Ölümden sonra ne olacak diye korkuyorum ve beni rahatsiz ediyor, buna karşı ne yapabılırım?

Uzatmadan yanıt vermem gerekirse; Doğmadan önce nasılsa, öldükten sonrada öyle olacak.

Başlarda bunu kavraman ve anlaman pek mümkün olmayabilir ama üstüne bir nebze düşündüğün zaman işler çok daha basit oluyor ve zamanla taşlar yerine oturuyor.

Ayrıca belirtmem gerekirse ben bir dinsiz olarak yaklaşıyorum ve sonsuz merhametli bir tanrının "kendi ruhundan üflediği" bir canlıyı merhamet sınırları içinde sonsuza dek yakacak kadar sosyopat olduğunu zannetmiyorum. Bizim iyi/kötü, merhametli/merhametsiz gibi insanlara özgü tanımlarımıza uyan bir tanrı varsa ve o tanrı iyiyse cehennem diye bir yeri yaratmazdı, o yüzden bence asıl derdin, cennet/cehennem olmamalı ama elbette bu inanç meselesi. ^[1]

Ölüm korkusu, bilimsel literatürde "Thanatophobia" (ölüm kaygısı) olarak adlandırılır ve evrimsel psikoloji açısından bakıldığında, aslında türümüzün hayatta kalmasını sağlayan temel bir mekanizmadır. Beynimizin en ilkel bölgesi olan amigdala, hayatta kalmaya programlıdır; bu nedenle "yok olma" veya "belirsizlik" düşüncesini doğrudan bir tehdit olarak algılar ve vücutta çarpıntı, huzursuzluk gibi kaygı sembollerini tetikler. Modern psikolojide bu durum sıklıkla Dehşet Yönetimi Teorisi (Terror Management Theory) ile açıklanır. Bu teoriye göre, insanlar ölümün kaçınılmaz olduğu gerçeği ile bu gerçeğin yarattığı dehşet arasında bir denge kurmak için kültürel değerlere, inançlara veya kalıcı eserler bırakma (yazarlık, sanat, aile kurma) dürtüsüne tutunurlar.

Nörobilimsel açıdan bakıldığında ise, zihnin sonsuzluk veya ölüm sonrası gibi somut karşılığı olmayan kavramları anlamlandırmaya çalışırken "hata vermesi" oldukça doğaldır. Beynimiz, neden-sonuç ilişkisi ve somut verilerle çalışmaya alışkındır; veri olmayan bir boşlukla karşılaştığında bu boşluğu korku senaryolarıyla doldurma eğilimi gösterir. Bu kaygıyı yönetmek için bilişsel davranışçı yaklaşımlar, bu düşüncelerin sadece biyolojik bir sinyal olduğunu fark etmeyi ve dikkati fiziksel dünyaya (duyusal verilere) odaklamayı önerir. Bilim, bu korkunun bastırılmasından ziyade, yaşamın biyolojik bir süreç olarak kabul edilmesinin ve toplumsal bağların güçlendirilmesinin kaygıyı optimize ettiğini savunmaktadır.^[1]

Bir çok kişinin yaşadığı ancak üstünü kapatmakla meşgul olduğu bir konu.

Bir yandan bu korkuyu bilimsel arka planıyla susturduğunu zannetse de bir çok kişi tam da derinden hissediyor bu korkuyu.

Öncelikle yaşamın kendisini doğru ve derin bir anlayışla değerlendirmek yerine, öylesine bir fenomen olarak algılayan bir bakış açısı, bundan feragat etme zorunluluğunu egosal olarak kabullenemeyecektir. Haz Ödül - Acı Ceza ikilemlerinde kalarak ölümü ikinci uç deneyim olarak ele alarak yaşamdan aldığı tadı sabote edecektir.

Bizim yaşamımızı, bakış açımız oluşturuyor.

Bu nedenle bir şeylerin detaylı bilgisine sahip olmak, o kavramların üzerimizdeki etkisini yönetmemizi sağlamıyor. Keşke bir vurgu özelliği olsaydı da bu cümleyi vurgulayabilseydim.

Ölüm korkusuyla yüzleşmeye çalışmak, unutmaya çalışma çabası (kendini sabote etme), temelde yaşamı doğru yorumlayamamakla ilgilidir. Neden buradayım? Yaşam misyonum nedir? Gibi temel soruları cevaplamaya odaklanmak yerine kendini bir makine gibi düşündüğünde kişi değer yitimi yaşar ve elinde olup kaybetmek zorunda olma ikileminden çıkamaz.

O zaman cevap nereye geldi? BEN konusuna. Ben kimim? Ben neyim?

Ana sorularımız bunlar. Bunlar cevaplanmadan (yapay kurgusal öğretilmiş hap bilgilerle değil) yaşam ve ölüm ile ilgili bakış açılarımız derinleşmeyecek. Burada ÖZNE, BENim. Özne, BENim. Bu nedenle yaşamımı da inşa edecek olan, ölümümü de inşa edecek olan benim. Tatmin olmuş, yaşamla kurduğu etkileşimi derinleştirmiş biri olarak kolaylıkla da veda edebilirim, korkuyla, telaşla, egosal tutulmalarla, isyanla da veda edebilirim bu yaşama. Mimar benim çünkü. Özgür irade seçimi nihayetinde bireysel. Sığındığım bilgi değil, elde ettiğim farkındalık beni derin bağ kurmaya taşıyacak.