Bir şeyler öğreniyorum, seviyorum, insanlara yardım ediyorum, aile kuruyorum, hedeflerime ulaşıyorum. Ama sonunda bütün bunlar tamamen yok olacaksa, bunların nihai anlamı nerede?

Merhaba

“ Nihai anlam ” ararken çoğu zaman anlamlı olan şeyin sonsuza kadar sürmesi gerektiğini varsayıyoruz. Lakin bir şeyin sona ermesi, yaşandığı sıradaki gerçekliğini ortadan kaldırmaz. Bir insanın acısını hafiflettiyseniz, sevdiyseniz veya bir çocuğun hayatında güzel bir iz bıraktıysanız bunun değeri, evrenin onu sonsuza kadar saklamasına bağlı değildir. Belki hayatın dışarıdan verilmiş ve her şeyi kapsayan nihai bir amacı yoktur. Bu durumda anlam, yolun sonunda bizi bekleyen bir cevap değil yaşarken kurduğumuz ilişkilerde ve yaptığımız seçimlerde ortaya çıkar. Zira sonunda yok olmak, daha önce var olmuş olmayı geçersiz kılmaz ve anlamın sonsuz olması gerekmez yaşandığı anda gerçek olması yeterlidir diye düşünüyorum. Saygılarımla.

Bu tip bunalımları çok insan yaşamış tarihte. Düşün dünyası böyle insanlarla dolu. Cemil Meriç'in sözüydü sanırım inanmak için kolumu verirdim diyor. Bu bunalımın sebebi tespit edilebilir mi bilmiyorum ama edilebilirse eğer öncelikle varoluşsal bir bunalım mı yoksa daha maddi(coğrafi, toplumsal vs.) problemlere dayanan bir bunalım mı onu bulmak yardımcı olabilir. Buradan size hakikat ve anlam arayışının cevabına dair beylik cevaplar kimse veremez. Bu cevaplar çok öznel ve her kişiye ait biricik cevaplar olabilir. Fakat kabaca anlam arayışına cevap verme kabiliyeti olan iki tane şey biliyoruz, birisi din diğeri ise felsefe.

Yaşadığınız bunalım rasyonel akılla herhangi bir inancın çelişkisine dayanıyorsa şayet. Bunu aşmak zorlu ve yıllar sürebilecek bir süreç olabilir. Belki yol göstermek adına bu problemi kendilerince aşan sistemlerden bahsedebiliriz. Meşşai filozoflar mesela benim gördüğüm kadarıyla akılla inanç çelişkisi sorununu aşarak anlam arayışlarını aklı tatmin ederek temellendirebilmişler. Spinoza hatta ibni arabi gibi panteist ekoller de buhranlarını aşmış gibi görünüyor. Son dönemde mutezile ekolünü yeniden doğurmaya çalışan insanlar var onların yanıtları belki ikna edici olabilir. Tarihselci denilen fazlurrahmanco ekole bakılabilir. Bunların her biri anlaması ve içselleştirmesi meşakkatli düşünce sistemleri gerçekten. Son olarak fideistler var benim de yakın olduğum, akılla imanı aynı anda bulundurabiliriz ama birbirlerine karıştırmadan diyorlar kabaca. Detaylı açıklamalarını okuyunca beni ikna ediyor bu sistem belki size de yardımcı olabilir. Bunların hepsi felsefi arayışlar, tabiki bir insanın istediği gibi dinle temellenmiş anlamları da olabilir ama onlar zaten böyle buhranlar yaşamadığı için felsefi arayışlardan bahsettim hep. Tartışmak ve konuşmak isterseniz bunlar üzerinde derinleştirebiliriz bu konuları hocam. Daha öncesinden şöyle bir cevap vermiştim o da size yardımcı olabilir belki.

https://evrimagaci.org/a/58530

Neticei meram, Okan Alver hocamın dediği gibi psikolojik bir sürece ilerlemiş bunalımın çözümü saf felsefi anlamla çözülemeyebilir. Öncelikle profesyonel bir destekle bunalımın sebebi bulunması daha uygun olabilir. Huzurlu bir hayat dilerim.

Nihai anlamı; öğrenmek sonra unutmak başka şeyler öğrenmek, sevmek, sevilmek. insanlara yardım sonrası duyduğun haz, aile kurmak, sürdürmek ve sadık kalmak, hedeflerine ulaşmak, yeni hedefler koymak, sonra yine ulaşmak. Bunların hepsi bir anlam ifade ediyor diye düşünüyorum sizde.

Bu sorunun özünde görünürde nihai ve kaçınılmaz bir anlamsızlık yatıyor. Fakat olaylara veya hayatlarımıza değer katan şey onların kendi varlıkları değil, bizlerin onlara yüklediği anlamlardır.

Eğer hiçbir şeyin anlamı olmadığını düşünürseniz, gerçekten de her şeyin anlamsızlaştığını görürsünüz. Ancak bu durum insan psikolojisine aykırıdır. Hayatı yaşanabilir, verimli ve değerli kılmak için bir şeylere anlam yüklemek zorundayız. En sonunda hepsi yok olacak olsa bile, sırf o anlamlar için yaşarız.