Siyah Ayaklı Yabangelinciği ve Evrimin Zaferi

Yazdır
  • Bu yazıyı 1 dakika 44 saniyede okuyabilirsiniz.
Siyah Ayaklı Yabangelinciği ve Evrimin Zaferi

Siyah ayaklı yabangelinciği (Mustela nigripes) yavruları ile tanışın! İnsanlık tarihinin gelmiş geçmiş en başarılı "kurtarma operasyonları"ndan birinin yıldızıdır bu ufaklıklar. Türün bilinen son kolonisinin de ölmesi sonucu, soyunun 1979 yılında tükendiği ilan edildi. 1981 yılının Eylül ayında ABD'nin Wyoming eyaletinde sadece 30 civarında birey tespit edildi. Koruma Biyologları için bu muhteşem haberdi! Evrimsel biyolojiden öğrendiklerimiz kullanılarak, öncelikle bu bir avuç bireyin genleri analiz edildi (o zamanın teknolojisiyle olabildiğince). Böylece en düzgün çiftleşmeler belirlendi, evrimsel süreçte "akraba çiftleşmesi depresyonu" olarak bilinen sorunun doğmaması için tüm gerekenler yapıldı.

1982 yılında özenle bakılan canlıların sayısı 61'e yükseldi. 1984'te ise bilim insanlarının çabası sayesinde bu sayı 129'a çıktı. Ne yazık ki evrimin genetik sürüklenme mekanizması ve akraba çiftleşmeleri dolayısıyla, sayıları artıyor olsa da sağlık düzeyleri pek iyiye gitmiyordu. Yayımlanan bir makale, sadece 5 yılda popülasyonun genetik çeşitliliğini %60'ının yok olduğunu ilan etti. Sonunda, evrimsel süreçte azalan genetik çeşitliliğin korkulu rüyası da gerçek oldu: 1985 yılında ölümcül olan karbaril hastalığını taşıyıcı bitler popülasyona dahil oldu ve bir anda kurtarılan popülasyon neredeyse tamamen yok oldu, sadece birkaç on bireye kadar azaldı. Her ne kadar geliştirilen bir ilaç bitleri öldürerek gelincikleri kurtarsa da, bu tedaviden sonra da hayatta kalan bireylerin %22'si öldü.

Koruma kapsamında bir grup yabangelinciği 1985 ve 1986 yıllarında iki ayrı partide vahşi yaşama bırakıldı, çünkü doğal çeşitlilik gerekiyordu. Evrimin işini insanlar göremiyordu! Ellerinde kalan 18 bireyle devam eden bilim insanları, 1986 yazında 8 yavru elde ettiler. Sonrasında işler daha iyi gitti: sadece 4 senede sayıları 190'a çıktı. 1991 yılından itibarense yok oluştan dönen gelincikler doğaya bırakılmaya başladı.

Günümüzde, 1.000 civarında siyah ayaklı yaban gelinciği vahşi doğada bulunuyor. Popülasyonlar artık kendi kendilerine yetecek düzeydeler. Hayvanat bahçeleri, özel koruma programları sayesinde sürekli yeni yavrular elde ediyor ve düzenli olarak doğaya yeni popülasyonlar bırakılıyor. Muhtemelen, bir aksilik olmazsa, önümüzdeki yıllarda sayıları daha da artacak ve tür, şu anda halen kritik olarak bulunduğu "soyu tehdit altında" kategorisinden çıkacak.

İşte evrimsel biyolojinin ve koruma biyolojisinin sayısız zaferlerinden sadece bir örnek!

Kaynak: MNN

0 Yorum
Çağrı Mert Bakırcı
Çağrı Mert Bakırcı
Kurucu, Baş Editör
Profil
Geri Bildirim