Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Sorulara Dön
Ali Gazi Kavak
Ali Gazi Kavak
77.5K UP
Üye 5 Eylül
9

Evrenin ilk anından beri(daha big bang bile olmamışken) proton, nötron ve elektronlar var mıydı?

3 Cevap - 1,011 görüntülenme
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Tüm Reklamları Kapat
3 Cevap
Zişan Nur Yalçıntaş
fikir belirtmek istedim 4 Ekim

Büyük Patlamadan önceki ilk anlarda, yalnızca elektron ve onun zıttı olan pozitron (anti-elektron) gibi temel parçacıklar vardı, çünkü evrenin o anki sıcaklığı ve hızı sadece bu parçacıkların oluşmasına izin veriyordu.[1]

Anti elektron
Anti elektron

Anti elektron, elektronun anti madde karşılığı veya antiparçacığı olarak kabul edilir. 14

Erken evrende anti elektron (pozitron), Büyük Patlama sırasında madde ile eşit miktarda üretilmiştir. Ancak, madde ve anti madde arasındaki dengesizlik nedeniyle, anti maddeler yok olmuştur. Bugün, evrenin sadece %5'i görünür maddeden oluşurken, geri kalan %95'i karanlık madde ve karanlık enerji olarak adlandırılan tanımlanamayan yapılardan oluşur. 1352

Tüm Reklamları Kapat

Pozitronların bazı oluşum yöntemleri:

-Potasyum-40 atomunun bozunması sırasında doğal radyoaktif süreçlerde açığa çıkarlar. 3

-Nötron eksikliği bulunan radyoaktif çekirdekte yaşanan pozitif beta bozunması sonucu yayılırlar.

-Enerjik bir fotonun malzemedeki farklı bir atomla etkileşime girerek çift üretim yapmasıyla oluşurlar.[2]

Tüm Reklamları Kapat

Protonlar ve nötronlar, Büyük Patlamadan yaklaşık 10^-12 saniye sonra, Hadron Dönemi'nde kuarkların birleşmesiyle oluşmuştur. Elektronlar ise, Büyük Patlamadan yaklaşık 380.000 yıl sonra, atom çekirdekleri çevresindeki bulutlara tutunarak ilk nötr atomları oluşturmuştur.

Evrenin ilk üç dakikasında, ışık elementleri Big Bang nükleosentezi olarak bilinen bir süreç sırasında doğdu. Sıcaklıklar 100 nonilyondan (1032) Kelvin'den 1 milyara (109) Kelvin ve protonlar ve nötronlar, hidrojenin bir izotopu olan döteryumu oluşturmak için çarpıştı. Döteryumun çoğu helyum yapmak için bir araya geldi ve eser miktarda lityum da üretildi. Fransa Ulusal Uzay Araştırmaları Merkezi'ne (Centre National d'Etudes Spatiales veya CNES) göre, ilk 380.000 yıl boyunca evren esasen ışığın parlaması için çok sıcaktı. Yaratılışın ısısı, atomları yoğun bir plazmaya, ışığı sis gibi dağıtan opak bir proton, nötron ve elektron çorbasına ayırmaya yetecek kadar kuvvetle parçaladı. [1]

Kaynaklar

  1. C. Q. Choi, et al. Our Expanding Universe: Age, History &Amp; Other Facts. (18 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 4 Ekim 2025. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  2. TÜBİTAK | Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. | Tübitak | Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu. Alındığı Tarih: 4 Ekim 2025. Alındığı Yer: TÜBİTAK | Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu | Arşiv Bağlantısı
4
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Okan Alver
Okan Alver
204.2K UP
Mec.Eng. 3 Ekim

Evrenin ilk anlarında, yani Big Bang gerçekleşmeden "önce" dediğimiz belirsiz dönemde proton, nötron ya da elektron yoktu. O zamanlar sadece olağanüstü yoğun enerji ve temel parçacık alanları vardı. Evren genişleyip soğumaya başladığında, serbest haldeki kuarklar birleşerek proton ve nötronları oluşturdu. Elektronlar da çok erken evrede ortaya çıktı fakat atomlara bağlanmaları için evrenin yüz binlerce yıl soğuması gerekiyordu. Dolayısıyla bildiğimiz anlamda madde, evrenin ilk anda değil, kısa süre sonra adım adım ortaya çıktı.[1]

8
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Alice Yılmaz
Alice Yılmaz
54.4K UP
uzun zamandır bilim ve felsefeyle ilgileniyorum 9 Ekim

Aslında “Big Bang’den önce” ifadesi fiziksel olarak pek anlamlı değildir. Çünkü Big Bang sadece maddenin değil, zamanın ve uzayın da başlangıcıdır. Yani “önce” demek için bir zaman akışı gerekir oysa zaman bile Big Bang’le başlar. Bu nedenle bilimsel olarak “Big Bang’in hemen sonrası”ndan başlarız.

İlk 10⁻⁴³ saniyeye (Planck zamanı) kadar olan dönem, fizik yasalarının çöktüğü bir evredir, kuantum kütleçekimi devrededir, bildiğimiz hiçbir yasa işlemez.

10⁻⁶ saniyede, sıcaklık 10¹³ K civarındayken, kuarklar bir araya gelip hadronları oluşturdu. Yani protonlar ve nötronlar Big Bang’in hemen sonrasında oluştu ama “başlangıçta” yoktular.

Tüm Reklamları Kapat

Elektronlar lepton ailesindendir, evrenin ilk mikro saniyelerinde oluştular. Ama atomun çevresinde dönen “bağlı” elektronlar, ancak 380.000 yıl sonra (evren soğuyunca) ortaya çıktı.

Öyleyse en başta sadece enerji ve temel alanlar (kuark, gluon, lepton, Higgs alanı vs.) vardı. Evren soğudukça kuarklar, elektronlar, nötrinolar oluştu sonra bu parçacıklar birleşerek proton, nötron ve atomları oluşturdu.

Yani Başlangıçta madde yoktu, ama maddeye dönüşecek “potansiyel düzen” vardı. Bu çok ilginçtir, çünkü bu dönemde evren henüz maddeye sahip olmadığı hâlde ilerde maddenin uyacağı yasaları içinde barındırmaktaydı.[1]

3
  • Şikayet Et
  • Mantık Hatası
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close