Kuru Burunlu Primatlar (Haplorrhini)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Islak veya içedönük burunlu primatlar olarak bilinen Strepsirrhini alttakımının kardeş grubu olan kuru burunlu primatlar (ya da "basit burunlu primatlar"), tarsiyerleri ve maymunları (simiyenleri) bünyesinde barındırır. Maymunların altında ise, aşağı burunlu maymunlar (Catarrhini) ile Yeni Dünya Maymunları (Platyrrhini) vardır. Aşağı burunlu maymunlar altında ise insanları da içinde barındıran kuyruksuz maymunlar ile Eski Dünya Maymunları bulunur. Dolayısıyla insanlar, kuru burunlu primatlar altında bulunan türlerdir.

Kuru burunlu primatların en temel ayırt edici özelliği, isimlerinden de anlaşılabileceği gibi burunlarının kuru yapıda olmasıdır. Ayrıca bu primatlar C vitaminini üretebilecek enzimleri yitirmişlerdir; dolayısıyla bu vitamini diyetleri yoluyla almak zorundadırlar. Islak (kıvrık) burunlu primat kardeşlerine kıyasla rinaryum adı verilen burun dokusunu yitirmişlerdir; bunun yerine üst dudak evrimleşmiştir - ve üst dudakları doğrudan burna veya damağa bağlı değildir. Bu sayede kuzenlerine göre çok daha fazla sayıda yüz ifadesi üretebilmeye başlamışlardır. Ayrıca kuru burunlu primatların beyin-vücut oranı da kuzenlerine göre daha büyüktür.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kuru burunlu primatlar ile ıslak burunlu primatlar birbirlerinden 65 milyon yıl kadar önce ayrılmışlardır. Bundan sadece 5 milyon yıl kadar sonra, günümüzde tek bir aile olan Tarsiidae ile temsil edilen tarsiyerler ayrılmıştır. Bu canlıların en son yaşamış ortak atasının Archiebus cinsi olduğu düşünülmektedir.

Etimoloji

Taksonun adı Yunancada "tek katlı, basit, tek" anlamına gelen haploûs (ἁπλούς) sözcüğü ile, "burun" anlamına gelen rhinos (ῥις) sözcüğünün bileşiminden türetilmiştir. 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Ana Görsel Kaynağı: Süha Derbent
  • Wikipedia. Haplorhini. (2018, Temmuz 24). Alındığı Tarih: 24 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Islak Burunlu Primatlar (Strepsirrhini)

Yüksek İrtifa Gözlemlerinin Zorlukları: Dünya’nın Küreselliğini Çıplak Gözle Görebilir miyiz?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Katkı Sağlayanlar

Süha Derbent
Süha Derbent
Fotoğrafçı
Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim