Yay dalgasının sahip olduğu enerji dalganın yükseldiği alan kadar mıdır, genliği kadar mıdır?

Abi lise müfredatı bazen böyle kestirip atıyor işte. Çok haklısın, olayın içinde sadece genlik yok. Bir yay dalgasının taşıdığı enerji hem genliğe hem de frekansa bağlıdır, yani dolaylı yoldan dalga boyuna. Müfredat genelde frekansı sabit varsayıp kafa karıştırmamak için sadece genliğe bağlar işi.

O kablo karmaşası gibi duran formüllere boğmadan anlatayım. Yay üzerindeki dalganın taşıdığı enerji, genliğin karesiyle ve frekansın karesiyle doğru orantılıdır. Ortam aynı olduğu için dalganın hızı sabittir. Hız sabitken frekansın artması demek dalga boyunun kısalması demektir. Elinde aynı genlikte ama dalga boyu daha kısa bir dalga varsa, taşıdığı enerji çok daha fazladır abi. Çünkü yaydaki parçacıklar o genliğe çıkıp inmek için daha fazla ivmelenir, daha çok hızlanır. Senin o kuvvetin daha uzun süre etki etmesi mantığın güzel bir akıl yürütme. Ama enerjiyi belirleyen asıl şey parçacıkların o hareketi ne kadar seri yaptığıdır.

Sönümleme örneğine gelirsek, tam sönümleme hayal ediyorsan yanılıyorsun. Genlikleri aynı ama dalga boyları farklı iki dalga karşılaştığında birbirlerini tamamen yok edemezler. Sadece şekilleri üst üste bindiğinde anlık olarak sıfırlanan noktalar olur, sonra dalgalar bozulmadan yollarına devam eder. Osiloskop ekranında gördüğümüz iğrenç parazitli sinyallere döner olay. Tam sönümleme için her iki dalganın da frekansı ve genliği aynı olmalı, sadece birbirlerine tam zıt fazda gelmeliler.

Yani lise kitapları yalan söylemiyor ama eksik söylüyor diyebiliriz. Enerji için dalganın genliğine bakacaksın, ama ne kadar yayvan veya sıkışık olduğuna da dikkat edeceksin.