Çığır Açacak DNA Araştırması, Büyük Kedilerin Soyunun Tükenmesini Yavaşlatabilir!

- Çeviri
Halen yaşayan aslanlardaki genleri çok eski aslan kalıntılarını ile karşılaştıran yeni bir çalışma, giderek azalan popülasyonları artırmak için bilim insanlarına yardımcı olabilir. Bir grup bilim insanı, aslan türü içerisindeki beş farklı coğrafik grubu tanımlamak için yaşayan ve soyu tükenmiş aslanların genetik işaretlerini ilk defa karşılaştırdı. Bulguları BMC Evolutionary Biology dergisinde geçen hafta yayımlandı.
Durham Üniversitesi liderliğinde müze hayvan bilimcileri Prof. Ian Barnes ve Richard Sabin’in de içinde olduğu araştırma ekibi, beş aslan grubunu Kuzey Afrikalı/Asyalı, Batı Afrikalı, Orta Afrikalı, Güney Afrikalı ve Doğu-Güney Afrikalı olarak tanımladı. Mevcut koruma politikaları ise sadece iki farklı coğrafi grup tanıyor.
Aslan DNA’sı içerisindeki genetik bilgi her bir popülasyonun kendine özgü özelliklerini tanımlıyor ki bu Richard Sabin’e göre aslanların giderek artan yok olma tehlikesinden nasıl korunacağının anlaşılmasında, koruma programları uygulamada ve hem vahşi hayatta hem hayvanat bahçelerinde yeniden çoğaltma için hayati öneme sahip. Sabin şöyle söylüyor:
Her bir grubun nasıl geliştiğini ve kendi yerel çevrelerine nasıl adapte olduğunu anlamamız gerekiyor. Bir bölgeyi rastgele herhangi bir yerden gelen aslanlarla yeniden nüfuslandıramazsınız, çünkü bu aslanlar bu bölgeye tamamen uyumsuz olabilirler.
Günümüzde sadece tek bir aslan türü (Panthera leo) bulunuyor ve o da Afrika ve Hindistan’da izole popülasyonlar halinde yaşıyor. Yaklaşık 124.000 yıl önce, geç buzul çağı döneminde, aslanlar gezegendeki en başarılı kara memelilerinden birisiydi, Panthera leo’nun Güney Afrika’dan Avrasya’ya ve Orta Amerika’ya kadar yayılan çok geniş bir coğrafi alanda pek çok alt grubu vardı.
Modern avcılık ve doğal yaşam alanlarının yok olması Hindistan’da ve batı ve Orta Afrika’daki aslanları ciddi şekilde soylarının yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bıraktı. Geçtiğimiz 20 yılda Afrika’daki toplam aslan popülasyonunun yaklaşık yüzde 30’u kaybedildi.
Bu araştırmanın sonuçları, kalan aslan popülasyonunun yetersiz şekilde korunmasından ya da yanlış şekilde yönetilmesinden kaynaklanabilecek genetik çeşitliliğin potansiyel kaybının anlaşılmasında bilim insanlarına yardımcı olacak.
Ekip tarafından analiz edilen genetik veriler, modern aslanların Afrika’da geç buzul çağında ortaya çıktığını ve Afrika’daki iklim değişikliklerinin aslan popülasyonlarını, beş eşsiz coğrafi gruba yol açacak şekilde izole etmiş olabileceğini gösteriyor.
Afrika’daki nemli dönemler, tropikal yağmur ormanlarının ve savan ortamlarının büyümesine yol açtı ki bu durum bu tip yaşam ortamlarında yaşamaya iyi adapte olmayan aslan grupları için bariyerler oluşturdu. Bu gibi ortamlar kuru dönemlerde geri çekildi (küçüldü) ve bu da aslanların yaklaşık 21.000 yıl önce Sahra’nın altında kalan Afrika’nın dışına çıkarak kuzey Afrika ve Asya’ya yayılmasına imkan sağladı.
Bilim insanları ilk kez modern aslanların DNA’sı ile büyük miktarda ve çok eski DNA’yı yan yana analiz etti. Eski DNA’nın bir bölümü müzedeki, şu anda soyu tükenmiş olan Berberi aslanının çene kemiklerini de içeren, kalıntılardan toplandı ki bu durum müze koleksiyonlarının önemini vurgulamaktadır. Sabin sözlerine şöyle devam ediyor:
Bizimki gibi koleksiyonlar, dünyanın şu an politik olarak erişime kapalı ve çalışmaya kapatılmış bölgelerindeki ya da günümüzde soyu tükenmiş olan organizmaların genetik çeşitlilik arşivlerini temsil ediyor.
Müzedeki Berberi aslanı kalıntıları, 1937 yılında Londra Kulesi’nde kazı yapan işçiler tarafından bulundu. Bu hayvanlar 14. ve 15. yüzyıllarda Londra Kulesi’nde tutulan egzotik Kraliyet Yabanıl Hayvan Koleksiyonu’nun parçası idi.
Sabin ayrıca Londra Kulesi altında gizlenmiş daha başka kalıntılar da olabileceğini ifade etti ve sözleri şöyle bitirdi:
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
O hendeğin içinde 900 yıllık bir tarihin kesintisiz bir kaydı olması büyük bir ihtimal ve oldukça egzotik bazı hayvanlar burada gömülü olabilir.
Çeviren: Bu yazıyı çeviren Yalçın Baysan'a teşekkür ederiz.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 2
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/05/2025 18:43:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2189
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in Phys.org. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.