Merhaba Enes, bunun tek bir nedeni yok. El, ayak, göz ve kulak baskınlığı aynı "ana şalterden" yönetilmiyor; beyin lateralizasyonu, genetik yatkınlık, gelişim süreci, alışkanlıklar ve kültürel etkiler birlikte rol oynuyor. El baskınlığı kültürden daha çok etkilenebilirken, ayak baskınlığı genelde daha "doğal" bir ölçü gibi kabul ediliyor.[1]
Görülme oranı için net tek sayı vermek zor, çünkü çalışmalar baskınlık ölçümünü farklı yapıyor. Genel olarak solaklık için en iyi tahmin yaklaşık %10,6. Ayakta sağ dışı/karma baskınlık ise ölçüme göre yaklaşık %12-24 aralığında bulunmuş. İlginç nokta şu: solakların yaklaşık %60’ı sol ayaklı, yani yaklaşık %40’ı sağ veya karma ayak baskınlığına sahip. Bu yüzden "sol el + sağ ayak2 kombinasyonu nadir ama aşırı sıra dışı değil; kabaca toplumda birkaç yüzde civarında düşünülebilir.[2]
Bilişsel avantaj var mı?
Güçlü ve güvenilir bir kanıt yok. Çapraz baskınlığın zekâya ya da akademik başarıya belirgin avantaj/dezavantaj sağladığını gösteren sağlam bir sonuç bulunmamış. 2017’deki sistematik inceleme ve meta-analiz, çapraz baskınlık ile zekâ/akademik başarı arasında güvenilir bir ilişkiyi desteklemiyor.[3]
Kaynaklar
- Carolien G. F. de Kovel, Amaia Carrión-Castillo & Clyde Francks, et al. A Large-Scale Population Study Of Early Life Factors Influencing Left-Handedness. (24 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2026. Alındığı Yer: Nature | Scientific Reports | Arşiv Bağlantısı
- Marietta Papadatou-Pastou 1, Eleni Ntolka 1, Judith Schmitz 2, Maryanne Martin 3, Marcus R Munafò 4, Sebastian Ocklenburg 5, Silvia Paracchini 2, et al. Human Handedness: A Meta-Analysis. (2 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2026. Alındığı Yer: PubMed doi: 10.1037/bul0000229. | Arşiv Bağlantısı
- Marta Ferrero, Gillian West, Miguel A. Vadillo, et al. Is Crossed Laterality Associated With Academic Achievement And Intelligence? A Systematic Review And Meta-Analysis. (28 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2026. Alındığı Yer: Plos One | Arşiv Bağlantısı