Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Bulutlardan Sızan Güneş Işınlarının Saçılması, Düz Dünya'nın Kanıtı Mıdır?

Bulutlardan Sızan Güneş Işınlarının Saçılması, Düz Dünya'nın Kanıtı Mıdır? Pixabay
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Orta Çağ'a ait olmasına rağmen 21. yüzyılda "bilime karşı başkaldırı" ve "havalı gözükme" akımlarının gündemde tutmaya devam ettiği "Düz Dünya Safsatası"nın argümanlarından biri, fotoğrafta gördüğünüz gibi Güneş ışınlarının bulutlardan sızdıktan sonra birbirlerinden uzaklaşarak yeryüzüne inmesinin, Dünya'nın küresel değil de düz olduğuna kanıt olduğu şeklindedir. İddialarına göre bu yayılma, dümdüz bir şekilde uzanan Dünya'nın farklı noktalarına Güneş'in ışınlarının açılı olarak düşmesinden kaynaklanmaktadır.

Elbette ki aklı başında olan ve ilkokul düzeyinde geometri bilen herkes, bunun tamamen hatalı olduğunu bilecektir. İlkokulda da öğretildiği üzere, perspektif bizlerin büyük ölçekli cisimlerin doğasını anlamamızı çeşitli şekillerde etkilemektedir. Bu nedenle dümdüz bir tren rayının üzerine çıkıp, ileri doğru bakacak olursak, rayların giderek birbirine yaklaştığını görürüz. Bu durum, aşağıdaki fotoğrafta görülmektedir:

Tren raylarının giderek birbirine yaklaşıyor gibi gözükme nedeni, yukarıdan aşağıya baktığımız içindir. Peki, eğer aşağıdan yukarıya doğru, yani bizden daha büyük bir cisme yeryüzünden bakıyor olsaydık ne görürdük? Dümdüz olan çizgileri, sanki birbirinden giderek uzaklaşıyormuş gibi görürdük! İşte bulutlardan sızan Güneş ışığında olan da tam olarak budur! Yani temel geometri bilgilerimizi, günlük yaşantımızdan gelen verilerle doğrulayabilmekteyiz.

Bunu çözmenin yolu nedir? Yani nasıl emin olabiliriz? Çok basit! Tepeden, direkt aşağıya bakmak! Yukarıdaki gibi aslında dümdüz olan bir tren yoluna tam tepeden bakacak olursanız, şöyle görürsünüz:

Görebileceğiniz gibi tepeden baktığımızda, herhangi bir yakınlaşma veya uzaklaşma görmüyoruz. Elbette, bu durumda bile yeterince uzaklara bakacak olursanız (ve o kadar uzakları görebilirseniz), raylar birbirine doğru yakınsıyor gibi gözükecektir. Fakat bu illüzyonu kırmanın yolunun tepeden bakmak olduğu barizdir. Bulutlara düşen Güneş ışığına bu şekilde yukarıdan baktığımızda gördüğümüz, geometrinin bize tam da söylediği şey ile aynıdır. Şöyle:

18 Ekim 2011'de Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan çekilmiş bu fotoğrafta, Güneş ışınlarının tam da olması gerektiği gibi dümdüz geldiğini görüyoruz; bulutların gölgesi de dümdüz bir şekilde arkaya vuruyor. Ancak eğer ki bu bulutların hemen altında olsak, sanki bu ışınlar etrafa saçılıyormuş gibi algılayacaktır. İşte buna perspektif etkisi denmektedir. Güneş, bulutlardan çok daha uzakta olduğu için, ondan bize gelen ışık ışınları paraleldir. Bu ışık ışınlarına çok yakın konumda olan biz insanlar, bize Güneş'e göre çok daha yakın olan bulutlara baktığımızda, söz konusu ışınlar sanki kırılıyormuş gibi algılarız. Halbuki bu, bizden çok daha uzun olan bir tren rayının iki paralel şeridinin giderek birbirine yaklaşıyor gibi gözükmesinden farksızdır. O raylar birbirine yaklaşmamaktadır (yoksa trenler sürekli kaza yapardı). Benzer şekilde, bulutlardan süzülen ışık da birbirinden uzaklaşmamaktadır. 

Perspektif etkisi dolayısıyla ışınların birbirinden uzaklaşmasına meterolojide "krepüsküler ışınlar" ya da "alacakaranlık ışınları" da denmektedir. Bunun sebebi, bu tip görüntülerin genellikle alacakaranlıkta görülmesidir. Hatta ihtişamlı görünümlerinden ötürü "Melek Işınları" ve "Tanrı Işınları" gibi sükseli isimler de verilmektedir. Bu geometrik olayın tersi de söz konusudur. Ve bu tersini, sadece trenlere bakarak gözlemek zorunda değiliz. Güneş, ufukta batma noktasındayken, Güneş ışınları "antisolar nokta" denen noktada birbirine yakınsıyor gibi gözükebilir. Antisolar nokta, Güneş'in battığı noktanın küresel geometri çerçevesinde tam zıttında bulunan noktadır. Örneğin Güneş, ufuktan battıktan bir süre sonra antisolar nokta, ufuktan bir miktar yukarıda oluşur. Aşağıdaki fotoğrafta, tıpkı tren raylarının olduğu gibi, Güneş ışınlarının da antisolar noktada birleştiği görülmektedir. Bu tip ışınlara da "antikrepüsküler ışınlar" denmektedir.

Uzun lafın kısası Güneş ışınlarına yönelik bu görüntü, bir illüzyondan ibarettir. Sahte bir algıdır yani.

Tıpkı Düz Dünya safsatası gibi...

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunu 21. yüzyılda belirtmek zorunda kaldığımıza inanamıyoruz ama... 

Dünya küreseldir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/11/2020 16:39:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5102

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Ölüm
Aşı
Elektrik
Biliş
Bilinç
Sinaps
Virüsler
Hidrotermal Baca
Kertenkele
Yaşam
Teknoloji
Evrimsel Antropoloji
Onkoloji
İnfografik
Köpek
Makroevrim
Evrim
Doğa Yasaları
Antropoloji
Canlılık Cansızlık
Balıkçılık
Hamilelik
Kanser Tedavisi
Sinir
Editör Seçkisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim tarihini anlamak, evrensel gerçeğe ulaşmaya yönelik her iddianın ölümlülüğünü anlamaktan geçer.”
Evelyn Fox Keller
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol