıya indiren hücre bölünmesidir.

Genetik olarak benzer yavru hücreler oluşturan hücre bölünmesidir.

Basit hücre bölünmesi biçimidir ve derste prokaryotların bölünmesiyle ilişkilendirilmiştir.

İkili ayrışma olarak da bilinen, özellikle prokaryotlarda görülen bölünme biçimidir.

İki gametin birleşmesiyle genetik olarak farklı yavrular oluşturan üreme biçimidir.

Genetik bilgiyi taşıyan ve nükleotitlerden oluşan moleküldür.

DNA'nın proteinlerle birlikte organize olduğu büyük genetik yapı birimidir.

Bir protein veya işlevsel RNA ürünüyle ilişkili kalıtsal DNA dizisidir.

Bir genin farklı varyantlarından her biridir.

Bir genin veya alelin genom üzerinde bulunduğu konumdur.

Bir canlının genleri ve çevresiyle oluşan gözlenebilir yapısal, işlevsel veya davranışsal özellikleridir.

Bir canlının sahip olduğu kalıtsal genetik yapının tamamıdır.

DNA dizileme veya moleküler yöntemlerle ayırt edilebilen belirli DNA segmentidir.

Belirli haplotipleri taşıyan canlı gruplarını ifade eden genetik sınıflandırmadır.

DNA ve RNA'nın temel yapı taşı olan moleküler birimdir.

DNA'da karşılıklı ipliklerde birbirine bağlanan iki tamamlayıcı bazdan oluşan birimdir.

DNA'da timinle eşleşen pürin bazıdır.

DNA'da adeninle eşleşen pirimidin bazıdır.

DNA'da sitozinle eşleşen pürin bazıdır.

DNA'da guaninle eşleşen pirimidin bazıdır.

Adenin ve guanin gibi çift halkalı azotlu baz sınıfıdır.

Timin ve sitozin gibi tek halkalı azotlu baz sınıfıdır.

Protein sentezinde bir aminoasidi veya dur sinyalini belirleyen üç nükleotitlik dizidir.

Protein üretiminin durmasını sağlayan kodondur.

Proteinlerin yapı taşı olan organik moleküldür.

Aminoasit zincirlerinden oluşan ve hücresel işlevleri yerine getiren moleküldür.

Gen ifadesi ve protein üretimi gibi süreçlerde görev alan nükleik asittir.

Ribozomların yapısında bulunan ve protein sentezinde görev alan RNA türüdür.

Bir genin okunmasını artırabilen düzenleyici DNA dizisidir.

Genin okunmaya başlamasında görev alan düzenleyici DNA bölgesidir.

Protein sentezinin başlayacağı noktayı belirleyen kodondur.

Genin olgun RNA'da kalan ve genellikle protein kodlayan bölümüdür.

Gen içinde bulunan ve RNA işlenmesi sırasında çıkarılabilen ara dizidir.

Aynı gen dizisinden farklı ekzon kombinasyonlarıyla farklı ürünler oluşturulmasıdır.

Alternatif birleşmenin İngilizce karşılığıdır.

Bir canlının tüm genetik materyalidir.

Minimum gen sayısı çalışmalarında örnek verilen basit yapılı bakteri grubudur.

Canlılığın sürdürülebilmesi için gerekli en düşük gen sayısıdır.

Bir genin susturularak veya işlevsizleştirilerek etkisinin incelendiği deneydir.

Belirli genlerin kapatılmasıyla canlıdaki etkilerin gözlendiği deneysel yaklaşımdır.

Ökaryot hücrelerde enerji üretimiyle ilişkili ve kendi DNA'sı bulunan organeldir.

Ökaryot hücre içinde belirli görevleri olan özelleşmiş yapıdır.

Mitokondri gibi organellerin eskiden bağımsız canlılar olup ökaryot hücrelerle simbiyoz sonucu organelleştiğini savunan teoridir.

Erkek üreme hücresidir ve taşıdığı mutasyonlar döllenme olursa yavruya aktarılabilir.

Dişi üreme hücresidir ve mutasyon taşıdığında yavruya aktarılma olasılığı yüksektir.

Sperm ve yumurtanın birleşmesiyle oluşan ilk hücredir.

Bir organizmanın tüm hücre tiplerine dönüşebilme potansiyeli olan hücredir.

Birçok farklı doku tipine dönüşebilme potansiyeli olan hücredir.

Farklı hücre tiplerine dönüşebilme kapasitesi olan hücredir.

Genetik bilginin nesiller boyunca aktarıldığı üreme çizgisidir.

Bir mutasyonun gelecek nesle aktarılıp popülasyon içinde kalıcı hale gelme oranıdır.

DNA'da oluşan hataları tespit edip onaran hücresel süreçlerdir.

Bir bireyin genlerini gelecek nesillere aktarma başarısını ifade eder.

Ortaya çıktığı anda canlının uyum başarısını artıran mutasyondur.

Ortaya çıktığı anda canlının uyum başarısını düşüren mutasyondur.

Ortaya çıktığı anda uyum başarısında belirgin değişim yaratmayan mutasyondur.

Uyum başarısını çok küçük oranlarda olumlu veya olumsuz etkileyen mutasyondur.

DNA dizisindeki tek bir baz noktasında meydana gelen mutasyondur.

Bir pürinin başka bir pürine veya bir pirimidinin başka bir pirimidine dönüşmesidir.

Transition mutasyonunun Türkçe karşılığıdır.

Bir pürinin pirimidine veya pirimidinin pürine dönüşmesidir.

Transversion mutasyonunun Türkçe karşılığıdır.

Kodon değişmesine rağmen kodlanan aminoasidin değişmediği mutasyondur.

Protein dizisinde değişim yaratmayan sinonim mutasyondur.

Kodon değişimi sonucunda kodlanan aminoasidin değiştiği mutasyondur.

DNA dizisine baz eklenmesi veya diziden baz silinmesiyle oluşan mutasyondur.

DNA dizisine baz veya dizi eklenmesiyle oluşan mutasyon tipidir.

Insertion mutasyonunun Türkçe karşılığıdır.

DNA dizisinden baz veya dizi silinmesiyle oluşan mutasyon tipidir.

Deletion mutasyonunun Türkçe karşılığıdır.

Ekleme veya silme nedeniyle kodonların üçlü okuma düzeninin kaydığı mutasyondur.

Biri anneden biri babadan gelen ve aynı gen bölgelerini taşıyan kromozom çiftidir.

Kopyalanmış bir kromozomun tekil DNA ipliği benzeri yapısal parçasıdır.

Aynı kromozomun kopyalanmasıyla oluşan özdeş veya çok benzer kromatitlerden her biridir.

Crossing-over sırasında homolog kromozomların temas edip parça değiştirdiği noktadır.

Homolog kromozomların hatalı hizalanması sonucu farklı uzunluklarda parça değişimi yapmasıdır.

Kromozomların karşılık gelen bölgeleri dışında hizalanıp hatalı rekombinasyon yapmasıdır.

Bir genin genom içinde birden fazla kopyasının oluşmasıdır.

Gen çoklanması veya mutasyonlar sonucu işlevini kaybetmiş gen kopyasıdır.

Ortak atasal bir genden türemiş, ilişkili genler grubudur.

Kanda oksijen taşımada görev alan ve gen ailesi örneği olarak verilen proteindir.

Kaslarda oksijen bağlamayla ilişkili ve hemoglobinle ortak ataya sahip protein olarak anlatılan moleküldür.

Kromozomdaki bir segmentin ters dönerek dizilim sırasını değiştirmesidir.

Tüm genomun veya kromozom setinin fazladan kopyalara sahip olmasıdır.

Mayozla oluşan sperm veya yumurta gibi üreme hücresidir.

Tek kromozom setine sahip hücre veya organizma durumudur.

İki kromozom setine sahip hücre veya organizma durumudur.

Dört kromozom setine sahip hücre veya organizma durumudur.

Canlı grupları arasındaki sınıflandırma ve akrabalık ilişkisidir.

Canlıların evrimsel akrabalık ilişkilerini inceleyen analizdir.

Bir canlının ekosistem içindeki rolü, yaşam alanı ve kaynak kullanım biçimidir.

Popülasyondaki bireyler arasında genetik farklılıklardan kaynaklanan çeşitliliktir.

Bireylerde çevre koşullarına bağlı olarak oluşan görünüm veya özellik farklılıklarıdır.

Bir özelliğin varyasyonunun yalnızca belirli cinsiyette belirgin görülmesidir.

Bireylerin net biçimde ayrılabilen fenotip gruplarına dağıldığı varyasyon biçimidir.

Fenotiplerin keskin sınırlar yerine kademeli geçişlerle dağıldığı varyasyon biçimidir.

Canlıların vücut planının gelişiminde rol alan düzenleyici genlerdir.

Popülasyon büyüklüğünün ciddi biçimde azalması sonucu genetik çeşitliliğin kısıtlanmasıdır.

Modern insan soylarının Afrika dışına yayılmasıyla ilişkili tarihsel-genetik süreçtir.

Büyük Patlama'dan arta kalan ve evrene yayılan mikrodalga radyasyondur.

Enerjinin dalga veya parçacıklar halinde yayılmasıdır ve DNA hasarına yol açabilir.

Atomlardan yayılan ve moleküler bağları etkileyebilen enerjik ışımadır.

Sonucu olasılıksal olan ve tekil düzeyde kesin öngörülemeyen süreçtir.

Başlangıç koşullarına aşırı duyarlı ve pratikte öngörülmesi zor olan sistem davranışıdır.

Olasılıklara dayalı açıklama veya süreç anlamına gelir.

Aynı koşullar altında aynı sonuçların zorunlu olarak ortaya çıktığını savunan veya ifade eden yaklaşımdır.

Bir yıldızın büyük patlamayla sonlanan evrimsel olayıdır.

Kütlelerin birbirini çekmesiyle ortaya çıkan temel fiziksel olgudur.

Tarım zararlılarına karşı kullanılan ve direnç evrimi örneğinde anılan böcek öldürücü kimyasaldır.

Bağışıklık sistemini belirli patojenlere karşı hazırlayan biyomedikal uygulamadır.

Vücudu patojenlere karşı savunan biyolojik sistemdir.

Bir biyolojik süreci veya etkileşimi engellemek ya da baskılamaktır.

Hayvan çeşitliliğinde büyük artışların yaşandığı jeolojik dönemsel olaydır.

Yüzgeç benzeri yapıları kara omurgalılarının uzuv evrimiyle ilişkilendirilen geçiş formu örneğidir.

1960'larda ve 1970'lerde nötr mutasyonların yüksek oranlarda bulunduğunu gösteren analizleriyle anıldı.

Arkadaşlarıyla birlikte nötr mutasyonların bir kısmının nötre yakın olduğunu gösteren analizleri nedeniyle anıldı.