Videolara dön

Giyotin: Kafa Uçtuktan Sonra Bilinç Devam Edebilir mi?

939 B görüntülenme22.08.2021

Videonun ötesi

Derinlemesine

Özet

Video, giyotinle kafa kesildikten sonra bilincin kısa süreliğine devam edip edemeyeceği sorusunu Antoine Lavoisier efsanesi üzerinden inceliyor. Anekdotal anlatımlar ile daha kontrollü gözlemler karşılaştırılıyor ve nörobiyolojik olarak çok kısa süreli tepkilerin mümkün olabileceği, ancak bunun sınırlı ve istisnai olduğu anlatılıyor. Ayrıca Lavoisier'nin Fransız Devrimi bağlamında neden idam edildiği tarihsel olarak açıklanıyor.

Terimler

  • Giyotin

    Mahkumun başını yüksekten düşen keskin bir bıçakla hızlı şekilde keserek öldürmek için kullanılan idam aracıdır.

  • Bilinç

    Kişinin çevresinin, kendisinin ve yaşadığı deneyimlerin farkında olma durumudur.

  • Beyin

    Sinir sisteminin merkezi organı olup bilinç, algı, hareket kontrolü ve birçok yaşamsal işlevle ilişkilidir.

  • Sinirbilim

    Sinir sistemi, beyin işlevleri, davranış ve bilinç gibi süreçleri inceleyen bilim alanıdır.

  • Nörobiyoloji

    Sinir sisteminin biyolojik yapısını ve işleyişini inceleyen bilim dalıdır.

  • Anekdotal anlatım

    Kişisel duyumlara, hikayelere veya tanıklıklara dayanan, bilimsel kanıt değeri sınırlı anlatım türüdür.

  • Sahtebilim

    Bilimsel yöntem ve kanıt standartlarını karşılamadığı halde bilimselmiş gibi sunulan iddia veya uygulamalardır.

  • Bilimsel kanıt

    Gözlem, deney, veri ve güvenilir yöntemlerle desteklenen bilgi temelidir.

  • Bilimsel görüş birliği

    Bir konuda uzman bilim insanlarının mevcut kanıtlar doğrultusunda vardığı genel uzlaşıdır.

  • Veri yanlılığı

    Elde edilen veya paylaşılan verilerin gerçeği dengesiz biçimde temsil etmesine yol açan seçilim sorunudur.

  • Algıda seçicilik

    Kişinin dikkatini beklentilerine veya ilgisine uygun örneklere yoğunlaştırıp diğerlerini göz ardı etmesidir.

  • Ölüm katılığı

    Ölümden sonra kaslarda kimyasal süreçlere bağlı olarak gelişen sertleşme durumudur.

  • Şok

    Ağır travma veya fizyolojik bozulma sonrasında vücudun yaşamsal işlevlerinin hızla sekteye uğradığı durumdur.

  • Travma

    Vücutta veya sinir sisteminde ciddi fiziksel hasara neden olan yaralanma durumudur.

  • Oksijen tüketimi

    Hücrelerin enerji üretimi ve yaşamsal faaliyetleri için oksijeni kullanmasıdır.

  • Hücre ölümü

    Hücrenin yaşamsal işlevlerini geri dönüşsüz biçimde yitirmesidir.

  • Kalp krizi

    Kalp kasına giden kan akışının bozulması sonucu gelişen ciddi tıbbi durumdur.

  • Kalıcı beyin hasarı

    Beyin dokusunda geri dönüşsüz işlev kaybına yol açan hasardır.

  • Yanma tepkimeleri

    Bir maddenin oksijenle tepkimeye girerek enerji açığa çıkardığı kimyasal süreçlerdir.

  • Oksijen

    Yanma ve hücresel solunum gibi süreçlerde önemli rol oynayan kimyasal elementtir.

  • Hidrojen

    Lavoisier'nin adlandırdığı, evrendeki en hafif kimyasal elementtir.

  • Metrik sistem

    Ağırlık ve ölçü birimlerini standartlaştıran ondalık tabanlı ölçüm sistemidir.

  • Kütle korunum yasası

    Kimyasal tepkimelerde toplam kütlenin korunduğunu ifade eden temel kimya yasasıdır.

  • Ferme générale

    Fransız devletinin vergi toplama sisteminde önemli rol oynayan özel mali kuruluştur.

  • Barut Komisyonu

    Fransa'da barut üretimi, teknolojisi ve ticaretiyle ilişkili devlet komisyonudur.

  • İade-i itibar

    Haksız yere suçlanmış veya cezalandırılmış bir kişinin itibarının resmi olarak geri verilmesidir.

  • Ağırlık ve ölçü birimlerinin standartlaştırılması

    Farklı ölçü sistemlerini ortak ve tutarlı bir yapıya kavuşturma sürecidir.

  • Fransız Eğitim Reformu

    Fransa'da eğitim sistemini yeniden düzenlemeye yönelik tarihsel reform girişimidir.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Antoine Lavoisier'nin idam sırasında bilinç deneyini kesin olarak yaptığı düşüncesi düzeltiliyor; güvenilir biyografilerde böyle bir kanıt olmadığı belirtiliyor.
  • Kesik kafanın göz kırpmasının mutlaka bilinçli bir tepki olduğu düşüncesi düzeltiliyor; bunun sinirbilimsel veya ölüm sonrası bir tepki olabileceği anlatılıyor.
  • Anekdotal anlatımların bilimsel kanıt sayılabileceği yanılgısı düzeltiliyor.
  • Giyotinle idamın sadece 19. yüzyıldan kalma eski bir uygulama olduğu düşüncesi düzeltiliyor; Fransa'da 1981'de yasaklandığı ve son idamın 1977'de yapıldığı belirtiliyor.
  • Kafa kesildikten sonra bilincin onlarca saniye veya dakikalarca sürebileceği düşüncesi düzeltiliyor; oksijen kaybı nedeniyle bunun mümkün görünmediği açıklanıyor.
  • Tepki gösteren kesik kafa anlatımlarının yaygın olmasının olayların gerçekten yaygın olduğunu gösterdiği düşüncesi düzeltiliyor; veri yanlılığı ve algıda seçicilik anlatılıyor.
  • Lavoisier'nin halkın kötülüğünü isteyen biri olduğu düşüncesi düzeltiliyor; köylülerin tarlaları üzerinde verimliliği artırmaya çalıştığı belirtiliyor.
  • Bilim insanlarının politik şiddetten muaf olduğu düşüncesi düzeltiliyor; Lavoisier'nin politik gerekçelerle görevlerinden alınıp idam edildiği anlatılıyor.

Sorular

  • Giyotinle kafa kesildikten sonra bilinç devam edebilir mi?
  • Beyin vücuttan ayrıldıktan sonra kısa süreliğine çalışmayı sürdürebilir mi?
  • Antoine Lavoisier idam edilirken gerçekten göz kırpma deneyi yaptı mı?
  • Kesik bir kafa göz kırpabilir mi?
  • Kesik bir kafada görülen tepkiler bilinç kanıtı mıdır?
  • Anekdotal anlatımlar bilimsel kanıt sayılır mı?
  • Giyotin sonrası yüz ifadesi değişimleri nörobiyolojik olarak mümkün müdür?
  • Kafa koptuktan sonra beyin ne kadar süre oksijenle çalışabilir?
  • Giyotinle idam sırasında bilinç neden çok hızlı kapanır?
  • Kalp krizi ile kafa kopması durumunda beynin oksijensiz kalması neden farklıdır?
  • Lavoisier neden idam edildi?
  • Lavoisier'nin Fransız devleti ve vergi sistemiyle ilişkisi neydi?
  • Lavoisier metrik sistemin gelişimine nasıl katkı verdi?
  • Fransız Devrimi bilim insanlarını nasıl etkiledi?
  • Popüler kültürdeki bilimsel efsaneler neden yayılır?
  • Veri yanlılığı ve algıda seçicilik bu tür hikayelerde nasıl rol oynar?

Ön Bilgiler

  • Giyotinin temel olarak nasıl çalışan bir idam aracı olduğunu bilmek
  • Beynin bilinç için merkezi organ olduğunu bilmek
  • Beynin oksijene bağımlı çalıştığını bilmek
  • Kalp, damarlar ve beyin arasındaki kan-oksijen ilişkisini temel düzeyde anlamak
  • Bilinç, refleks ve ölüm sonrası hareketlerin aynı şey olmadığını ayırt edebilmek
  • Anekdotal anlatım ile bilimsel kanıt arasındaki farkı bilmek
  • Bilimsel yöntemin güvenilir kaynak ve kontrollü gözlem gerektirdiğini bilmek
  • Fransız Devrimi'nin politik ve toplumsal bağlamı hakkında temel bilgi sahibi olmak
  • Antoine Lavoisier'nin kimya tarihindeki önemini genel hatlarıyla bilmek
  • Metrik sistemin tarihsel olarak standartlaştırılmış bir ölçü sistemi olduğunu bilmek
  • Vergi toplama sistemlerinin devrim döneminde politik hedef haline gelebildiğini anlamak

Tarihsel Bağlam

  • Fransa'da giyotinin 1981 yılında yasaklanması
  • Fransa'da son giyotin idamının 1977 yılında yapılması
  • Antoine Lavoisier'nin Fransız Devrimi sonrası idam edilmesi
  • Jean-Paul Marat'ın Charlotte Corday tarafından öldürülmesi
  • Charlotte Corday'in giyotinle idam edilmesi
  • 1880 yılında Menesclou'nun kesik kafasına ölü köpekten kan pompalanması
  • 1905 yılında Languille'in kesik kafasına adıyla seslenilmesi deneyi
  • 1836 yılında Lacenaire'nin idam edilmesi ve tepki göstermemesi
  • 1879 yılında Prunier'nin idam edilmesi ve tepki göstermemesi
  • 1989 yılında Kore'de yaşanan taksi kazasında bir yolcunun kafasının kopması
  • Ferme générale firmasının Mart 1791'de kapatılması
  • Lavoisier'nin Barut Komisyonu'ndaki görevinden alınması
  • Lavoisier'nin iş yerindeki ve evindeki laboratuvarlarına el konulması
  • 8 Ağustos 1793'te bütün bilim oluşumlarının kapatılması
  • 8 Ağustos 1793'te tüm eski vergi çalışanlarının tutuklanmasının emredilmesi
  • Lavoisier'nin tütüne su karıştırmak ve devlete olan borçta sahtekarlık ile ilişkili 9 ayrı gerekçeyle yargılanması
  • 8 Mayıs 1794 günü Lavoisier ve 27 arkadaşının ölüme mahkum edilmesi
  • Lavoisier'nin 50 yaşındayken idam edilmesi
  • Lavoisier'nin idamından 3 ay sonra yargıcın giyotinle idam edilmesi
  • Lavoisier'nin ölümünden 1.5 sene sonra Fransız hükümeti tarafından iade-i itibar alması
  • Fransa'nın metrik sisteme geçişini mümkün kılan komisyon çalışmaları
  • Fransız Eğitim Reformu için ulusal toplantı düzenleme girişimi
  • 18. yüzyıl sonu Fransa'sı
  • Fransız Devrimi dönemi
  • Fransız İhtilali dönemi
  • Devrim öncesi Fransız devleti
  • Devrim sonrası Fransa
  • 19. yüzyıl
  • 1981 öncesi Fransa'da giyotinin yasal olduğu dönem

Kişiler

  • Antoine Lavoisier

    Kimyayı nicel bir bilim dalına dönüştürmesi, oksijen ve hidrojenin adlandırılması, kütle korunum yasası, metrik sistem çalışmaları ve Fransız Devrimi sonrası giyotinle idam edilmesi nedeniyle videonun merkezinde yer alıyor.

  • Cecil Adams

    Video metin omurgası yazarı olarak açıklamada belirtiliyor.

  • Çınar Ege Bakırcı

    Videografi ve post-prodüksiyon çalışmasıyla açıklamada belirtiliyor.

  • Robert Fink

    Discovery Channel'daki Giyotin belgeselinde Lavoisier'nin göz kırpma hikayesini gerçek gibi anlatan kişi olarak geçiyor.

  • Jean-Paul Marat

    Charlotte Corday tarafından öldürüldüğü için Corday'in giyotinle idam edilmesi bağlamında anılıyor.

  • Charlotte Corday

    Giyotinle idam edildikten sonra kesik kafasının yanağına şaplak atılınca yüz ifadesinin değiştiğine dair anlatımda yer alıyor.

  • Menesclou

    1880 yılında kafası kesildikten 3 saat sonra başına ölü köpekten kan pompalanan deneyin öznesi olarak anlatılıyor.

  • Languille

    1905 yılında kafası kesildikten sonra doktorun adını söylemesi üzerine gözlerini açtığı ve ses yönüne odaklandığı iddia edilen kişi olarak geçiyor.

  • Lacenaire

    1836 yılında giyotin sonrası tepki konusunda denek olmayı kabul ettiği, ancak kafa kesildikten sonra tepki vermediği örnek olarak veriliyor.

  • Prunier

    1879 yılında idam edildikten sonra yapılan denemelere rağmen hiçbir tepki vermeyen örnek olarak anılıyor.

  • Laplace

    Lavoisier ile birlikte politik gerekçelerle görevinden alınan bilim insanlarından biri olarak belirtiliyor.

  • Joseph Louis Lagrange

    Lavoisier'nin yabancıların mülklerine el konulmasını engellemeye çalıştığı kişiler arasında ve Lavoisier'nin idamı sonrasında ünlü sözü söyleyen kişi olarak geçiyor.

  • Lagrange

    Lavoisier'nin idamı sonrasında, onun gibisinin gelmesi için yüz yılın bile yetmeyeceğini söylediği aktarılan kişi olarak geçiyor.

Söz takipçisi

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Giyotinin vücudu ve bilinci nasıl etkilediği

Ama bugün size giyotini anlatmayacağım. Onun vücudu ve bilinci nasıl etkilediğini anlatacağım. Büyük kimyager Antoine Lavoisier'i (Antuvan Levözye) duymuşsunuzdur.

Lavoisier'in neden öldürüldüğü

Ayrıca Fransız Devrimi sonrası kellesini kaybeden isimlerden biri... Neden öldürüldüğünü birazdan anlatacağım, ama Lavoisier ile ilişkili efsanelerden birini ele almamız lazım önce. Hikayeye göre Lavoisier, dönemin yobaz bilim düşmanlarıyla verdiği mücadelede "Bu kelleler hiçbir işe yaramaz!" diye bağırmıştı.