Madem evrim canlıların kendini geliştirme süreci ise neden bütün canlılar çok gelişmiş değil?

Aslında canlıları ortamları özelinde incelediğimiz durumda onların ortama uyun şekilde adapte olduğunu ve evrim geçirdiğini görmekteyiz. Burada fark edilmesi gereken en önemli durum: evrimin canlıları bir üst seviyeye taşıyan bilinçli bir süreç olmadığıdır. Yani canlılar "kendilerine yeni ve gelişmiş özellikler eklemek amacını güderek evrim geçirmemektedir." Evrimin amacı: canlının bulunduğu doğal ortam içerisinde güvenle ve kolaylıkla yaşayabilmesini-üreyebilmesini sağlayan özelliklerin doğal yoldan "seçilmesidir".

Bir örnek yardımıyla sorunuzu cevaplamak isterim. Ancak öncesinde evrimi kısaca hatırlamamız gerekmektedir.

• evrimin meydana gelebilmesi için canlılarda genetik mutasyonlar kaynaklı varyasyon (çeşitlilik) bulunmalıdır.
• bir özellik çevreye uyum sağlıyor ve diğeri sağlamıyorsa uyum sağlayan bireyler üreyecek sağlayamayanlar ölecek ve popülasyonun bütünü uzun sürede evrim geçirecektir. Unutulmamalıdır ki evrim türde değil topluluklarda gözlenir.

Şimdi sorunuza cevap vermeye çalışacağım. Varsayalım ki elimizde bir arı topluluğu var. Bu arılardan bazıları mutasyonlar sonucu güçlü bir işitme duyusu geliştiriyor olsun. Sezgisel olarak "işitme duyusunun olması olmamasından daha iyi olduğu için" onun gelişmesi gerektiğini ve daha mükemmel olduğunu düşünürüz. Ancak böyle bir duyunun arının hayatta kalma ve üreme başarısına belirgin bir katkısı yoktur. Dolayısıyla arının yaşadığı ortam için bu özelliğin evrimleşmesi ve türün "gelişmesi" beklenmez. Zaten buradaki gelişmişlik ifadesi de tür bazında değil ortam bazında olmalıdır. Bir türün yaşadığı ortama ne kadar uyum sağladığından bahsedecek olursak gelişmişlik yararlı bir ifade olacaktır. Popülasyonlar zaten evrimleşmeye devam etmektedir. Ama bu, bizim gelişmişlik algımıza göre değil doğal seçilim baskısı ve mevcut varyasyonlara göre olmaktadır. Yani aslında ortamına uyum sağlamış tüm canlılar bir ölçüde gelişmiştir ve evrim yalnızca işlevsel özellikleri seçmiştir (seçmektedir).

Bu aşamada "Evren size mantıklı gelmek zorunda değildir." sözünü hatırlamak yararlı olacaktır. Zira gelişmişlik bize mantıklı geldiği şekilde değil olduğu şekildedir.