Yarasalar evrimleşirken bazı türlerinin kanatları neden körleşmedi?

Merhaba

Yarasalarda kanatların körelmemesi, onların yaşam biçimiyle doğrudan ilişkilidir. Yarasalar, Chiroptera takımına ait olup aktif uçuş yeteneğine sahip tek memelilerdir ve bu yetenek onların hayatta kalması için vazgeçilmezdir. Chiroptera memeliler sınıfına ait yarasalar takımının Latince bilimsel adıdır. Yunanca "el" (cheir) ve "kanat" (pteron) kelimelerinden türetilmiş olup, "eli kanatlılar" anlamına gelir. Aktif olarak uçabilen tek memeli takımıdır. Ön bacakları ^[1]ve parmakları kanat zarı ile uzayarak kanat yapısını oluşturur, bu yüzden "el kanatlı" olarak adlandırılırlar. Megachiroptera (meyve yarasaları) ve Microchiroptera (böcekçil yarasalar) olarak iki alt takıma ayrılırlar. Çoğu böcekçildir, bazıları meyve, nektar veya kan (vampir yarasalar) ile beslenir. Ekosistemde tohum yayılımı, tozlaşma ve haşere kontrolü (böcek yiyerek) sağlarlar. Çoğu yarasa türü gece aktiftir. Yarasalar gececil (nocturnal) canlılardı .Avlanma, kaçış ve yön bulma (özellikle ekolokasyon) uçuşla doğruda bağlantılıdır.

Yarasaların kanatları sadece “kanat” değil aslında .Parmak kemiklerinin uzamasıyla oluşan deri zarı (patagium).Aynı yapı hem uçuş hem ısı düzenleme hem dokunma işlevi görür. Kanat çok işlevli bir organ ve bu da körelmesini daha da zorlaştırır.

Ağaç, mağara gibi alanlar arasında hareket için uçuş şarttır ve avlanma, yön bulma ve yırtıcılardan kaçma gibi temel davranışlarını uçuş sırasında gerçekleştirir. Özellikle yarasalar, yunuslar ve bazı balinaların çıkardıkları yüksek frekanslı ses dalgalarının nesnelere çarpıp geri dönmesiyle çevrelerini "sesle görmelerini" sağlayan biyolojik bir sonar dediğimiz sistemiyle birlikte uçuş, onların çevreyi algılama ve besin bulma süreçlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu nedenle doğal seçilim, yarasalarda uçuş yeteneğini zayıflatmak yerine sürekli korumuş ve geliştirmiştir. Uçma yeteneğini kaybeden bir yarasa bireyinin yaşama ve üreme şansı ciddi biçimde azalacağından, bu özelliğin körelmesi evrimsel açıdan dezavantajlıdır .Eğer bir yarasa türü uçma yeteneğini kaybederse avlanamaz ,yırtıcılardan kaçamaz ,habitat değiştiremez .Bu yüzden doğal seçilim, uçuşu sürekli korur ve optimize eder.

Buna karşılık bazı kuş türlerinde uçuş yeteneğinin kaybolduğu görülür. Örneğin Struthio camelus gibi deve kuşlarında kanatlar küçülmüş ve işlevsel olarak körelmiştir. Bunun temel nedeni, bu türlerin yaşadığı çevrede uçuşun hayatta kalmak için zorunlu olmamasıdır. Açık alanlarda yaşayan ve güçlü bacakları sayesinde hızlı koşabilen bu kuşlar için uçmak yerine koşmak daha avantajlı hale gelmiştir. Ayrıca büyük vücut kütlesi uçuşu enerji açısından maliyetli kıldığı için, doğal seçilim zamanla uçuş yeteneğini ortadan kaldıran yönde işlemiştir. Bu durum evrimsel biyolojide “Vestigial structure” yani körelmiş yapı kavramıyla açıklanır.

Yarasalar ile uçamayan kuşlar arasındaki temel fark, uçuşun işlevsel gerekliliğidir. Yarasalarda uçuş, beslenme, korunma ve hareket için zorunlu bir özellik olduğu için korunmuştur; kuşların bazı gruplarında ise çevresel koşullar ve alternatif hareket biçimleri nedeniyle gereksiz hale gelmiş ve zamanla kaybolmuştur. Ayrıca yarasaların kanatları yalnızca uçuş için değil, aynı zamanda ısı düzenleme ve duyusal işlevlerde de rol oynayan çok yönlü yapılardır. Bu çok işlevlilik de kanatların evrimsel olarak korunmasını destekler.

Evrim, bir organın varlığını ya da yokluğunu tesadüfi şekilde belirlemez; o organın organizmanın yaşamındaki işlevine göre şekillenir. Uçuş yarasalar için vazgeçilmez olduğu için kanatlar korunmuş, bazı kuşlar için ise gereksiz hale geldiği için körelmiştir.

Teşekkür ederim. Umarım açıklayabilmişimdir.