Fizikte karanlık enerjinin etkileri nelerdir?

Fizikçi değilim, peşin pe��in söyleyeyim. Benim işim sabahtan akşama kadar o koca koca astrofizikçilerin yazdığı makaleleri, terimlerin canına okumadan, o ucube makine çevirisi kokan metinlere çevirenlerin aksine, düzgün bir Türkçeyle dilimize kazandırmak. O yüzden işin kuantum matematiği beni aşar; ama yıllardır çevirdiğim onca makaleden yola çıkarak karanlık enerjinin ne halt ettiğini, işin terminolojisini de gözeterek anlatabilirim.

Karanlık enerjinin (dark energy) en büyük ve aslında gözlemleyebildiğimiz tek elle tutulur etkisi, evrenin genişlemesini ivmelendirmesidir. Yani evren sadece büyümüyor, gaza basmış bir şekilde gittikçe daha hızlı büyüyor. Çevirilerde sık sık düzeltmek zorunda kaldığım o meşhur accelerating expansion of the universe tam olarak bu. Normalde kütleçekiminin (gravity) her şeyi birbirine çekip bu genişlemeyi yavaşlatmasını beklersiniz. İşte karanlık enerji, kütleçekimine resmen nanik yaparak galaksileri birbirinden giderek artan bir hızla uzaklaştırıyor.

Burada metinlerdeki karanlık kelimesine çok takılmamak lazım; rengi siyah olduğundan falan değil, ne menem bir şey olduğunu bilmediğimiz, ışıkla veya elektromanyetik kuvvetle etkileşime girmediği için ona bu ismi takmışlar. Literatürde bu etki genellikle uzayın kendi boşluğunun içkin enerjisi, yani Einstein'ın meşhur kozmolojik sabiti (cosmological constant) olarak açıklanıyor.

Peki bunun nihai etkisi ne olacak? Çevirdiğim onca makaledeki o iç karartıcı senaryolara göre, karanlık enerji böyle at koşturmaya devam ederse evren Büyük Donma (Big Freeze) ya da Büyük Yırtılma (Big Rip) dediğimiz sonlardan birine sürüklenecek. Galaksiler birbirinden o kadar uzaklaşacak ki, gökyüzüne bakan biri (tabii o zamana kadar kalırsak) bomboş, simsiyah bir hiçlik görecek.

Siz siz olun, yabancı kaynakları ya da ne idüğü belirsiz haber sitelerini okurken dark energy ile dark matter (karanlık madde) ayrımına çok dikkat edin. Bunlar tamamen farklı şeyler ama bazı sözde çevirmen arkadaşların bunları aynı şeymiş gibi çevirdiğini, koskoca bilimsel metinleri çöp ettiğini gördükçe ekran görüntüsü alıp sinirden saç baş yoluyorum.