Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi...

Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi...
11 dakika
862

Satürn gezegeni, Güneş sisteminin altıncı gezegenidir. Güneş sisteminin en büyük ikinci gezegeni olan Satürn'ün halka yapısının ona kazandırdığı nefes kesici güzellik, amatör bir teleskopla (hatta bazen dürbünle) bile görülebilir. Aynı zamanda Jüpiter gibi bir gaz devidir. Yani gezegende ayak basabileceğiniz kayaç bir yüzey bulunmaz.

Her ne kadar kütlesi Jüpiter'inkinden düşük olsa da içerik bakımından Jüpiter ile benzerlik göstermektedir. Oldukça büyük bir halka yapısına sahip olan gezegenin adı, Roma mitolojisinden (Jüpiter'in babası) gelmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Satürn gezegeninin halka yapısı onu en popüler gezegenlerden biri yapar. Sadece gezegenin boyutu göz önüne alındığında Jüpiter'den küçüktür, fakat halkaları dahil, Jüpiter'den oldukça büyüktür.

Satürn'ün Özellikleri

Gezegenin kütlesi, uydularının hareketi yardımıyla belirlenebilir. Yapılan gözlemler doğrultusunda, Satürn'ün kütlesi 5.7x1026 kg olarak bulunmuştur. Kütlesi, her ne kadar Jüpiter'e kıyasla düşük olsa da (yaklaşık 3'te 1'i), Dünya'nınkinden 300 kat daha büyüktür. Gözlemler yardımıyla, gezegenin büyüklüğü de kolaylıkla bulunabilir. Gezegenin ekvatoryal yarıçapı, Dünya'nınkinin yaklaşık 9.5 katıdır (60.000 km). Bu iki bilgi ışığında, gezegenin ortalama yoğunluğunun 700 kg/m3 olduğunu hesaplayabiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Satürn gezegeninin yoğunluğu, suyun yoğunluğundan (1000 kg/m3) bile düşüktür.

Hatırlayacak olursak, Jüpiter'in ortalama yoğunluğunun 1326 kg/m3 olduğunu göstermiştik. Bu iki gezegen, içerdikleri materyal bakımından benzer olduğuna göre, bu yoğunluk farkına yol açan şey merak uyandırıcıdır.

Jüpiter yazımızda,gezegenin devasa kütlesi sebebiyle, çekirdeğinde bulunan materyalin ciddi miktarda basınca maruz kaldığını söylemiştik. Satürn'ün kütlesi, Jüpiter'e kıyasla düşük olduğu için, bu basınçnispeten düşüktür. Basınçtaki bu fark, iki gezegenin yoğunluğu arasındaki farkın temel sebebidir. Bu noktada, bir kayaç gezegen olan Dünya'nın yoğunluğunun5510 kg/m3 olduğunu hatırlamakta da fayda var.

Dönüş Hızı

Gaz devlerinin dönüş hızını belirlemek, katı bir yüzeyi olmayışı sebebiyle, kayaç gezegenlere kıyasla son derece zordur. Bunun ilk sebebi, gaz devlerinin dönüş hızının, ekvatordan kutuplara gidildikçe değişebilmesidir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Diferansiyel dönüşhareketi denen bu durum, yalnızca gaz devlerinde görülmektedir. Dönüş hızını belirlemenin diğer bir zorluğu ise kuşkusuz gezegenin, katı bir yüzeye sahip olmayışıdır. Her ne kadar görsel olarak dönüş hızlarını belirlemenin bazı yolları olsa da, gaz devlerinin dönüş hızını belirlemenin en geçerli yöntemi, çekirdekteki metalik hidrojenin oluşturduğu manyetik alanını incelemek ve çekirdeğin dönüş hızını bulmaktır.

Satürn gezegeni, Güneş etrafındaki bir tam turunu 29 yılda tamamlamaktadır.

Görsel incelemeler, Satürn'ün dönüş periyodunun ekvatorda 10 saat 14 dakikaolduğunu, yüksek enlemlere çıkıldığında ise, bu periyodun 10 saat 40 dakikaya çıktığını göstermiştir. Ekvatordaki yarıçapın, yüksek enlemlerdekine kıyasla son derece büyük olduğu düşünülürse, gezegenin ekvatoral dönüş hızının son derece yüksek olduğu kolaylıkla görülebilir.

Cassini uzay aracı ile yapılan manyetik alan ölçümleri ise, gezegenin çekirdeğinin dönüş hızının yaklaşık 10 saat 46 dakika olduğunu bize göstermiştir.

Gezegenin son derece düşük olan yoğunluğu ve nispeten yüksek olan dönüş hızı nedeniyle gezegen oldukça basık bir şekle bürünmüştür. Ekvatoral yarıçapı 60,268 km olan gezegenin kutupsal yarıçapıise 54,364 km'dir. Bu da bize gezegenin basıklığını 0.097 olarak verir.

Satürn'ün Halka Yapısı

Satürn'ü diğer gezegenlerinden farklı kılan en büyük özellik kuşkusuz ki halka yapısıdır. Gezegenin ekvatoryal düzleminde bulunan halka yapısı yaklaşık 280,000 km genişliğe sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Halka yapısı, boyutları toz tanesi ile apartman büyüklüğü arasında değişen parçalardan oluşmaktadır. Çoğunluğu buz parçalarından oluşan bu yapı, düşük miktarda kayasal yapıya da ev sahipliği yapmaktadır.

Halka yapısının genişliği yaklaşık 280,000 kilometre ile son derece geniş bir olmasına rağmen, kalınlığı yalnızca yaklaşık 10 metredir.

Satürn'ün halka yapısı: A halkası, B halkası, C halkası, D halkası, E halkası (en dışta ve siliktir), F halkası, G halkası, Cassini boşluğu ve Encke boşluğu
Satürn'ün halka yapısı: A halkası, B halkası, C halkası, D halkası, E halkası (en dışta ve siliktir), F halkası, G halkası, Cassini boşluğu ve Encke boşluğu

Her ne kadar uzaktan bakıldığında tek ve oldukça büyük bir halka yapısına sahipmiş gibi dursa da, aslında durum bundan biraz daha karışıktır. Satürn gezegeni, keşfedildiği sıraya göre alfabetik olarak isimlendirilmiş olan toplamda 7 halkaya sahiptir (A, B, C, D, E, F ve G). Şekilde gördüğümüz Cassini ve Encke ise halkaları ayıran büyük boşlukların adıdır.

Satürn'ün halkalarının oluşumuna dair iki hipotez vardır. Bunlardan birisi gezegenin önceden büyük bir uyduya sahip olduğu ve bu uydunun bir çarpışma sonrasında parçalara ayrılarak bu parçaların gezegenin yörüngesine oturmasıyla bu halkaları oluşturduğudur. Diğer hipotez ise bu halka yapısının gezegenin oluşumu sırasında arta kalan materyalin, gezegenin yörüngesinde toplanmasıyla oluştuğudur. Ayrıca gezegenin en dıştaki silik E halkasının, uydusu Enceladus'taki gayzerlerden fışkıran buzları barındırdığı düşünülmektedir. Aynı zamanda halkaların kimyasal bileşenleri incelendiğinde de su buzu bakımından her bir halkanın farklılık gösterdiği görülmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Atmosfer Yapısı

Eğer halka yapısını bir kenara bırakırsak, Jüpiter kadar renkli bir gezegen değildir. Her ne kadar sarı, kahverengi ve grinin tonlarını görebileceğimiz bir atmosferi olsa da belirgin büyük fırtına yapılarına (ya da lekelere) sahip bir gezegen değildir. Jüpiter gibi şeritlere sahip olsa da bu şeritleri birbirinden kolayca ayırmamızı sağlayacak renk farklılıkları görülmemektedir.

Satürn'ün atmosfer yapısı
Satürn'ün atmosfer yapısı

Gezegeni oluşturan bileşenlere dair ilk gözlemler, yansıyan Güneş ışığının spektrum ölçümleriyle yapıldı. Sonrasında ise Pioneer ve Voyager uzay araçlarının yaptığı gözlemler, gezegenin iç yapısı hakkında bize daha fazla bilgi verdi.

Bu gözlemler ışığında, gezegenin atmosferinin (Jüpiter ile benzer şekilde), ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan (%96.3 hidrojen, %3.2helyum) düşük oranda da metan (%0.5) ve amonyaktan (%0.01) oluştuğu keşfedildi. Jüpiter'de olduğu gibi, burada da sıfır noktası (yani referans noktası), troposferin üst noktası kabul edilir. Satürn'ün bulutları, üç temel grupta sınıflandırılmıştır. Bunlar, amonyum buzları, amonyum hidrosülfid buzları ve su buzlarından oluşan bulutlardır.

Atmosferin üst bölgelerindeki rüzgarlar, gezegenin ekvatorunda saniyede yaklaşık 500 metrelik hızlara ulaşabilir. Dünya'daki en kuvvetli fırtınaların bile yalnızca saniyede yaklaşık 100 metrelik hızlara ulaştığı düşünülürse, fırtınaların ne denli şiddetli olduğu anlaşılabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Saçında Gün Işığı

“Çoğu insan kendi tercih edeceği biçimde gelişeceğini farz ederek güvenir geleceğe. Onu körlemesine planlar, mümkün olmayanı öngörür. İradenin işleyişi böyle. Hayata amaç ve yön veren şey bu. Orada olan değil, olmayan şey.”

Pulitzer Ödüllü “Dert Yorumcusu”nun yazarı Jhumpa Lahiri’den

2013 Man Booker ve National Book Award finalisti

New York Times, Time, People, Goodreads, Slate, Chicago Tribune ve Kirkus’un “2013 YILININ EN İYİ KİTABI” seçkilerinde.

“MUHTEŞEM… Lahiri karakterlerini hiçbir parmak izi bırakmadan ele alıyor.”New York Times

“ETKİLEYİCİ… Bir kitap okuduğunuzu unutturacak kadar samimi ve saydam.”Newsweek

Adanmışlıklarla ayrılmış, trajediyle birleşmiş iki kardeş. Geçmişle lanetlenmiş bir kadın. Devrimle darmadağın olmuş bir ülke. Kendi yitmiş, bedeli kalmış bir aşk. Günümüzün en önemli yazarlarından Pulitzer ödüllü Jhumpa Lahiri’den, üç nesil ve iki ülkeye yayılmış büyüleyici bir roman.

Devamını Göster
₺71.00
Saçında Gün Işığı

Yörünge Parametreleri

Enöte1.51450 milyar km
(10.1238 AB)
Enberi1.35255 milyar km (9.0412 AB)
Yarı büyük eksen1.43353 milyar km (9.5826 AB)
Basıklık0.0565
Yörünge periyodu10,759.22 gün
Kavuşum periyodu378.09 gün
Ort. yörünge hızı9.68 km/s
Ort. ayrıklık317.020°
Eğiklik2.485° (ekliptik)
5.51° (Güneş'in ekvatoru)
Çıkış düğümü boylamı113.665°
Günberi açısı339.392°
Uydular82 (Resmi adaylarla birlikte)

Fiziksel Özellikleri

Ort. yarıçap58,232 km
Ekvatoral yarıçap60,268 km
Kutupsal yarıçap54,364 km
Basıklaşma0.09796
Yüzey alanı4.27×1010 km2
Hacim8.2713×1014 km3
Kütle5.6834×1026 kg
Ort. yoğunluk0.687 g/cm3
Yüzey çekim ivmesi10.44 m/s2
Kaçış hızı35.5 km/s
Yıldız (sidereal) dönüş periyodu
10 saat 33 dakika 38 saniye
Ekvatoryal dönüş hızı9.87 km/s
Eksen eğikliği26.73°
(yörüngeye)
Kuzey kutbu sağ açıklık40.589° 2 saat 42 dakika 21 saniye
Kuzey kutbu dik açıklık83.537°
Albedo0.342 (geometrik)
0.499 (Bond)
Yüzey sıcaklığı1 Bar basınçta 134 K
0.1 Bar basınçta 84 K
Görünür parlaklık−0.55'den +1.17'e
Açısal çap14.5″ - 20.1″

Atmosferi

Yüzey basıncı140 kPa
Hacimce bileşen oranları96.3%±2.4% hidrojen (H2)
3.25%±2.4% helyum (He)
0.45%±0.2% metan (CH4)
0.0125%±0.0075% amonyak (NH3)
0.0110%±0.0058% hidrojen döterit (HD)
0.0007%±0.00015% etan (C2H6)

Keşfi ve Gözlemleri

Satürn gökyüzünde oldukça parlak bir gezegen olduğundan dolayı, antik zamanlarda dahi insanlar onun aslında yıldızlardan farklı bir şey olduğunu biliyorlardı. Gökyüzünde yıldızlar gibi hareket yapmayıp, gökyüzünde "gezen" bu gök cisimleri "gezegen"lerdi. Lakin Güneş sisteminin bütün gezegenleri çıplak gözle, iyi hava şartları ve sıfır ışık kirliliğinde bile görülemez. Görülenler genellikle Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn'dür.

17. yüzyılda modern teleskopların da keşfiyle insanlık bu gezegenlere daha yakından bakma şansı bulmuştur. Yeterli yakınlaştırma oranının elde edilmesiyle, çıplak gözle göremediğimiz halka yapısının olduğu ortaya çıkmış ve büyük bir şaşkınlığa neden olmuştur. Ardından 21. yüzyılda uzay teknolojisinin de gelişmesiyle bu gezegene çeşitli uzay teleskoplarıyla bakılmış, hatta yörüngesine uydular ve uzay araçları gönderilmiştir. Geçmişten günümüze olan bu gelişime bakıldığında, son yıllarda çok kısa zamanda çok daha fazla bilgi edindiğimiz ve birçok soruya bu bilimsel araçlar sayesinde yanıt bulduğumuzu söyleyebiliriz.

Tarihte Satürn'e dair ilk kanıtlar tarih öncesi dönemlere kadar uzanmaktadır. Babilli astronomlar, gezegenin hareketini sistematik bir şekilde kaydetmişlerdir. Aynı zamanda antik Yunan'da bu gezegen Phainonolarak biliniyordu. Yine Yunan astronom Ptomely, gezegenin yörüngesine dair hesaplamalarda bulunmuştur.

Halkaların ilk gözlemi ise bunu açısal olarak ayırt etmeyi sağlayabilecek bir teleskobun ona yöneltilmesini beklemiştir. Bilinen kayıtlara göre 1659 yılında bunu ilk defa Christiaan Huygens fark etmiştir. Her ne kadar Galileo1610 yılında Satürn'e bakmış ve bir gariplik fark etmiş olsa da, yetersiz çözünürlük yüzünden onların bir halka olduğunu anlayamamış ve sanki iki yanında iki uydu var da ondan dolayı basık görünüyormuş, şeklinde bir düşünceye kapılmıştır. Huygens ise daha iyi bir teleskobun getirdiği imkan sayesinde bu halka yapısını ortaya çıkarmıştır. Ayrıca Huygens gezegenin uydusu olan Titan'ı da keşfetmiştir. Yakın geçmişte gönderilen ve Satürn gezegeni hakkında önemli bilgiler sağlayan Cassini uydusu ise adını, diğer dört uydusu olan Iapetus, Rhea, Tethys ile Dione'yi keşfeden Giovanni Domenico Cassini'den almaktadır. Cassini aynı zamanda halkalar arasındaki boşluğu da ilk keşfeden kişi olmuştur (Cassini boşluğu).


Satürn'ün Altıgeni

Satürn'ün kuzey kutbundaki altıgen (hexagon) yapı
Satürn'ün kuzey kutbundaki altıgen (hexagon) yapı

Kuzey kutbu, oldukça ilginç bir jet akımına ev sahipliği yapmaktadır. Bu jet akımını özel kılan, onun şeklidir. Altıgen şeklindeki bu yapı, Voyager 1 uzay aracı tarafından 1981 yılında keşfedilmiştir. Yaklaşık 30,000 kilometrelik genişliğe sahip olan yapı, hızı saatte 330 kilometreye ulaşan bir jet akımıdır.

Bu yapının nasıl oluştuğuna dair çeşitli hipotezler bulunsa da henüz kabul edilmiş kesin bir açıklaması yoktur. Laboratuvar deneylerinde de benzer sonuçlar elde edilen bir hipoteze göre, altıgen, atmosferindeki rüzgarların hızının enlemsel gradyentinin aşırı olduğu yerde oluşmaktadır. Fakat bu konuda, oluşan vorteks yapıları nedeniyle tartışmalar mevcuttur.

Tüm Reklamları Kapat

Cassini uzay aracı, 2004 yılından 2017 yılına kadar Satürn'ün etrafını toplamda 294 kere dolanmıştır!

Manyetosfer

Satürn gezegeninin manyetik alan şiddeti ekvatorda 21 μT (0.21 G) dolaylarındadır. Bu da dipol manyetik momentinin 4.6 × 10^18 T.m3 olduğunu söyler. Bu durumda Satürn'ün manyetik alanı Dünya'nınkinden biraz daha zayıftır, fakat manyetik momenti 580 kat daha fazladır.

Gezegenin oldukça geniş bir alana yayılmış olan manyetik alanı, sahip olduğu 16 uyduyu ve halka sistemini kapsamaktadır. Tam bir milyon kilometrelik genişliğe yayılmış olan manyetik alan, Dünya'dakinin tam tersi bir yönelime sahiptir.

Yani, Dünya için üretilmiş bir pusula ile Satürn'e gitseydiniz, pusulanın kuzey kutbunu göstermesi gereken ucunun, güney kutbunu gösterdiğini görecektiniz.

Satürn'ün Uyduları

Titan'ın puslu yüzeyinden, kraterlerle dolu Phoebe'ye kadar Satürn'ün uydularının her biri, gezegen hakkında farklı bir hikayeyi bize anlatmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Satürn'ün toplam 82 uydusu vardır. Bunların 53 tanesi onaylanmış ve adlandırılmıştır. Diğer 29 uydu ise keşfedilme ve resmi adlandırma onayını beklemektedir.

Satürn'ün uydularının boyutu, futbol sahası büyüklüğünden, Merkür'den daha büyük olanlara (Titan) kadar değişmektedir. İç okyanuslara ev sahipliği yapan Enceladus ve Titan yaşam için gereken kimyasalları barındırdığı düşünülmektedir. Bu sebeple, bu iki uydu, Satürn araştırmalarının odaklarından birisidir.

Titan ve Enceladus dışında bilinen diğer popüler uyduları; Tethys, Dione, Mimas, Iapetus, Rhea, Hyperion, Phoebe ve Epimetheus'tur.

Enceladus

Oldukça ilgi çekici bir gezegen olan Enceladus'un, sahip olduğu buzlu okyanusların, yaşam için gereken kimyasallara ev sahipliği yaptığı düşünülmektedir. Hidrotermal yapıların, bu okyanuslara mineral zengini su sağladığı da düşünülmektedir.

Titan

Güneş sisteminde bulunan 150'den fazla uydu arasında, kayda değer bir atmosfere sahip olan tek uydu Titan'dır. Nehirler halinde akan sıvılar barındıran Titan, aynı zamanda Güneş sistemindeki en büyük ikinci uydudur.

Tüm Reklamları Kapat


Kısaca Satürn Gezegeni Özellikleri (Özet)

  • Güneş sisteminin altıncı gezegenidir.
  • Satürn gezegeni; Jüpiter, Uranüs ve Neptün gibi bir gaz devidir. Ayak basılacak kayaç bir yüzey yoktur.
  • Satürn gezegeninin çok belirgin halka yapısı bulunmaktadır, bu halkalar irili ufaklı taş ve toz parçalarından oluşur.
  • Halka yapısı 7 ayrı halkadan oluşur (A, B, C, D, E, F ve G olarak adlandırılır).
  • Satürn gezegeni Güneş'ten ortalama 1.4 milyar kilometre uzaktadır (9.6 AB).
  • Satürn gezegeni kendi ekseni etrafında 10 saat 33 dakikada döner.
  • Yörüngesini 10,759 günde tamamlar.
  • Halkasız haliyle boyutları Jüpiter'e oldukça yakındır (yarıçap 60,268 kilometre).
  • Halka yapısının genişliği 280,000 kilometre, kalınlığı ise yalnızca 10 metre dolaylarındadır.
  • Satürn gezegeninin yaklaşık %96'si hidrojen %3'ü helyumdan oluşmaktadır.
  • Ortalama yoğunluğu 0.687 g/cm3'tür (sudan daha az yoğun olduğundan böyle bir madde suda yüzerdi).
  • Kuzey kutbunda 30,000 kilometre genişliğe uzanan altıgen bir bulut sistemi vardır.
  • Satürn gezegeninin toplamda 82 uydusu bulunur.
  • Satürn gezegeninin en bilindik, küresel yapılı ve büyük uyduları Enceladus ile Titan'dır.

Hazırlayan:Ege Can Karanfil & Ögetay Kayalı
Editör:
Ögetay Kayalı

Referanslar

1. Eric Chaisson & Steve McMillan, Astronomy Today 8th edition, Chapter 12
2. CICLOPS, "Common Questions" <http://www.ciclops.org/sci/common_questions.php?js=1#ring>
3. NASA Solar System "Moons"
4. NASA Solar System, "Enceladus"
5. NASA Solar System, "Titan"
6. NASA Solar System
7. Wikipedia, "Saturn"

Görsel Referansları
1. Nineplanets
2. Earthsky
3. Eric Chaisson & Steve McMillan, Astronomy Today 8th edition, Chapter 12, figure 3
4. NASA Solar System - Titan
5. NASA Solar System - Enceladus
6. NASA Solar System- Rings

Tüm Reklamları Kapat

Tablodaki veriler: Wikipedia

Kapak fotoğrafı: APOD, NASA, ESA, SSI, Cassini Imaging Team.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
0
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2022 20:05:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12855

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Tüy
Nükleer Enerji
Elektrik
Element
Rna
Hormon
Astronot
Canlı
Bilim Felsefesi
Nükleer
İnfografik
Nörobiyoloji
Ekonomi
Evrim Ağacı Duyurusu
Çocuklar İçin Bilim
Kadın Sağlığı
Bilgi Felsefesi
Nöron
Transkripsiyon
Şeker
Test
Cinsellik
Atmosfer
Teknoloji
Yüzey
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. C. Karanfil, et al. Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi.... (8 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12855
Karanfil, E. C., Kayalı, Ö. (2020, December 08). Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi.... Evrim Ağacı. Retrieved December 01, 2022. from https://evrimagaci.org/s/12855
E. C. Karanfil, et al. “Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi....” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 08 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/12855.
Karanfil, Ege Can. Kayalı, Ögetay. “Satürn Gezegeni: Özellikleri, Halkaları, Uyduları, Atmosferi....” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, December 08, 2020. https://evrimagaci.org/s/12855.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.