Siyahi insanlar nasıl oluştu?

Merhaba . Bu konuyu iki yönden cevaplamak isterim insanlar neden siyah ten rengine sahip ve nasıl beyaz ten rengine sahip oldu .

İnsanların ten renginin koyu ya da açık olması, yani “siyahi” olarak adlandırılan ten renginin ortaya çıkışı, doğrudan evrimsel bir uyum süreciyle ilgilidir. Bu durum gizemli ya da ani bir değişim değil; binlerce nesil boyunca çevre koşullarına uyumun bir sonucudur.

İnsan ten rengini belirleyen temel unsur melanin adlı pigmenttir. Melanin, derideki melanosit hücreleri tarafından üretilir ve iki ana türü vardır: koyu kahverengi-siyah renkten sorumlu eumelanin ve daha açık sarı-kızıl tonları veren pheomelanin. Koyu tenli bireylerde melanin miktarı fazladır, özellikle eumelanin baskındır. Burada önemli bir nokta var: Koyu tenli ve açık tenli insanların melanosit sayısı hemen hemen aynıdır; fark, bu hücrelerin ürettiği melanin miktarı ve dağılımındadır (Jablonski & Chaplin, 2000).

Evrimsel açıdan baktığımızda, modern insanın (Homo sapiens) Afrika’da ortaya çıktığını biliyoruz. Afrika’nın özellikle ekvatora yakın bölgelerinde ultraviyole (UV) ışınımı çok yoğundur. İlk insanlar zamanla vücut kıllarının büyük bir kısmını kaybetti ve terleme yoluyla serinlemeye adapte oldu. Bu durum, derinin doğrudan güneş ışığına maruz kalmasını artırdı. İşte tam bu noktada Melanin hayati bir avantaj sağladı.

Melanin, cilt için adeta doğal bir güneş koruyucusu gibi çalışır. UV ışınlarının DNA’ya zarar vermesini azaltır ve özellikle folik asidin parçalanmasını önler. Folik asit, hücre bölünmesi ve sağlıklı embriyo gelişimi için kritik bir vitamindir. Yoğun UV ışığı folik asidi parçalayabilir; bu da düşük doğum ağırlığı, nöral tüp defektleri ve üreme başarısında azalmaya yol açar. Bu nedenle, yüksek UV ortamlarında daha koyu tenli bireyler daha sağlıklı kalmış, daha başarılı şekilde üremiş ve bu özelliklerini nesillerine aktarmıştır. Doğal seçilim tam olarak böyle işlemiştir (Jablonski & Chaplin, 2010; DOI: 10.1146/annurev.anthro.39.081309.130043).

Yani koyu ten rengi “sonradan rastgele oluşmuş” bir özellik değil; yüksek güneş ışığına karşı hayatta kalma avantajı sağlayan bir adaptasyondur. Afrika’da yaşayan insan topluluklarında bu özellik zamanla baskın hale gelmiştir.

Birde şu açıdan bakmak lazım ;koyu tenin zamanla daha açık tene dönüşmesi, insanın farklı coğrafyalara göç etmesiyle ortaya çıkan evrimsel bir uyum sürecidir. Afrika dışına çıkan insan toplulukları, güneş ışığının daha zayıf olduğu kuzey enlemlerde yaşamaya başladığında, yoğun melanin üretimi artık avantaj olmaktan çıkmıştır. Çünkü düşük UVB ışınımı altında vücudun yeterli D vitamini sentezleyebilmesi için daha açık ten rengi seçilimsel bir üstünlük sağlamıştır. Bu nedenle binlerce yıl boyunca, daha az melanin üreten bireyler daha sağlıklı kalmış ve üreme açısından avantaj kazanmış, sonuçta açık ten rengi doğal seçilim yoluyla yaygınlaşmıştır

İnsanlar Afrika’dan çıkarak Orta Doğu, Avrupa ve Asya’nın daha kuzey bölgelerine göç ettiklerinde ise çevresel koşullar değişti. Bu bölgelerde UV ışınımı çok daha düşüktü. Bu kez koyu ten dezavantaja dönüşebildi çünkü insan vücudu D vitamini sentezi için UVB ışınlarına ihtiyaç duyar. Çok koyu ten, düşük UV ortamında yeterli D vitamini üretimini zorlaştırır; bu da kemik hastalıkları gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle kuzey enlemlerde yaşayan topluluklarda daha açık ten rengi evrimsel olarak avantajlı hale gelmiş ve zamanla yaygınlaşmıştır (Jablonski & Chaplin).

Buradan çıkarılması gereken önemli sonuç şudur: “Siyahi insanlar” ayrı bir biyolojik kökenden gelmez. Tüm modern insanlar aynı ataya sahiptir. Ten rengi farklılıkları, aynı türün farklı çevresel koşullara verdiği biyolojik tepkilerdir. Evrim, insanları ayırmaz; aksine, insan çeşitliliğini açıklar.

Kısacası, koyu ten rengi; güneşin yakıcı olduğu bölgelerde yaşamaya uyum sağlamış, insan türünün hayatta kalmasını ve çoğalmasını desteklemiş son derece mantıklı bir evrimsel çözümdür. Bu, doğanın “ırk” yaratması değil, çevreye göre şekillenen biyolojinin hikâyesidir.

Soruyu soran arkadaşıma ve vakit ayırıp yazdığım cevabı okuyan herkese teşekkürederim.^[1]