- Toz
Havada asılı kalabilen veya yüzeylerde biriken çok küçük katı parçacıkların genel adıdır.
- Ev tozu
Toprak, polen, kurum, böcek parçaları, tekstil lifleri, deri döküntüsü, evcil hayvan kepeği ve mikroplastikler gibi karışık parçacıklardan oluşan ev içi tozdur.
- Polen
Bitkilerin üreme hücrelerini taşıyan ve havayla taşınarak ev tozuna karışabilen mikroskobik taneciklerdir.
- Kurum
Yanma süreçlerinden kaynaklanan ince karbonlu parçacıklardır.
- Mikroplastik
Plastik malzemelerin parçalanmasıyla oluşan mikroskobik plastik parçacıklardır.
- Ağır metal
Kurşun ve arsenik gibi yoğunluğu yüksek, canlılar için toksik olabilen metal elementlerdir.
- Kurşun
Tozda bulunabilen ve insan sağlığı için tehlikeli bir ağır metaldir.
- Arsenik
Toz örneklerinde bulunabilen toksik bir elementtir.
- DDT
Geçmişte tarımda kullanılmış, çevrede uzun süre kalabilen bir pestisittir.
- Pestisit
Tarım zararlılarını kontrol etmek için kullanılan kimyasal maddelerdir.
- Çevresel DNA
Canlıların çevreye bıraktığı DNA izlerinin toplamıdır.
- e-DNA
Çevresel DNA'nın kısaltmasıdır ve bir ortamın biyolojik imzasını gösterebilir.
- Aerodinamik çap
Bir parçacığın havadaki hareketini ve çökelme davranışını belirleyen etkin çap ölçüsüdür.
- Particulate matter
Havada asılı bulunan küçük katı veya sıvı parçacıkların genel teknik adıdır.
- PM10
Aerodinamik çapı 10 mikrometreden küçük parçacıklı madde kategorisidir.
- PM2,5
Aerodinamik çapı 2,5 mikrometreden küçük ince parçacıklı madde kategorisidir.
- PM1
Aerodinamik çapı 1 mikrometreden küçük çok ince parçacıkları ifade eden kategoridir.
- Mikrometre
Metrenin milyonda birine eşit uzunluk birimidir.
- Mikron
Mikrometre için kullanılan diğer addır.
- Yüzey alanı-kütle oranı
Bir cismin yüzey alanının kütlesine oranıdır ve küçük parçacıklarda büyüyerek sürtünme etkisini artırır.
- Reynolds sayısı
Akışkan içindeki hareketin atalet ve viskozite etkileri bakımından nasıl davranacağını gösteren boyutsuz sayıdır.
- Sürtünme kuvveti
Bir cismin akışkan veya yüzey içinde hareketine karşı koyan kuvvettir.
- Yer çekimi
Kütleli cisimleri birbirine doğru çeken temel fiziksel etkileşimdir.
- Silya
Solunum yollarının iç yüzeyinde bulunan ve mukusu hareket ettiren mikroskobik kılcıklardır.
- Mukus
Solunum yollarında toz ve mikropları yakalayan yapışkan salgıdır.
- Mukosilier yürüyen merdiven
Silyaların mukusu ve yakalanmış parçacıkları boğaza doğru taşıdığı solunum savunma mekanizmasıdır.
- Alveol
Akciğerlerde gaz alışverişinin gerçekleştiği küçük hava kesecikleridir.
- Alveoler makrofaj
Alveollere ulaşan yabancı parçacıkları yakalayıp sindiren bağışıklık hücresidir.
- Bağışıklık hücresi
Vücudu yabancı maddelerden ve patojenlerden koruyan hücrelerdir.
- Mikrop teorisi
Hastalıkların mikroskobik organizmalar tarafından yayılabileceğini açıklayan bilimsel teoridir.
- Mikroskobik organizma
Çıplak gözle görülemeyen bakteri, mantar veya benzeri canlılardır.
- Elektrikli süpürge
Tozu ve kiri emme prensibiyle yüzeylerden uzaklaştıran temizlik cihazıdır.
- Puffing Billy
Hubert Cecil Booth'un geliştirdiği, at arabasıyla taşınan erken dönem büyük vakumlu temizlik makinesidir.
- Büyük Patlama
Evrenin erken dönemindeki yüksek yoğunluklu ve sıcak başlangıç evresini ifade eden kozmolojik modeldir.
- Süpernova
Yıldızların yaşamlarının sonunda gerçekleşebilen çok güçlü patlamadır.
- Nükleer füzyon
Hafif atom çekirdeklerinin birleşerek daha ağır çekirdekler oluşturduğu ve enerji açığa çıkardığı süreçtir.
- Hidrojen
Yıldızlarda bol bulunan en hafif kimyasal elementtir.
- Helyum
Yıldızlarda hidrojen füzyonuyla oluşabilen hafif kimyasal elementtir.
- Karbon
Yıldız içi süreçlerde üretilebilen ve yaşam kimyası için temel olan elementtir.
- Oksijen
Yıldız süreçlerinde oluşan ve gezegenler ile canlılık için önemli olan elementtir.
- Silisyum
Kayasal gezegenlerin ve minerallerin yapısında önemli rol oynayan elementtir.
- Demir
Yıldız evriminde oluşabilen ağır elementlerden biridir.
- Nebula
Uzayda gaz ve tozdan oluşan bulutsudur.
- Bulutsu
Nebula için kullanılan Türkçe karşılıktır.
- Kozmik toz
Uzayda yıldızlardan, kuyruklu yıldızlardan ve asteroitlerden kaynaklanan mikroskobik katı parçacıklardır.
- Kütle çekimi
Toz ve gaz bulutlarının öbeklenerek daha büyük yapılar oluşturmasını sağlayan çekim kuvvetidir.
- Güneş Sistemi
Güneş, gezegenler, uydular, asteroitler, kuyruklu yıldızlar ve diğer küçük cisimlerden oluşan sistemdir.
- Koatlikue
Videoda Güneş Sistemi'ni doğuran ve Güneş'in annesi olarak anılan hipotetik yıldızdır.
- Hipotetik yıldız
Doğrudan gözlenmemiş, bilimsel çıkarımla varsayılan yıldızdır.
- Kuyruklu yıldız
Buz, toz ve kaya içeren, Güneş'e yaklaştığında kuyruk oluşturabilen küçük Güneş Sistemi cismidir.
- Asteroit
Güneş Sistemi'nde çoğunlukla kayasal veya metalik yapıdaki küçük gök cismidir.
- Atmosfer
Bir gezegeni çevreleyen gaz tabakasıdır.
- Homestead Yasası
1862'de ABD'de yerleşimcilere toprak edinme olanağı sağlayan yasa olarak videoda Dust Bowl bağlamında anılır.
- Büyük Sürüm
ABD'de geniş çayır alanlarının tarıma açılmasıyla üst toprağı savunmasız bırakan tarım hamlesidir.
- Kara Pazar
14 Nisan 1935'te Dust Bowl sırasında yaşanan büyük toz fırtınası günüdür.
- Dust Bowl
1930'larda ABD'nin orta-güney bölgelerinde kuraklık ve yanlış tarım uygulamalarıyla oluşan büyük toz felaketidir.
- Toz Çanağı
Dust Bowl felaketinin Türkçe karşılığıdır.
- Erozyon
Toprağın su veya rüzgar gibi etkenlerle yerinden taşınmasıdır.
- Fosfor
Bitkilerin büyümesi için hayati öneme sahip kimyasal elementtir.
- Bodélé Çöküntüsü
Çad'da bulunan ve Sahra tozunun fosforca zengin önemli kaynaklarından biri olan eski göl yatağıdır.
- Fitoplankton
Suda yaşayan mikroskobik fotosentetik canlılardır.
- Dermatophagoides
Toz alerjilerinde önemli rol oynayan toz akarlarını içeren cinstir.
- Toz akarı
Ev tozunda yaşayabilen, ölü deri ve mantarlarla beslenen mikroskobik eklembacaklıdır.
- Epitel bariyeri
Solunum yollarında dış ortamla vücut dokuları arasında koruyucu yüzey oluşturan hücresel bariyerdir.
- Alerji
Bağışıklık sisteminin normalde zararsız maddelere aşırı tepki vermesidir.
- HEPA filtre
0,3 mikrometre boyutundaki parçacıkların en az %99,97'sini yakalayabilen yüksek verimli hava filtresidir.
- Statik elektrik
Yüzeylerde biriken elektrik yüküdür ve tozun yüzeylere yapışmasını etkileyebilir.
- Mikrofiber bez
Elektrostatik özellikleriyle tozu yakalamada etkili olan çok ince lifli temizlik bezidir.
- Probiyotik
Uygun koşullarda etkinlik gösterebilen yararlı mikroorganizma veya mikroorganizma karışımıdır.