''Çemşit'' ifadesi bulunduğunuz yörede ''temcid'' sözcüğünün yerel ağız ile söyleniş biçimi olmalıdır. Temcid aslında Ramazan'da sahur vakitleri topluca okunan Türk dinî mûsikisi formlarından birisidir ve bu nedenle halk, temcid sözcüğünü sahur anlamında da kullanmıştır.[1] Ayrıca sahur için ''temcide kalkmak'', ''temcit yemeği'' ve sizin dedenizde gördüğünüze yakın olarak ''temcid pilavı'' ifadeleri de kullanılmaktadır.[2][8]
Çemşit örneğinde ise "t > ç" ve "c > ş" dönüşümleri yaşanmıştır ki bunlar Anadolu Türk ağızlarında görülebilen değişimlerdir. "t > ç" dönüşümüne örnek vermek gerekirse daha önce duymuş olabileceğin ''Hatice > Hatce > Hacce > Haççe'' veya sözlükte yer alanlardan ''tencere > çençere'' örnekleri verilebilir.[3][4]
"c > ş" ise muhtemelen ''c > ç > ş'' biçiminde zincirleme olarak gerçekleştiğini varsaymak en iyi seçenektir. /c/nin ötümsüzleşerek[6] /ç/ye dönüşme örneği olarak ''cep > çep''[3][5] verilebilir. /ç/ harfinin ise sızıcılaşarak[6] /ş/ harfine dönüşmesi örnekleri ''ağaç > ağaş''[3][7] ve
Özetlemek gerekirse ''çemşit ekmeği'' ifadesi ''temcid ekmeği'' ifadesinin bulunduğunuz bölgede kullanılan Türk ağzından dolayı İstanbul Türkçesinden farklı olarak kullanılmasından kaynaklanmakta ve sahura kalkmak anlamında kullanılmaktadır.
Kaynaklar
- Ubeydullah Sezikli. Temcîd. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: TDV İslam Ansiklopedisi | Arşiv Bağlantısı
- Samiha Ayverdi. Temcit. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: Kubbealtı Lügatı | Arşiv Bağlantısı
- Kolektif. (1968). Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. Yayınevi: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Kolektif. Çençere. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: kelimeler.gen.tr | Arşiv Bağlantısı
- Kolektif. Çep. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: kelimeler.gen.tr | Arşiv Bağlantısı
- Prof. Dr. Murat Küçük. Ünsüzlerle İlgili Ses Olayları. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri | Arşiv Bağlantısı
- Kolektif. Ağaş. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: kelimeler.gen.tr | Arşiv Bağlantısı
- Zeynep Yıldız. Ramazan'ın Kaybolan Sedası: Temcidler. Alındığı Tarih: 15 Mart 2026. Alındığı Yer: İSAM veri | Arşiv Bağlantısı