Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Sorulara Dön
Barış Öztürk
Barış Öztürk
65.7K UP
Üye 6 Eylül 2024 1 Cevap
4

Kuantum mekaniği ve genel görelilik, karadeliğin tekilliğinde nasıl birleşir ve kuantum yerçekimi eksikliği bu süreçleri anlamamızı nasıl etkiler?

187 görüntülenme
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Ece Müker
Ece Müker
584.9K UP
Evrim Ağacı İletişim ve Proje Asistanı 22 Eylül

Klasik genel görelilik (GR) ve kuantum mekaniği (QM) karadelik tekilliklerinde doğrudan çatışır, çünkü her iki kuram da bu koşullarda kendi geçerlilik sınırlarının ötesine itilmiş olur.

Genel Görelilik Perspektifi

GR’ye göre karadeliğin merkezinde tekillik (sonsuz yoğunluk ve eğrilik) vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Uzay-zaman eğriliği Planck ölçeğine (≈10⁻³⁵ m) yaklaştığında enerji yoğunluğu sonsuz olur; bu, kuramın öngörü kapasitesinin bittiği anlamına gelir.

GR’de kuantum belirsizlikleri yoktur; uzay-zamanı sürekli ve deterministik kabul eder.

Kuantum Mekaniği Perspektifi

QM, madde ve enerjinin küçük ölçeklerde dalga fonksiyonları ve belirsizlik ilkeleriyle tanımlanmasını zorunlu kılar.

Tüm Reklamları Kapat

Planck ölçeğinde yerçekimi alanındaki kuantum dalgalanmalar göz ardı edilemez.

Standart QM sabit bir uzay-zaman arka planı varsayar; oysa tekillikte uzay-zamanın kendisi tanımsız hâle gelir.

Kuantum Yerçekimi Eksikliği

Kuantum yerçekimi (QG), yerçekimini kuantum kurallarıyla tanımlayacak eksik kuramdır.

Böyle bir kuram olmadan:

Tekilliğin gerçekten fiziksel bir “sonsuzluk” mu, yoksa kuramın matematiksel bir başarısızlığı mı olduğunu bilemeyiz.

Karadelik buharlaşması (Hawking ışıması) ile bilgi kaybı paradoksunu tutarlı biçimde çözümleyemeyiz.

Uzay-zamanın Planck ölçeğinde yapısının (sürekli mi, kuantalanmış mı) nasıl olduğunu belirleyemeyiz.

Birleşim Yaklaşımları

Döngü kuantum kütleçekimi (loop quantum gravity): Uzay-zamanın ayrık yapıda olduğunu, tekilliğin yerini “kuantum sıçrama”nın aldığını öne sürer.

Tüm Reklamları Kapat

Sicim kuramı: Temel parçacıkları nokta değil sicim olarak tanımlar; tekillik yerine sonlu, kuantumla düzeltilmiş çekirdekler öngörür.

ADS/CFT (holografi): Yerçekimini kuantum alan teorileriyle eşleştirerek tekillik fiziğini dolaylı biçimde tanımlamaya çalışır.

Özet

Tüm Reklamları Kapat

Karadelik tekilliği, GR’nin uzay-zamanın sürekli yapısı ile QM’nin belirsizlik ilkesi arasındaki sınırdır.

Planck ölçeğinde kuantum yerçekimi kuramı olmadan:

Tekillikte ne olduğunu,

Bilginin kaybolup kaybolmadığını,

Tüm Reklamları Kapat

Evrenin başlangıcı ve sonuyla ilgili temel soruları

matematiksel olarak kesin biçimde açıklayamayız.

Mevcut yaklaşımlar ipuçları verse de henüz deneysel olarak doğrulanmış, tutarlı bir birleşik kuram yoktur.

0
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close