Evrim, ilerleyeceği yolu tespit ederken doğal seçilim adı verilen bir mekanizmayı kullanmaktadır. Bu mekanizma ise varyasyonun bir sonucudur. Varyasyon, bir canlı popülasyonu içerisindeki çeşitliliği ifade eder. Örneğin mavi gözlü, kahverengi gözlü insanlar, güçlü ve zayıf sıçrayan çekirgeler, beyaz ve siyah renkli güveler varyasyondur. Varyasyonların sebebi gendeki rastlantısal mutasyonlardır. Bu durumda popülasyonun yaşadığı ortam değişirse sadece uygun varyant (çeşit) hayatta kalacaktır. Dolayısıyla yeni üremeler bu varyant üzerinden olacağından popülasyon bu varyanta evrilecektir.
Güve örneğinden devam edilirse ağaçların koyu olduğu ortamda siyah, açık olduğu ortamda beyaz renkli güvelerin evrimleştiği görülür. Veya dişilerin kıt olduğu ortamda antenleri güçlü, bol olduğu ortamda etkileyici görünümlü güvelerin evrimleştiği görülmektedir. Bunun sebebi en baştaki çeşitliliktir. Aslında iki ortamda da başından beri koyu-siyah, güçlü anten-güzel vücut güveler bulunmaktadır. Ancak ağaç tipine bağlı avlanan güve değiştiğinden tür bir varyanta doğru kayar. Aynı mantıkta dişilerin bulunmadığı ortamda antenleri zayıf olan güvelr üreyemez ve antenleri güçlü olanlar (az miktarda dişiyi bularak) hayatta kalır (doğal seçilim). Böylece evrim gerçekleşir.