Satürn'ün Iapetus'u: Boyanmış Ay

Satürn'ün uydusu Iapetus'un başına ne geldi? Bu tuhaf dünyanın geniş bölgeleri kömür kadar karanlıkken, başka yerleri buz gibi parlak. Koyu maddenin tam olarak ne olduğu bilinmiyor. Ancak kızılötesi tayflar, içinde koyu renkli bir tür karbon bulunabileceğini gösteriyor. Iapetus'un bir başka sıra dışı özelliği de ekvator boyunca uzanan alışılmadık sırtı. Bu sırt, onu bir ceviz gibi gösteriyor. Bu sanki boyanmış gibi duran uydunun gizemini daha iyi anlamak için NASA, Satürn çevresinde dolanan robotik Cassini uzay aracını 2007'de Iapetus'un sadece 2.000 kilometre yakınına yönlendirdi. Yukarıda görülen görüntü, yaklaşık 75.000 kilometre uzaktan alındı. Cassini'nin izlediği rota, Iapetus'un her zaman geride kalan yarımküresinin benzeri görülmemiş ayrıntıda görüntülenmesini sağladı. Güneyde görülen dev çarpma krateri yaklaşık 450 kilometre çapında ve benzer büyüklükte, daha yaşlı bir kraterin üzerine binmiş gibi duruyor. Koyu maddenin, Iapetus'un en doğu kesimlerini giderek daha fazla kapladığı görülüyor; kraterleri de yüksek arazileri de karartıyor. Yakından bakıldığında, bu koyu örtünün genellikle uydunun ekvatoruna dönük olduğu ve kalınlığının 1 metreden az olduğu anlaşılıyor. Önde gelen bir hipoteze göre koyu madde, nispeten sıcak ama kirli buzun süblimleşmesi (katı hâlden doğrudan gaza geçmesi) sırasında geride kalan kirin büyük bölümünden oluşuyor. Başlangıçtaki bir koyu madde tabakası ise, diğer uydulardan meteoritlerin kopardığı döküntülerin birikmesiyle adeta yüzeye sürülmüş olabilir. Cassini'nin Iapetus yakın geçişinden gelen bu ve diğer görüntüler, daha da güçlü ipuçları için incelenmeye devam ediyor.