"Birisi yedisinde neyse yetmişinde de odur." sözü doğru mu?

"Birisi yedisinde neyse yetmişinde de odur" sözü kısmen gerçeği yansıtsa da, bütününe baktığımızda oldukça eksik bir genellemedir. İnsan kişiliğinin bazı temel yapı taşları ve mizacı zaman içinde şaşırtıcı bir tutarlılık gösterir, ancak beynimiz ve davranışlarımız yaşamın son anına kadar değişime ve yeniden yapılanmaya açıktır.

Kişiliğimizin genetik faktörler ve erken dönem çevre etkileriyle şekillenen yönleri, yıllar içinde ana hatlarını koruma eğilimindedir. Gelişim psikolojisi araştırmaları, çocukluk çağındaki bazı mizaç özelliklerinin yetişkinlikteki davranış eğilimlerini öngörebildiğini ortaya koyuyor. Bu tutarlılık, bize kendilik hissini veren ve bizi çevremiz için öngörülebilir kılan o değişmez çekirdeğin bir yansımasıdır. Kendimizi bir hikayenin içinde var edebilmemiz için bu devamlılık hissine ihtiyaç duyarız.

Fakat bu çekirdek, üzerine hiçbir şey inşa edilemeyecek veya esnemeyecek katı bir madde değildir. Sinir sistemimiz, edindiğimiz her yeni deneyime yanıt olarak fiziksel ve işlevsel bir değişim kapasitesi taşır. Zihnin labirentlerinde dolaştıkça, yeni bağlar kurdukça veya zorlukların üstesinden geldikçe beynimizdeki ağlar kelimenin tam anlamıyla yeniden organize olur. Benzer şekilde, kapsamlı kişilik araştırmaları insanların yaş aldıkça genel olarak daha uzlaşmacı, sorumluluk sahibi ve duygusal olarak dengeli bir yapıya evrildiğini gösteriyor. Yedimizdeki halimiz, yetmişimize varana dek deneyimlerin ağırlığıyla yontulur ve dönüşür.

Bugün her köşe başında karşımıza çıkan ve değişimi birkaç kolay adıma indirgeyen o gürültülü kişisel gelişim anlatılarına temkinli yaklaşmakta fayda var. Değişim bir sihir değildir, fakat yedisindeki halimize mahkum olduğumuzu söyleyen bu atasözü kadar da imkansız değildir. Beynimiz bize her zaman yeni yollar açma potansiyeli sunar. Kim olduğumuz sadece geçmişimizde değil, bugün nasıl adımlar attığımızda da gizlidir.