Venüs Gezegeni | Özellikleri, Atmosferi, Manyetik Alanı...
![Venüs Gezegeni | Özellikleri, Atmosferi, Manyetik Alanı...](https://cdn.evrimagaci.org/H21TqK41zFjOY9WVLFJagqqTeDE=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F7946531223117cec0c89f158327128a9.png)
- Özgün
Venüs,Güneş sisteminin ikinci gezegenidir. Fiziksel özellikleri, boyutunun Dünya'ya çok benzer olması ve Güneş'e olan yeterli yakınlığı sebebiyle ilgi odağı olan gezegen, aynı zamanda gökyüzünde görülenen parlak gök cismidir (Güneş ve Ay'dan sonra). Bu nedenle çoğu kişi Venüs'ü ilk defa gökyüzünde gördüğünde onu parlak bir yıldız sanar.
Dilimizde Çoban Yıldızı olarak geçen bu gezegen, Akşam Yıldızı ya da Sabah Yıldızı olarak da bilinir. Bunun nedeni, Güneş'e olan yakınlığı sebebiyle daima gün doğum ve gün batımlarında görülmesidir.
Boyut, yoğunluk ve diğer bazı özellikler açısından Dünya ile ciddi benzerlik gösteren Venüs, "Dünya'nın kız kardeşi" olarak da bilinir.
Venüs Gezegeni Özellikleri
Birçok özelliği bakımından Dünya'yı andırsa da temelde ciddi farklılıklar taşır. Bu nedenle gezegenleri anlamak adına önemli bir örnek teşkil eder.
Venüs'ün boyutu, Dünya'nın boyutuna oldukça yakındır (yarıçapı Dünya'nın yarıçapının %95'i kadardır). Kütlesi ise Dünya'nın kütlesinin %82'si kadardır.
Gökyüzündeki en parlak yıldız olan Sirius yıldızından dahi 10 kat daha parlak olabilen gezegenin böylesine parlak olmasının nedeni, Venüs'e çarpan Güneş ışınlarının yaklaşık %70'ini geri yansıtan bir atmosferi olmasıdır. Bu oran Merkür ve Ay için yalnızca %10 civarlarındadır. Elbette Dünya ile olan yörünge hareketleri sebebiyle zamanla birbirlerine yakın ve uzak olmaları da durumu etkiler. Aynı zamanda Dünya ile Güneş arasında kalan bir gezegen olduğundan, konumuna göre tıpkı Ay'daki gibi hilal benzeri görünümlere sahip olur. Bu da gökyüzündeki parlaklığını etkiler.
Söz konusu bu bulutlar astronomlar ve fizikçiler için çoğunlukla problem yaratır. Bu bulutlar sebebiyle yüzeyi hakkında bilgi edinmek pek mümkün değildir. Bu nedenle 1960'larda yapılan radar gözlemlerine kadar, hakkında oldukça az bilgiye sahiptik.
- Kendi ekseni etrafındaki dönüşünün periyodu 243 Dünya gününe eşittir.
- Kendi ekseni etrafındaki dönüşünün yönü, Dünya'nın dönüş yönünün tam tersidir.
Yörüngesi
Venüs'ün dönüş yönünün diğer gezegenlere göre ters olup, neredeyse bir yıl ile kıyaslanabilecek sürede bir güne sahip oluşunun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Lakin yapılan çalışmalar sonucu tahminler, Dünya'ya çarparak Ay'ı oluşturan büyüklükte bir asteroitin buna neden olduğunu düşündürmektedir.
Bu aykırı ve uzun süreli dönüş hareketinin bir önemli sonucu daha vardır. Normalde bir gün ile bir yıl birbirinden oldukça uzak kavramlardır. Fakat bunlar aslında Güneş etrafındaki dolanma hareketiyle, kendi ekseni etrafındaki dönüş hareketidir. Venüs, Güneş etrafında dolanırken aynı zamanda çok yavaş bir biçimde kendi ekseni etrafında döndüğünden gün doğumu ve batımı arasındaki süre ile kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi birbirinden oldukça farklıdır.
Gün ve Yıl Kavramı Farklılığı
Kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi 243 Dünya günüdür. Güneş'in etrafındaki bir tam turu ise yaklaşık 224 gün sürer. Bu durum gezegene ilginç bir özellik sağlar.
Dünya için bir tam gün, kendi ekseni etrafındaki dönüşüyle ifade edilir. Fakat burada durum farklıdır. Kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda kayda değer miktarda Güneş etrafında da dolandığı için, bir günün süresi, kendi ekseni etrafındaki bir tam turun süresinden oldukça kısadır.
Bu nedenden dolayı Venüs'te gün doğumu ve batımı arasındaki süre 116 Dünya günüdür.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Yüzey Yapısı
Yapılan radar gözlemleri sonucunda yüzeyi hakkında elde edilen bilgiler, yüzeyinin nispeten düzgün bir şekle sahip olduğunu göstermiştir. Gezegenin yalnızca %8'i yükseltilerden oluşmakta, %65'i ise ovalardan oluşmaktadır.
![Figür 1: Venüs ve Dünya yüzeyinin kıyaslaması. Mavi renk, deniz anlamına gelmemektedir. Maviden yeşile gittikçe yükselti artmaktadır.](https://cdn.evrimagaci.org/5lsdhD1g6mPEY8V2BYhokXEvdYw=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe2919e09fbac6b2a740ec612078e8ac0.png)
Her ne kadar boyut ve kütle açısından Dünya ile son derece benzerlik gösterse de sahip olduğu kalın ve ışığı pek de geçirmeyen atmosferi, gezegenin evrimsel sürecini bambaşka bir yöne çevirmiştir.
Öyle ki bu atmosferin neden olduğu sera gazı etkisi nedeniyle, yüzey sıcaklığı inanılmaz derecede yüksektir. Bu değer 737 K yani 464°C'dir. Bu durum Güneş'e olan yakınlığından ziyade, atmosferin neden olduğu sera gazı etkisinden kaynaklanır. Bu durum Güneş'e çok daha yakın olan Merkür için bile neredeyse bu kadar dramatik değildir.
Atmosfer Yapısı
Sovyet keşif aracı Venera ve Amerika'nın Pioneer Venüs keşif aracı tarafından yapılan gözlemler, gezegenin oldukça sıcak, yoğun ve karbondioksit zengini bir atmosferi olduğunu göstermiştir.
Her ne kadar gezegenin şu anki atmosfer yapısı Dünya’dakinden ciddi anlamda farklı olsa da, başlangıçta iki gezegenin atmosfer yapısının benzer olduğu düşünülmektedir.
Dünya’nın atmosferinden yaklaşık 90 kat daha ağır olan atmosfer yapısı, aynı zamanda yüzeyden çok daha uzak mesafelere uzanmaktadır.
Dünya’nın atmosferininin %90’ı deniz seviyesinden 10 kilometre yukarıya kadarki bölgede bulunurken, Venüs’te bu yükseklik 50 km’dir.
Gezegenin atmosferinin önemli bir kısmı karbondioksit(yaklaşık %96.5) ve azottan (yaklaşık %3.5) oluşmaktadır. Bu iki gaz dışında sülfür dioksit, karbonmonoksit ve argon gibi gazlar da bulunmaktadır.
Sera Gazı Etkisi
Güneş'e en yakın gezegen olan Merkür'ün sıcaklığı 80 K ile 700 K (-190°C ile 425°C) arasında değişmektedir. Merkür'e göre Güneş'ten neredeyse iki kat uzakta olan gezegenin daha soğuk olması beklenir. Lakin durum sera gazı etkisi nedeniyle öyle değildir.
Yüzey sıcaklığı yaklaşık 737 K (464°C)'dir. Bu durumun nedeni, atmosferden geçen ve yüzeyden yansıyan ışınların %99'unu soğuran karbondioksit gazının gezegeni ısıtmasıdır.
Küresel ısınmanın yol açabileceği korkunç etkileri görmek için Venüs'ü irdelemek yeterlidir. Merkür'e göre iki kat uzakta olmasına rağmen, sera gazı etkisi sebebiyle ondan daha sıcaktır. Güneş'ten gelen ışınların atmosfer tarafından hapsedilmesinin, dramatik bir sonucudur.
![Görsel: Mariner 10 uzay aracından.](https://cdn.evrimagaci.org/BRUXqlnCaeZCmLBIWibAo38xLZ0=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fd1b5bc7c60be42728d3f1dbf080be239.png)
Yörünge Parametreleri
Enöte | 108,939,900 km (0.728 AB) |
Enberi | 107,477,000 km (0.718 AB) |
Yarı büyük eksen | 108,208,000 km (0.723 AB) |
Basıklık | 0.006772 |
Yörünge periyodu | 224.701 gün |
Kavuşum periyodu | 583.92 gün |
Ort. yörünge hızı | 35.02 km/s |
Ort. ayrıklık | 50.115° |
Eğiklik | 3.394° (ekliptik) 3.86° (Güneş'in ekvatoru) |
Çıkış düğümü boylamı | 76.680° |
Günberi açısı | 54.884° |
Uydular | Yok |
Fiziksel Özellikleri
- Dış Sitelerde Paylaş
Ort. yarıçap | 6.051 ± 1 km (0.9499 Dünya) |
Basıklaşma | 0 |
Yüzey alanı | 9.2843 x 1011 km3 |
Kütle | 4.8675 x 1024 kg (0.815 Dünya) |
Ort. yoğunluk | 5.243 g/cm3 |
Yüzey çekim ivmesi | 8.87 m/s2 (0.904 g) |
Kaçış hızı | 10.36 km/s (6.44 m/s) |
Yıldız (sidereal) dönüş periyodu | -243.025 gün |
Ekvatoryal dönüş hızı | 6.52 km/sa (1.81 m/s) |
Eksen eğikliği | 177.36° (yörüngeye) |
Kuzey kutbu sağ açıklık | 272.76° |
Kuzey kutbu dik açıklık | 67.16° |
Albedo | 0.689 (geometrik) 0.76 (Bond) |
Yüzey sıcaklığı | 737 K (464°C) |
Görünür parlaklık | -4.92'den -2.98'e |
Açısal çap | 9.7° – 66.0° |
Atmosferi
Yüzey basıncı | 92 bar (9.2 MPa) 91 atm |
Hacimce bileşen oranları | %96.5 karbondioksit %3.5 azot %0.015 sülfür dioksit %0.0070 argon %0.0020 su buharı %0.0017 karbon monoksit %0.0012 helyum %0.0007 neon Eser mik. karbonil sülfit Eser mik. hidrojen klorür Eser mik. hidrojen florür |
Manyetik Alanı ve Çekirdeği
1962 yılında fırlatılan Mariner 2 keşif uydusu ve sonrasında gönderilen diğer keşif uyduları, yaptıkları ölçümlerde Venüs'ün manyetik alanının Dünya'nın manyetik alanının yalnızca 0.000015 katı olduğunu gözlemlemiştir. Üstelik bu manyetik alan iç yapısındaki bir dinamo ile üretilmemekte, Güneş rüzgarlarının iyonosferle olan etkileşimi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu durum gezegeni kozmik ışınlara (radyasyona) karşı dayanıksız olduğu anlamına gelir.
Gezegende iç yapı kaynaklı manyetik alanın (dinamo) oluşması için üç temel şeye ihtiyaç vardır: iletken bir sıvı, dönme hareketi ve konveksiyon.
Çekirdeğin elektriksel olarak iletken olduğu düşünülmektedir. Her ne kadar oldukça yavaş dönse de yapılan simülasyonlar onun belirli bir miktar manyetik alan üretebilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle Venüs'ün çekirdeğinde konveksiyonun yetersiz olduğu düşünülmektedir.
Yaşanabilirlik
Venüs'ün yaşanabilirliği, birçok bilim insanı için tartışma konusu olmuştur. Güneş sisteminin en sıcak gezegeni olması ve hayatın oluşumunu tehdit edecek türden şartların ve kimyasalların varlığı, orada gelişkin bir yaşantının olmasının önünde büyük bir engel olsa da özellikle atmosferinin, bazı mikroorganizmalara yer verebileceği düşünülmektedir.
Dünya üzerinde gözlenen bazı termoasidik ekstremofil mikroorganizmaların, Venüs'ün atmosferinin soğuk ve asidik üst katmanlarında bulunabileceğine dair fikirler ortaya atılmıştır. Carl Sagan da dahil olmak üzere bazı bilim insanları, Venüs'ün bulut yapısında gözlenen bazı fenomenlerin, bu tür mikrobiyal temellere dayanabileceğine dair fikirlerde bulunmuşlardır. Bu fikirlerin bazıları gezegenin atmosferinin albedosundaki değişimlere dayanmaktadır. Normalde albedosu çok yüksek, yani ışığı yansıtma derecesi çok yüksek bir gezegen olan Venüs'ün atmosferindeki bu albedo değişiminin koloniler halinde bulunan mikroorganizmalardan kaynaklanabileceği düşünülmüş olsa da buna dair henüz kesin bir delil bulunmamaktadır.
2020 yılının Eylül ayında ise büyük bir keşif duyurusuyla Venüs'ün atmosferinde fosfin molekülünün bulunduğuna dair bir açıklamayla bu iddialar kuvvet kazanmıştır. Yapılan keşfe göre tespit edilen fosfin miktarı, gezegenin atmosferinin kimyasal kompozisyonu ve fiziksel şartları göz önüne alındığında, kimyasal yollarla üretilebilecek miktardan fazla bulunmuştur. Bu durum araştırmacılara göre iki nedenden kaynaklanıyor olabilir: Bunlardan biri, gezegende fosfinin üretimine neden olan mikrobiyal bir yaşam, diğeri ise fosfinin üretimine neden olan bilinmeyen bir kimyasal süreç olması. Bu haber duyurulduğunda büyük yankı getirmiş olsa da birçok bilim insanı tarafından kısa süre içerisinde birçok eleştirinin nedeni olmuştur. Lakin doğurduğu tartışmalar, bu tür ihtimallerin daha iyi incelenmesini ve olası bir durumun gündeme gelmesini sağlamıştır. Yapılacak araştırmalar, bize Güneş sistemimizdeki gezegenlerin, ekstrem şartlar bile olsa bazı yaşam göstergeleri bulunabileceğini işaret edebilir.
Venüs Gözlemi
![Venüs'ün evreleri. Görsel: Statis Kalyvas](https://cdn.evrimagaci.org/RnV08pOTTAWSqZmPvRGjf4ulhhc=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F546d02f0a32d7c0dbf3653fffa19b354.png)
Evreleri
Dünya ile Güneş arasında kalmasından dolayı yörünge hareketi sırasında, konumuna bağlı olarak tıpkı Ay gibi evreler gösterir.
Dünya ile yakınlaştıkça, Venüs'ün aydınlanan tarafı, Dünya'nın görüş alanından çıkmaya başlar. Burada hoş bir soru akıllara gelmektedir. Gökyüzündeki parlaklığı bize yaklaştıkça mı artmaktadır yoksa uzaklaştıkça mı? Çünkü yaklaştıkça ince bir hilal gibi görünmeye, uzaklaştıkça ise açısal olarak daha büyük görünmeye başlar.
![2012 yılında gerçekleşen Venüs geçişi (transit). Görsel: NASA/SDO <https://apod.nasa.gov/apod/ap120605.html>](https://cdn.evrimagaci.org/Qkwh2lGQs_vCg8m1iRY6JranAJw=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fb1159cefee4121ef88e9d3489aaaddc7.png)
Venüs Geçişi (Venüs Transiti)
Dünya ile Güneş arasında kalmasından dolayı bazen yörüngeler öyle bir hizalamaya gelir ki Venüs, Güneş'in önünden geçer. Bu sırada yapılan gözlemde Güneş'in önünden karanlık bir dairenin geçtiğini görürüz. Gerçekleşen en son geçişler 2004 ve 2012 yıllarında oldu. Sıradaki gözlemler ise 2117 ve 2125 yıllarında gerçekleşecek.
Araştırmalar (Keşifler)
Amerika ve Sovyetler Birliği başta olmak üzere pek çok ülkenin uzay ajansı, Venüs'e keşif araçları göndermiştir. 1962'de Mariner 2 ile NASA, gezegene yakın bir geçiş yaparak, gezgeni gözlemleyen ilk uzay aracı oldu.
Sovyetler Birliği işi bir adım daha ileriye götürerek gezegenin atmosferine girip burada gözlemler yapan Venera 4 uzay aracını yolladı ve birçok başarılı ölçüm aldı.
![Venüs yüzeyinin 180 derece panorama görüntüsü. Görsel: Sovyet Venera 9 yüzey aracı (1975).](https://cdn.evrimagaci.org/pXZgJZ4WekTRlNXfUKumjbMSrcM=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F27c9618b5ed88f0f95d90b775d762a97.png)
1975 yılında Sovyet araçları Venera 9 ve 10 yüzeye inerek, Venüs'ün yüzeyinden ilk siyah beyaz görüntüleri aktardı. İlk renkli fotoğraflar ise 1982 yılında Sovyet Venera 13 ve 14 araçlarından elde edildi.
1978 yılında NASA Pioneer projesi ile ek veriler elde etmeyi başardı. O yıllardan bu yana başka birçok araç gönderilerek gezgen çeşitli yollardan incelenmiştir.
Kısaca Venüs Gezegeni (Özet)
- Güneş sisteminin ikinci gezegenidir.
- Boyut olarak Dünya ile oldukça benzerdir, bu nedenle Dünya'nın ikiz kardeşi de denir.
- Gökyüzündeki en parlak gök cismidir (Güneş ve Ay'dan sonra).
- Çoban yıldızı olarak bilinen aslında Venüs gezegenidir.
- Gün doğumu ve gün batımında görüldüğü için Venüs'e sabah yıldızı ya da akşam yıldızı da denir.
- Çok yoğun atmosferi çoğunlukla karbondioksitten oluşur.
- Atmosferindeki sera gazları nedeniyle Güneş sistemindeki en sıcak gezegendir.
- Sıcaklıklar Merkür'ü de geçerek 464°C'lere kadar ulaşabilir.
- Manyetik alanı neredeyse yoktur.
- Dünya ile Güneş arasında yer aldığı için Venüs'ün evreleri bulunur (tıpkı Ay gibi).
- Aynı şekilde Güneş önünden geçerken gezegenin silüeti gözlenir (geçiş, transit olayı).
- Venüs kendi etrafında ters yönde döner (diğer gezegenlere göre).
- Kendi etrafındaki dönüş süresi 243 gündür.
- Bir yılı 224 gündür, dolayısıyla Venüs'te bir yıl bir günden kısadır.
- Fakat bu yörünge hareketi nedeniyle gün doğumu ve batımı arasındaki süre 116 Dünya günü sürer.
Hazırlayan: Ege Can Karanfil & Ögetay Kayalı
Editör: Ögetay Kayalı
Referanslar
1. Eric Chaisson & Steve McMillan, Astronomy Today 8th edition, Chapter 9
2. Space.com, "The hot, hellish & volcanic planet"
3. The Planets, "Venus"
4. NASA, "Fact Sheet"
Tablodaki veriler: <https://en.wikipedia.org/wiki/Venus>
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Soru & Cevap Platformuna Git- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/09/2024 01:50:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12965
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.