Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber

Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber
15 dakika
24,530
  • Özgün
Tüm Reklamları Kapat

Teleskop denilince akla ilk gelen genelde üç ayak üzerinde duran, arkasından gözümüzle baktığımız uzun ince bir tüp ya da gözlemevlerinde yer alan etrafında ne olduğuna anlam veremediğimiz bir sürü ekipmanla donatılmış aygıtlar geliyor. Halbuki birçok türü bulunmaktadır. Seçeceğiniz türü belirleyen esas faktör nasıl bir amaç için teleskop kullanmak istediğinizdir.

Teleskobun en temel iki amacı vardır: Yakınlaştırma yapmak ve daha fazla ışık toplayarak görünmeyen gök cisimlerini görünür hale getirmek. Ticari amaçlarla satılan oyuncak olanlarda (öyle gösterilmeseler de), pek de önemli olmayan yakınlaştırma özelliğine vurgu yapılır. Fakat ışık toplama özelliği daha önemlidir. Çünkü, eğer ışık toplama yeteneği kötüyse, yakınlaştırma yaptığınızda eldeki ışığı kaybeder ve kötü bir görüntüyle karşılaşırsınız. Kaldı ki, çoğu zaman da yakınlaştırmaya ihtiyaç duymaz, hatta istemezsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Kullanım amacına göre almanız gereken teleskop değişecektir.

Özellikle bir teleskop almaya karar verdiyseniz bu yazıyı baştan sona okumanızı tavsiye ediyoruz. Aksi halde yanlış tercih yapılmanız neredeyse kaçınılmaz olacaktır.

Her ne kadar yakınlaştırma teleskoplarla bağdaşık görünse de çoğunlukla istemediğimiz ya da aramadığımız bir özelliktir.

Teleskop Çeşitleri | Teleskop Nedir?

Temelde üç tipte incelenebilir: Mercekli (refraktör), aynalı (reflektör) ve katadioptrikteleskoplar. Eğer bunları detaylıca merak ediyorsanız doğrudan yalnızca mercekli teleskop veya aynalı teleskopla ilgili başlığımızı aşağıdaki bağlantıdan inceleyebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Mercekli Teleskoplar

Mercekli teleskoplar, çoğumuzun zihninde kazınmış olan türdür. Bu türde olanların önünde ışığı toplayan bir mercek bulunur. Aslında en pahalıları olmaları gerekirken, piyasadaki en ucuz olanlar mercekli teleskoplardır. Bu cümleyi kalitenin önemine vurgu yapmak ve muhtemel yanlış tercihlerden korumak için tekrar söylüyoruz:

Kaliteli bir mercekli teleskop oldukça pahalıdır. 
Mercekli (refraktör) türü bir teleskop.
Mercekli (refraktör) türü bir teleskop.
Çoğumuzun aklındaki teleskop modeli mercekli olarak yer ettiği için, piyasada kalitesiz merceklerle donatılmış ticari amaçlı birçok oyuncak teleskop bulunmaktadır. Ne yazık ki, bu hobiye yeni başlayan büyük bir çoğunluk da bunları güzel gayeler için alıp, hayal kırıklığı yaşamaktalar. Bunu yaşamanızı istemiyoruz. O yüzden bütün bilgileri sizin önünüze açık bir şekilde koyuyoruz ki, görün ve doğru tercihinizi yapın. Benzeri fiyatlara alabileceğiniz dürbünler ise amatör astronominin vazgeçilmezidir ve her amatör astronomda bir dürbün muhakkak bulunmalıdır.
Renk sapıncına uğramış bir Ay fotoğrafı. Üstte mavi bir katman, altta da sarı bir katman görünüyor. Bu durum fotoğrafın her yerinde gerçekleştiği için, göze kötü görünmesinin yanında, görüntü kalitesini de ciddi ölçüde düşürür.
Renk sapıncına uğramış bir Ay fotoğrafı. Üstte mavi bir katman, altta da sarı bir katman görünüyor. Bu durum fotoğrafın her yerinde gerçekleştiği için, göze kötü görünmesinin yanında, görüntü kalitesini de ciddi ölçüde düşürür.

Normalde mercekli teleskoplar daha pahalıdır ve mercek çapı büyüdükçe bu fiyat aşırı bir şekilde artar. Bu pahalılığın kaynağı, merceklerde doğal sebeplerden ötürü oluşan kusurları gidermek için bazı eklemeler yapılması gerekliliğidir. Mercekli teleskopların en büyük dezavantajlarından biri olan ışığın farklı dalga boylarında farklı kırınımlara uğraması sonucu renk sapınçları (chromatic aberration) oluşması, görüntüde tatsız renklenmelere sebep olur ve gözlem kalitesini bozar. Ay gibi nesnelere bakarken, Ay'ın etrafında mavi, kırmızı hareler görüyorsanız bu merceğin kalitesizliğinden kaynaklanan renk sapınçlarının bir göstergesidir. İyi mercekler bunun önüne geçen özel yapılara sahiptir ve ne yazık ki daha pahalıdır.

Bunu sadece bir renk bozunumu olarak düşünmeyin. Bu esasında bir odak problemidir. Tüm dalga boylarından ışıklar aynı noktaya düşmeliyken, farklı noktalara düşmektedir. Bu nedenle, görüntü de netliğini yitirmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aynalı Teleskoplar

Aynalı teleskoplar ise merceklilere göre çok daha ucuzdur. Ayna çapı büyüdükçe maliyet merceklide olduğu kadar artmaz. Bu yüzden genelde 15 cm'in üzerinde mercekli yerine aynalı türler tercih edilir. 20, 25, 30 hatta 35 cm'lik aynalı kullanan amatörleri görebilirsiniz.

Aradaki ışık toplama kapasitesi farkı, çapın artmasından ötürü ciddi derecede artmaktadır. Elbette burada aynanın yansıtıcılık miktarı gibi faktörler de işin içerisine giriyor, fakat endişelenmeyin. Kaplamadan kaynaklı yansıtıcılık farkı, boyuttan kazanacağınız farkta kıyasla çok zayıf kalmaktadır. Bunun neden böyle olduğunu anlamak için, aşağıdaki "ışık toplama kapasitesi" kısmına göz atmanızı öneriyoruz.

Başta mercek-ayna ikilemine kapılmayın, önemli olan yağmuru bardakla mı toplamaya çalıştığınız yoksa kovayla mı?
Aynalı (Newton) türünden bir teleskop. Bu türde ayna teleskobun arkasındadır ve ışık öndeki ikincil bir aynaya çarparak teleskobun yanından dışarıya çıkar.
Aynalı (Newton) türünden bir teleskop. Bu türde ayna teleskobun arkasındadır ve ışık öndeki ikincil bir aynaya çarparak teleskobun yanından dışarıya çıkar.

En sık tercih edilen teleskop çeşitlerinden biri aynalı teleskop türü olan Newton teleskoptur. Detayları için ilgili yazımız: Newton teleskop nedir?

Katadioptrik Teleskoplar

Katadioptrik teleskoplar ise hem mercekli hem de aynalı sistemi bir arada barındıran türlerine denir. Bunlar da kendi içlerinde tasarımlarına göre çeşitli türlere ayrılırlar (Schmidt-Cassegrain veya Maksutov gibi). İhtiyacınıza göre olanı belirlemek için, konuyu detaylamasına incelemenizi öneriyoruz.

Katadioptrik türünden bir teleskop. Önde bir adet mercek ve ikincil ayna, arkada da birincil bir ayna taşır.
Katadioptrik türünden bir teleskop. Önde bir adet mercek ve ikincil ayna, arkada da birincil bir ayna taşır.

Teleskop Özellikleri ve Bazı Bilgiler

Işık Toplama Kapasitesi

Bir teleskobun veya dürbünün en önemli özelliği ışık toplama kapasitesidir. Gökyüzüne baktığınızda size orada görünmeyen gök cisimlerini gösterebilmelidir. Bu özelliği, teleskobun üzerinde herhangi bir yerinde yazılı olarak bulamazsınız. Bunun temelde tek bir ölçütü vardır: Mercek/ayna açıklığı.

Tüm Reklamları Kapat

Bir teleskobun merceğinin/aynasının çapı ne kadar büyükse o kadar çok ışık toplar ve bu sayede çıplak gözle görünmeyen sönük gök cisimlerini görebilirsiniz. Bu olay oldukça basit bir prensibe dayanır.

Yıldızlardan bize sürekli olarak ışık gelmektedir, bu ışık her noktaya aynı şiddette düşer. Eğer bu ışığı yağmur damlaları olarak, teleskobunuzun açıklığını da yağmur suyunu doldurmak istediğiniz kap olarak düşünmek isterseniz her şey daha net anlaşılır hale gelecektir. Yağmurlu havada bir bardakla mı daha çok su toplayabilirsiniz, yoksa ağzı geniş olan bir kovayla mı? Elbette kovayla! Çünkü daha geniş bir alanı kaplar ve bu sayede içerisinde daha fazla su birikir.

Gerçekleşen olay da tam olarak budur. Teleskobun merceği/aynası ne kadar büyük bir açıklığa sahipse, o kadar çok ışık toplayacak; bu sayede gözle görünmeyen gök cisimleri görünür hale gelecek, gözle görünenler de daha parlak olacaktır.

İki farklı açıklığa sahip teleskoptan görülen Orion Bulutsusu. Sol taraftakinin mercek/ayna büyüklüğü daha fazla olduğundan daha çok ışık toplayabiliyor. Böylelikle görünmeyen detaylar görünüyor.
İki farklı açıklığa sahip teleskoptan görülen Orion Bulutsusu. Sol taraftakinin mercek/ayna büyüklüğü daha fazla olduğundan daha çok ışık toplayabiliyor. Böylelikle görünmeyen detaylar görünüyor.

Dairenin alanı yarıçapının karesiyle doğru orantılı olarak arttığı için, çap ne kadar büyürse ışık toplama kapasitesi de çok daha fazla artacaktır. Alan, yarıçapın karesiyle orantılı olduğuna göre (Alan = π xr2), açıkça görüyoruz ki; 20 cm'lik bir teleskop aynası 10 cm'lik bir teleskop aynasına göre 4 kat daha fazla ışık toplayacaktır.

20 cm açıklığa sahip bir teleskop, 10 cm açıklığa sahip olana göre 4 kat daha fazla ışık toplayabilir.

Odak Oranı ve Odak Uzaklığı

Bilinmesi gereken önemli parametrelerden biri olan odak oranı, odak uzaklığının mercek/ayna çapına bölünmesiyle elde edilir. Odak uzaklığı ise kabaca adından da anlaşılacağı üzere, odaklanmanın başladığı noktadan bittiği noktaya olan mesafedir. Kabaca böyle bir tanım yapmamızın sebebini, katadioptrik teleskopları düşündüğünüzde daha kolay anlayabilirsiniz. Mercekten aynaya olan mesafe, bunlarda aynı tanımı vermez. Katlanarak ilerlediği için, tüp uzunluğu, kesinlikle odak uzaklığı değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Tüpün uzunluğu ile odak uzaklığı tamamen farklı kavramlardır ve karıştırılmamalıdır.

Örneğin800 mm odak uzaklığına sahip 200 mm çapında aynası olan bir teleskobun odak oranı 800/200=4'tür. Genellikle F/4 olarak gösterilir. Geniş açı gözlemleri yapmak, derin uzay fotoğrafları çekmek isteyenler, genellikle F/3.5 - F/8 arasını tercih eder (bunlara hızlı teleskoplar da denir). Derin uzay gözlemleri için en sık tercih edilen oran F/5 civarıdır (bu bir tam sayı olmak zorunda değildir F/4.9 gibi değerler de olabilir).

F/10, F/15 değerinden sonrası çoğunlukla dar alan gözlemleri yapmanızı sağlar. Yani budaha çok yakınlaştırma demek. Fakat tekrar vurguluyorum, yakınlaştırma her zaman istediğimiz bir şey değildir, hatta çoğunlukla hiç istemeyiz. Böylesine bir odak oranı gezegen fotoğrafçılığında faydalı olacaktır. Ancak geniş alan derin uzay fotoğrafları çekmek istiyorsanız işinizi çileye dönüştürebilir. Fakat bazen derin uzay cisimlerinin açısal boyutları ufak olduğunda, yakınlaştırma da gerekli olabilmektedir.

Göz Merceği (Oküler) ve Yakınlaştırma Hesabı

Göz merceği (oküler), artık göz ile gözlemin gerçekleştiği parçadır. Farklı boyutlarda olurlar ve yaptığınız yakınlaştırma miktarını belirlerler. Genellikle 4 mm, 10 mm ve 25 mm standart olarak kabul edilir. Eğer 800 mm odak uzaklığına sahip bir teleskobunuz varsa 4 mm göz merceği ile 800/4=200 kat yakınlaştırma, 10 mm göz merceği ile800/10=80 kat yakınlaştırma elde edersiniz. Göz merceği (oküler) ile teleskopta yakınlaştırma hesabı yapmak aslında bu kadar basittir.

Bu nedenle eğer baktığınız yeri geniş açıda görmek, az yakınlaştırma yapmak istiyorsanız 40 mm olan göz merceklerini tercih edebilirsiniz. Böylelikle yapacağınız yakınlaştırma çok az olacaktır. Aynı zamanda tek bir mercek üzerinden farklı yakınlaştırmalar elde etmek için ayarlanabilir göz mercekleri de vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
TANRI, İNSAN, HAYVAN, MAKİNE

YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA İNSAN OLMANIN ANLAMINA DAİR ÇARPICI VE DERİN BİR SORGULAMA.

İnsanlık tarihinin büyük bir bölümünde dünya, bizim kavrayışımızın çok ötesindeki güçler tarafından yönetilen tılsımlı bir yerdi.

Ancak bilimin yükselişinden ve Descartes’ın zihin ve fiziksel dünyayı birbirinden ayıran felsefesinden sonra bu gizemin yerini materyalizm aldı. Bu noktada kendi bilincimizin, yani “ruhumuzun” aslında bir yanılsama olup olmadığını sorgulayan bir sürece girdik.

Şimdiyse idrakimizin, kontrolümüzün, hayal gücümüzün sınırlarını zorlayan teknolojinin ve özellikle yapay zekânın hayatımıza girmesiyle varoluşun temel sorularını anlamlandırmak için yeni dijital metaforlar kullanmaya başladık. Ama kimlik, bilgi, yaşamın amacı gibi temel felsefi problemleri merkeze alan bu metaforlar yeni bir perspektif ışığında tekrar ele alınmaya muhtaç.

Meghan O’Gieblyn bu zor iş için kolları sıvayarak felsefi bir titizlik, sağlam bir entelektüel kavrayış, özgünlük ve ironiyle hayatın anlamını yeni baştan sorguluyor. Hâlâ inançla ilgili soruların peşini bırakmayan eski bir dindar olarak, kendi kişisel deneyiminin derinliğini ve yer yer de mizah anlayışını eşsiz üslubuna katıyor.

Tanrı, İnsan, Hayvan, Makine modern çağın çılgınlığıyla koyulduğumuz bu yolda kaybolmamamız için kaleme alınmış ufuk açıcı bir rehber.

Devamını Göster
₺120.00
TANRI, İNSAN, HAYVAN, MAKİNE

Teleskobunuzun odak oranına göre istediğiniz yakınlaştırmayı elde etmek için farklı değerlere sahip göz mercekleri tercih edebilirsiniz.
Teleskobunuzun odak oranına göre istediğiniz yakınlaştırmayı elde etmek için farklı değerlere sahip göz mercekleri tercih edebilirsiniz.

Barlow Lens

Barlow lens, yakınlaştırmayı katlar. Örneğin 800 mm odak uzaklığına sahip teleskobunuzda 4 mm göz merceği kullanarak 200 kat yakınlaştırma elde ettiniz, fakat bu sizin için yeterli gelmedi.2x barlow lens kullanarak yakınlaştırmayı 400 kata çıkarabilirsiniz.

Ancak tekrar vurgulamakta fayda görüyoruz, böylesine yüksek yakınlaştırma miktarları kalitesizler için neredeyse imkansızdır. Böylesine bir yakınlaştırma ile yaşayacağınız ışık kaybından ötürü, üstüne bir de amatör ekipmanın getirdiği kalitesizlikle görüntü çamur gibi olacak hatta öylesine sönük olacaktır ki bir şey görmeniz mümkün olmayacaktır.

Ticari amaçlarla satılan ucuz oyuncaklardaki 500 kat 750 kat yakınlaştırma gibi değerler gerçekçilikten çok uzaktır. Neredeyse hiç kimse on binlerce dolarlık ekipmanla bile bu yakınlaştırmalara çıkmaz.

Barlow lensleri 2x-5x arası değerlerde bulmak mümkün. Genelde gezegen astrofotoğrafçılığı yapanlar5x olanı tercih ediyor. Fakat doğabilecek ışık kaybını tolere etmek için oldukça geniş açıklığa sahip teleskoplar kullandıklarını da belirtmekte fayda var.

Altta Barlow lens. Göz merceği bunun üzerine eklenerek gözlem yapılır.
Altta Barlow lens. Göz merceği bunun üzerine eklenerek gözlem yapılır.

Teleskopla Elde Edilebilecek Maksimum Yakınlaştırma

Ne kadar yakınlaştırma yapabileceğini hesaplamanın pratik bir yolu bulunuyor.

Mercek çapı (cm) * 24 = Maksimum yakınlaştırma ya da,
Mercek çapı (inch) * 60 = Maksimum yakınlaştırma

Örneğin; 4" yani 10 cm'lik bir mercekli teleskobunuz varsa elde edeceğiniz maksimum yakınlaştırma miktarı 24*10=240 kattır. Bu formülü kullanarak basit bir yaklaşımla elde edebileceğiniz maksimum büyütmeyi bulabilirsiniz. Teknik olarak bu sınırı aşmanız mümkün, fakat aştığınızda doğru düzgün bir görüntü elde edemeyeceğinizi unutmayın.

Bu yüzden ürün reklamlarında verilen 500x - 750x gibi abartılı ifadelere asla kanmayın. Böylesine büyük yakınlaştırmalar oldukça profesyonel ekipmanlar (çok ciddi meblağlar) gerektirir.

Diagonal Ayna

Bazı teleskoplarda göz merceği yuvası ya da odaklayıcı, tüpün arkasında olduğundan, mercek/ayna yukarı bakarken gözlem yapmak için yere yatmak gerekebilir. Bunun önüne geçmek için L şeklinde, görüntünün geliş doğrultusunu değiştiren bir ayna parçası kullanılır.

Bu ayna ne kadar yansıtıcı olursa o kadar iyidir. Çünkü ayna dahi olsa belirli bir miktarda ışığı soğurduğundan ışık kaybına sebep olacaktır. Kısaca, ne kadar ekstradan ekipman eklerseniz o kadar kayba uğrarsınız. Fakat imkansız pozisyonların vazgeçilmezi olduğundan, kullanmak zorunda kalabilirsiniz. Bunun için endişe etmeyin. Muhtemelen yaşayacağınız kayıp yüzde birler mertebesinde olacaktır. Fakat bir tercih şansınız varsa kullanmamayı tercih etmenizde fayda var. Bu yüzden eğer fotoğraf çekmek istiyorsanız, kamerayı doğrudan teleskoba bağlamanız yeterlidir.

Bir diagonal ayna
Bir diagonal ayna

Kundak (Kurgu - Üçayak - Tripod)

Teleskobu ayakta tutan kaideye denir ve oldukça farklı çeşitleri vardır. Bunlardan genellikle en bildiğimiz, fakat pek kullanmadığımız tipte olanı, fotoğrafçıların da kullandığı üçayağa (tripod) benzer kundaktır. Kesinlikle sıradan bir üçayaktan çok daha farklı işlevlere sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Alt-Az yani altitude-azimuth tipindeki kundak, ufka paralel ve dik iki eksende hareket eder. Oldukça pratik bir hareket gibi görünse de astrofotoğrafçılık için ciddi sıkıntılar barındırır. Bu yüzden astrofotoğrafçılıkla ilgilenenler, Dünya'nın dönüş eksenine bakan farklı bir koordinat sistemi kullanan ekvatoryal kundakları tercih eder. Sadece gözlem yapmayı hedefleyenler ise, fiyatının da uygunluğu bakımından Alt-Az kundak kullanan Dobson türü teleskopları tercih eder.

Açıkça belirtmekte fayda görüyoruz ki; kundak, sadece teleskobu ayakta tutmaz, onun işlevini de belirler. Bu yüzden en az teleskobun kendisi kadar, hatta kimine göre kendisinden de önemlidir. Çünkü özellikle astrofotoğrafçılıkta iyi bir takip sistemi hayatidir, bu olmadan fotoğraf çekmeniz mümkün değildir. Takip sistemi ise kundağın kendisidir. Bu sebeple kundakları ayrı bir başlık altında detaylı olarak ele aldığımız şu yazımızı okumanızı öneriyoruz (bkz. Kundak sistemleri).

Farklı tipteki kundaklar
Farklı tipteki kundaklar

Odaklayıcı

Genellikle kalitesi çok göz ardı edilse de özellikle astrofotoğrafçılık için son derece önemli bir parçadır. Burası göz merceğini yerleştirdiğiniz, görüntü aldığınız bölümdür. Göz merceğini birkaç sanimetre kadar ileri geri hareket ettiren dişli sistemden oluşan bu parça odaklayıcıdır.

Taktığınız optiğe göre görüntünün odağı değişeceği için ileriye geriye giden ve odak yapmanızı sağlayan bu parça oldukça elzemdir. Buradaki temel sorun kötü kalitedeki bir odaklayıcıda üzerine yükün binmesi ve cihazın dönerken farklı ağırlıklarda farklı tepkiler vererek odağı sürekli olarak bozmasıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Bir odaklayıcı (focuser)
Bir odaklayıcı (focuser)

Bir diğer sorun hassasiyettir. Bu tür optik tasarımlarda hassasiyet son derece önemlidir. Bazı odaklayıcılarda ufak bir el darbesiyle odak inanılmaz şekilde değişirken bazılarında kayda değer bir döndürme yapmanız gerekir. Bunun nedeni dişli sisteminden gelen hareket hassasiyetidir. Odaklayıcı ne kadar hassas olursa, odaklamak o kadar kolay olur ki bir astrofotoğrafçı odaklamanın ne kadar önemli olduğunu oldukça iyi bilir. Odağın çok az dışarısında kalan fotoğraflarda kalite ciddi miktarlarda düşmektedir. Keskin fotoğraflar alabilmek için iyi bir odaklayıcı şarttır.

Go-To Kundaklar

Özellikle astrofotoğrafçılık için teleskobun takip yapması şarttır. Dünya'nın dönüş hareketi dolayısıyla gün ve gece boyunca tüm gök cisimleri gökyüzünde hareket eder. Dolayısıyla baktığınızda gördüğünüz görüntü sürekli değişecektir, yani izlediğiniz yıldızlar veya gök cisimleri bir süre sonra görüntüden çıkar. Yakınlaştırma ne kadar fazlaysa bu o kadar çabuk olur (bkz. Astrofotoğrafçılık)

Astrofotoğrafçılık uzun pozlama temeline dayanır. Yani tek bir fotoğraf karesi saniyeler hatta on dakikalar mertebelerindedir. Kamera bu süre boyunca ışık toplar ve eğer görüntü hareket ederse, yıldızlar çizgi gibi uzama yapacaktır (bkz. Yıldız izi). Bu da işe yaramaz bir veridir, sürekli aynı noktadan gelen ışık aynı noktaya düşmelidir. Bunun için de takip gerekir.

Go-to sistemleri ona gökyüzünün dönüş ekseni olan kutup doğrultusunu tanıttıktan sonra kullanılmaya hazırdır. Bu ayara kutup ayarı (polar alignment) denir. Eğer teleskop hareket ederse bu ayar bozulur, dolayısıyla sistemin stabil olması önemlidir. Rüzgar bile bu ayarı etkilemeye yeter.

Tüm Reklamları Kapat

Kutup ayarı yapıldıktan sonra kundak ya el kumandasıyla ya da bilgisayardan bağlantı aracılığıyla takibe hazırdır. Gerek bilgisayardan yazılımla gök cismi seçilerek teleskobun ona gitmesi sağlanır gerekse de kumandadan bu bilgi girilerek yapılabilir.

Kısaca Teleskop Nedir ve Teleskop Özellikleri

Bilinmesi gereken bazı temel özellikler ve yaygın yanlışlar:

  • Temel işlevi yakınlaştırma yapmaktan ziyade daha fazla ışık toplamaktır.
  • Üç temel teleskop türü vardır: Mercekli teleskop, aynalı teleskop ve katadioptrik teleskop.
  • Herkes tarafından bilinen uzun tüpler şeklinde olanlar merceklidir.
  • Aynalılar fiyat performans açısından çok daha fazla tercih edilir.
  • Aynalılarda en çok Newton türü tercih edilir.
  • Kaliteli bir mercekli, oldukça pahalıdır.
  • Piyasada satılan ucuz mercekliler, çok kötü bir performansa sahiptir ve oyuncak kategorisine girer.
  • 500x veya 750x gibi değerler tamamen gerçek dışıdır, bu değerlere ancak on binlerce dolarlık ekipmanla yaklaşılabilir.
  • Çok yakınlaştırmadan ziyade daha büyük mercek/ayna çapı aranır.

Teknik özellikler:

  • Işık toplama kapasitesini mercek & ayna çapı belirler. Ne kadar büyük olursa o kadar sönük cisimler görülebilir. Esas hedef budur.
  • Odak oranı: (Odak uzunluğu / Mercek & ayna çapı) olarak hesaplanır. F/5 ya da F/8 şeklinde ifade edilir.
  • Yakınlaştırma miktarı: (Odak uzunluğu / göz merceği çapı) olarak hesaplanır.
  • Göz merceği, görüntüyü izlediğiniz optiktir. Çapı ne kadar düşük olursa yukarıdaki hesap gereği yakınlaştırma o kadar fazla olur.
  • Yakınlaştırma arttıkça görüntü kalitesizleşir.
  • Barlow lens yakınlaştırma miktarını katlar ve odaklayıcı ile göz merceği arasına takılır.
  • Diagonal ayna görüntüyü çeşitli açılarda yansıtmak için kullanılır (gözle bakarken yere yatmamak için).
  • Teleskopları taşıyan üçayak sistemine kundak denir.
  • Kundaklar aynı zamanda go-to dediğimiz mekanik sistemlere sahip olabilir.
  • Go-to sistemlerde kumandadan veya bilgisayardan, gözlenecek cisim bilgileri girildiğinde teleskop o noktaya gider ve takibe başlar.
  • Takip olmayan bir sistemde Dünya'nın dönüş hareketinden dolayı yıldızlar (ya da diğer gök cisimleri) görüntüden çıkar. Yakınlaştırma ne kadar fazlaysa o kadar çabuk çıkar.
  • Go-to sistemlerde takibin gerçekleşmesi için kutup ayarı gibi ayarlar yapılması gerekmektedir.

Hazırlayan:Ögetay Kayalı

Tüm Reklamları Kapat

Referanslar
1. <http://www.ozscopes.com.au/guides/telescopes-guide/telescope-mounts.html>
2. <https://skyandtelescope.org/observing/skyandtelescope-coms-scope-calculator/>

Bu yazı ilk olarak 30 Haziran 2016 tarihinde yayınlanmıştır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
0
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/02/2024 12:22:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12878

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ö. Kayalı. Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber. (29 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12878
Kayalı, Ö. (2020, December 29). Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber. Evrim Ağacı. Retrieved February 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/12878
Ö. Kayalı. “Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 29 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/12878.
Kayalı, Ögetay. “Teleskop Nedir? Özellikleri, Çeşitleri, Kapsamlı Rehber.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, December 29, 2020. https://evrimagaci.org/s/12878.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close