Adet Döngüsü olmasa ne olurdu?

Adet döngüsü olmasa ne olurdu?

Adet döngüsü, hipotalamus, hipofiz ve overlerin birlikte çalıştığı bir zamanlayıcıdır. Amaç, endometriumun progesteronla dengelenen östrojen altında döllenmiş embriyoyu kabul edebilecek olgunluğa ulaşması ve ovulasyonla oositin salınmasıdır. Bu ritim bozulduğunda ya da hiç oluşmadığında, klinik olarak amenore görürüz. Sebep gebelik, emzirme, menopoz, beslenme yetersizliği, enerji dengesizliği, hipotalamik baskılanma, hipofizer ya da over patolojileri, tiroit ve prolaktin sorunları, PCOS gibi anovülatuar durumlar olabilir.

Üreme ve doğurganlık

Ovulasyon olmadan gebelik beklenmez. Bazı anovülatuar tablolarda düzensiz ve öngörülemez aralıklı ovulasyonlar olabilir, bu nedenle "adet yoksa gebelik imkansız" genellemesi doğru değildir. Kalıcı amenore ve kalıcı anovülasyon, yardımcı üreme teknikleri devreye girmezse infertilite ile sonuçlanır.

Endometrium ve kanser riski

Ovulasyonun olmadığı, progesteronun eksik kaldığı, östrojenin tek başına etkili olduğu periyotlar endometrial hiperplazi riskini artırır. Bu tablo PCOS'ta iyi bilinir. Uzun süreli anovülasyon, atipi gelişimi üzerinden endometrium kanseri riskini yükseltebilir. Tersi uçta, östrojenin de çok düşük olduğu hipogonadizmde endometrium incedir, kanama görmeyiz, kanser riski bu mekanizma ile değil, farklı sistemik etkilerle gündeme gelir.

Kemik, kalp ve beyin

Östrojen sürekli düşükse, kemik döngüsü olumsuz etkilenir, DEXA ile ölçülebilen kemik mineral yoğunluğunda düşüş, osteopeni ve osteoporoz riski artar. Kardiyovasküler koruyucu etkiler zayıflar, lipid profili ve damar fonksiyonları aleyhe dönebilir. Nöropsikiyatrik düzeyde uyku, ısı regülasyonu, dikkat ve duygu durumunda dalgalanmalar görülebilir; bunların şiddeti etiyolojiye ve eşlik eden eksikliklere göre değişir.

Metabolik ve endokrin sonuçlar

Hipotalamik amenore, düşük enerji mevcudu, yoğun egzersiz ve stresle ilişkili olabilir, leptin ve GnRH pulsları baskılanır. PCOS gibi durumlarda insülin direnci, hiperandrojenemi, kilo artışı ve anovülasyon bir arada seyreder. Adet döngüsünün yokluğu tek başına kilo aldırmaz ya da verdirmez, altta yatan endokrin-metabolik mekanizma sonucu belirler.

Pratik uyarı

Üç aydan uzun süren siklus kaybı değerlendirme gerektirir. Hızlı ayırıcı tanıda gebelik ilk basamaktır. Sonrasında TSH, prolaktin, FSH, LH, E2, androjens, 17-OH progesteron gibi testler ve klinik tabloya göre görüntüleme kullanılır. Tedavi nedene yöneliktir: enerji dengesi ve stres yönetimi, tiroit-prolaktin düzeltilmesi, PCOS'ta siklus düzenleyici ve endometrium koruyucu yaklaşımlar, hipogonadizmde östrojen-progesteron replasmanı gibi. Uzun süre kanama olmaması "iyi" değildir, kemik ve endometrium başta olmak üzere sistemik sonuçları vardır.