Kısa ve net cevap, gezegenlerin manyetik alanları bir uzay aracını fırlatıp hızlandıracak kadar güçlü değil abi, üstelik irtifa arttıkça alan şiddeti küple ters orantılı olarak çakılıyor yere. Kağıt üzerinde şahane duran bu hesabı donanıma dökmeye kalktığında, elinde çalışan bir itki sistemi değil, sadece devasa bir ağırlık ve arıza yumağı kalıyor.
Meseleye baktığında iki temel yol var önünde. İlki, uzay aracına devasa bir manyetik bobin koyup gezegenin manyetik alanıyla birbirini itmesini sağlamak. Pratikte çalışmıyor bu iş, çünkü Dünya'nın manyetik alanı alçak yörüngede bile topu topu 30 ile 50 mikrotesla civarında. İki manyetik alanın birbirini itmesinde ortaya çıkan kuvvet, alanın gradyanına yani mesafeyle değişim hızına bağlıdır ve bu gradyan uzaklaştıkça dördüncü kuvvetle sönümlenir. Yani aracı birkaç milimetre kıpırdatacak kuvveti alabilmek için bile tonlarca süperiletken tel, kriyojenik soğutma tankı ve devasa akım kaynakları yüklemen gerekir. Kazandığın ufacık itki, fırlatmaya çalıştığın o ağır donanımın kendi ölü yükünü bile kıpırdatamaz.
İkinci yöntem elektrodinamik kablo dediğimiz sistem, yani iyonosferin içinden kilometrelerce iletken tel sarkıtıp Lorentz kuvveti üretmek. İletken tel Dünya'nın manyetik alan çizgilerini keserek yörüngede dönerken uçları arasında ciddi bir voltaj indüklenir. Sen de güneş panellerinden bastığın akımla bu indüklenen gerilime karşı iş yaparsan, tele etkiyen kuvvet araca itki kazandırır. Teoride gayet düzgün ama pratikte tam bir kablo faciası. Yörüngede kilometrelerce kabloyu açmak, mikrometeoritlerden korumak ve yüksek gerilim arkını engellemek inanılmaz zor. Nitekim NASA 1996 yılındaki TSS 1R görevinde bunu denediğinde, kablo yalıtımındaki minicik bir hata yüzünden sistem ark yaptı, tel lehim gibi eriyip koptu gitti. Üstelik bu yöntem sadece iyonosfer plazmasının devreyi kapatabildiği ve alanın görece hissedildiği alçak irtifada çalışır, gezegenden biraz uzaklaştığın an devreyi tamamlayacak plazma da kalmaz, işe yarar bir manyetik alan da.
Yani bunu yapmaya kalksaydık derin uzaya hızlanmak bir yana, araç yörüngeden bile kurtulamazdı. Manyetik alanı Dünya'dan kat kat güçlü olan Jüpiter gibi bir devin yanına gidip deneseydik de, o manyetosferin hapsettiği ölümcül radyasyon kuşakları bütün aviyonikleri ve mikroişlemcileri dakikalar içinde yakardı. Özetle manyetik alan, alçak yörüngedeki küçük uyduların yönünü manyetik tork çubuklarıyla üç beş derece çevirmeye veya uyduları atmosfere sokup kontrollü düşürmeye yarar, ama uzay aracını alıp hızlandıracak bir tahrik sistemi olamaz.
Kaynaklar
- NASA. Sts-75 Mission Archive: Tethered Satellite System (Tss-1R). Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
- Les Johnson et al.. Electrodynamic Tethers For Spacecraft Propulsion. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı