Karanlık madde nedir?

^[1]EVRENİN EN GİZEMLİ MADDESİ:KARANLIK MADDE

Şehmus savaş

Evrene baktığımızda gezegenler,galaksiler,yıldızlar görürüz ama bilim insanların yaptığı araştırmlar sonucunda evrenin büyük bir kısmın gözükmediğini söyliyorlar.

Yapılan hesaplamalara göre evrenin büyük bir kısmını karanlık madde olarak adlandırdığımız madde de oluşuyor.

Karanlık madde (karanlık madde)

Işığı yansıtmayan soğurmayan yani ışıktan etkilenmeyen bir maddedir.Bu da karanlık maddenin gözle görülmesini engelliyor.

Deme o ki everenin çoğu bizim için görülmezdir.insanın aklına şu soru geliyor:

Karanlık maddeyi göremiyorsak nasıl var olduğunu anladılar?

Görmedigimiz bir maddeyi nasıl oluyorda varlığından emin olduk.

1. Galaksilerin dönüşü

1970’lerde astronom Vera Rubin galaksileri incelerken çok ilginç bir şey fark etti.

Normalde fizik kurallarına göre:

Galaksinin merkezine yakın yıldızlar daha hızlı,

Kenardaki yıldızlar daha yavaş dönmeliydi.

Ama gözlemler şunu gösterdi:

Galaksinin kenarındaki yıldızlar da çok hızlı dönüyordu.

Bu durumda galaksiyi bir arada tutan görünmeyen ekstra bir kütle olmalıydı. İşte bu görünmeyen kütleye Karanlık Madde denildi.

2. Kütle çekim merceklenmesi

Büyük kütleler ışığı büker. Buna Gravitational Lensing denir.

Bilim insanları bazı galaksilerin ışığının beklenenden daha fazla büküldüğünü gördü.

Bu da yine orada görünmeyen ama kütlesi olan bir madde olduğunu gösterdi.

3. Evrenin oluşumu

Evrenin yapısını inceleyen kozmoloji modelleri de şunu gösteriyor:

Sadece gördüğümüz maddeler olsaydı galaksiler oluşamazdı.

Galaksiler incelendiğinde yıldızların hareketleri beklenenden farklıdır. Eğer sadece gördüğümüz maddeler olsaydı, bazı yıldızların galaksiden kopup gitmesi gerekirdi. Fakat yıldızlar yerlerinde kalıyor. Bu durum, galaksileri bir arada tutan görünmeyen bir kütlenin var olduğunu gösteriyor. İşte bu görünmeyen kütleye karanlık madde denir.

Bilim insanları bugün evrenin yaklaşık %85’inin karanlık maddeden oluştuğunu düşünüyor. Yani aslında gördüğümüz yıldızlar, gezegenler ve galaksiler evrenin yalnızca küçük bir kısmını oluşturu

yor.

Yazan: ŞEHMUS SAVAŞ