Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları

Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları
8 dakika
137

Kafein dünya üzerinde en çok tüketilen besin maddelerinden bir tanesidir. Akşamüzeri balkonda keyifle içilen kahveler ve kahvaltılara eşlik eden çaylar aracılığıyla birçok insanın yaşamına düzenli olarak dokunur. Gündelik rutinlerimizle bu denli iç içe girmiş bir maddenin birçok tartışmaya yol açması da elbette kaçınılmaz olmuştur.

Kafeinin insan vücuduna etkileri üzerine çokça şey söylenmiş ve konuyla ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Bu bilimsel araştırmalar ışığında, kafeinin sağlığımız üzerinden ne tür faydaları ve zararları olduğunu ele alalım.

Tüm Reklamları Kapat


Kafein Nedir?

Kafein, her gün milyarlarca kişi tarafından çoğunlukla uyku açması için tüketilen doğal bir uyarıcıdır. Beyni ve merkezi sinir sistemini uyararak, alarmda olmanıza yardımcı olur. Bu da sizi yorgunluk hissiyatına karşı korur.

Ünlü yazar Goethe’nin, kimyasal bileşenlerini araştırmanın ilginç olacağını belirterek Alman kimyacı F. F. Runge’ye kahve çekirdekleri verdiği söylenir. Runge de bu öneriyi uygular ve sonuç olarak kafeini keşfeder.

Tüm Reklamları Kapat

Aynı dönemde başka birçok araştırmacı da birbirlerinden bağımsız olarak bu maddeyi ayrıştırmayı başarmışlardır. İlerleyen yıllarda çay yaprağında, kola cevizinde, mate yaprağında ve kakao çekirdeklerinde kafeini tespit eden başka çalışmalar yapılmıştır. Araştırmacılar bu maddeyi; kristal iğne yapısı, hafif acı tadı ve sıcak suda çözünmesi gibi özellikleriyle etraflıca tanımlamışlardır [1].

Kafein alkaloid ailesine mensup bir kimyasaldır. Molekül formülü C8H10N4O2 şeklindedir. Moleküler ağırlığı ise 194,19 g/mol’dür [2]. Kimyasal yapısı ise soldaki şekilde görüldüğü gibidir.

Kafein hem hidrofilik hem de lipofilik yapıdadır. Böylece biyolojik zarlardan kolayca geçebilir [1].

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kafein çoğunlukla kahve, çay ve kakao ürünlerinde bulunur.

Etki Mekanizması - Vücudu Nasıl Etkiler?

Vücuda alındıktan sonra, bağırsaklar tarafından emilerek kana karışır. Buradan sonra karaciğerde, vücudumuzda bildiğimiz etkilere yol açacak olan bileşenlere ayrılır. Elbette bahsini ettiğimiz üzere esas etkisi beyin ve merkezi sinir sistemi üzerine. Bunu gün içerisinde zamanla biriken, beynimizi gevşeten ve bizi yorgun hissettiren adenozinin etkilerini inhibe ederek yapmaktadır. Kafein, beyindeki adenozin reseptörlerine bağlanır, fakat onları aktive etmez. Böylelikle adenozinin etkisini azaltarak, yorgunluğun önüne geçmemize yardımcı olur [11].

Bu uyarıcı etkiyle uyumlu şekilde tepki zamanını hızlandırdığı, uyanıklık ve konsantrasyonu arttırdığı, atiklik ve enerjiklik duygularını yükselttiği bulunmuştur [5].

Kafein, tüketildiğinde çok kısa bir süre içerisinde etkisini göstermeye başlar. Yapılan araştırmalar, içilen 1 bardak kahvenin içerisindeki kafeinin %90'ının 20 dakika içerisinde mideden çıktığını ve en yüksek plazma konsantrasyonuna 1 ila 1.5 saat içinde çıktığını göstermiştir [12].

Görsel: Fahmi Fakhrudin
Görsel: Fahmi Fakhrudin

Hangi İçecekte Ne Kadar Kafein Var?

  • Espresso: 240-720 mg
  • Kahve: 100-200 mg
  • Yerba mate: 65-130 mg
  • Enerji içeceği: 50-160 mg
  • Demlenmiş çay: 40-120 mg
  • Alkolsüz içki: 20-40 mg
  • Kafeinsiz kahve: 3-12 mg
  • Kakaolu içecek: 2-7 mg
  • Çikolatalı süt: 2-7 mg

Değerler 240 mL içecek başına olan değerlerdir. Burada yer alan içecekler, yapımdan yapıma, markadan markaya içerik olarak değişiklik gösterebilir. Yürütülen araştırma sonucu elde edilen bu değerler, sadece genel bir fikir vermesi amacıyla paylaşılmıştır [12]. Alkolsüz içki (soft drink) olarak tanımlanmıştır, genel olarak gazlı içecekler grubunu içerir.

Kafein Tüketimi Güvenli mi?

Kafeinin belli limitlerde olmak kaydıyla besin maddesi olarak kullanımı dünyada birçok kuruluş tarafından onaylanmakta ve normal miktarda kahve tüketiminin güvenli olduğu belirtilmektedir [4].

Tüm Reklamları Kapat

Aynı zamanda bilinen bazı yan etkileri sebebiyle bu tür sorunlar çeken kişiler tarafından tüketimi önerilmeyebilir. Özellikle anksiyete, uykusuzluk ve düzensiz kalp ritmi bunlardan en önde gelenleridir. Ayrıca bazı ilaçlarla etkileşimi olduğu bilinmektedir, bu ilaçların tüketiminde kafein alımına dikkat edilmesi gerekmektedir (örneğin Cipro gibi bazı antibiyotikler, Luvox gibi bazı antidepresanlar) [13].

Ancak her insanda kafein duyarlılığı farklı bir seviyede olabildiği için bazı insanlarda düşük miktarda kafein dahi istenmeyen etkilere yola açabilir. Bu nedenle bu konuda dikkatli davranılmasını ve böyle bir şüpheniz varsa bir uzmana görünmenizi önemle tavsiye ediyoruz.

Günlük Kahve (Kafein) Tüketimi Ne Kadar Olmalı?

Günde 400 miligram (mg) kafein tüketimi çoğu yetişkin için güvenli kabul edilmektedir. Bu miktar yapımına ve türüne göre değişse de 2-4 bardak kahve, 10 kutu kola veya 1-2 enerji içeceğindeki miktara eş değerdir. Tam değerleri bilmek için, ürünün içerikler kısmını incelemenizi tavsiye ediyoruz. Hamilelikte veya hamile kalmaya çalışan kadınlarda kahve tüketiminin günde 200 mg değerinin altında kalması için doktorlarıyla görüşerek uzman görüşü almaları önerilir [13, 14].

Eğer önerilen dozun üzerinde yani günde 4 bardak kahveden fazlasını içerseniz, aşağıdaki yan etkilerden birini yaşayabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

  • Baş ağrısı
  • Insomnia
  • Tedirginlik hali
  • Sinirlilik hali
  • Sık idrara çıkma veya kontrolünde sorun yaşama
  • Hızlı kalp ritmi
  • Kas titremesi

Kafein Toleransı

Her insanın vücudu için kafein toleransı farklı olabilmektedir. Bunun genlerle bağlantılı bir durum olduğu araştırmalarla gösterilmiştir. Bazı insanlar negatif etkilerini görmeden çok fazla kahve tüketebilirler. Ancak bazılarında ise bu eşik çok daha düşüktür [5, 8].

Düşük dozlarda vücudun olumlu tepkilerle karşıladığı kafein, çok fazla tüketildiğinde bulantı, kaygı, titreme ve sinirlilik gibi olumsuz sonuçlar doğurabilir.

Uykuya Etkisi

Uyumadan önce fazla miktarda kafein tüketilirse bu uykunuzu kaçıracak bir etki yapacaktır. Birçok araştırma kafeinin uykuya dalış süresini uzattığını ve uyku süresini kısalttığını göstermektedir [6].

Kahve (Kafein) Bağımlılığı

Çok miktarda kafein kullanan, az kullanan ve hiç kullanmayanların olduğu bir araştırmada sadece çok miktarda kullananların kafeinle ilgili sözlerden etkilendikleri ve güçlü kafein arzusu duydukları görülmüştür. Araştırmada kafeinin bağımlılık yapma riski olmakla birlikte  bu riskin diğer bağımlılık yapan maddelere oranla çok daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır [7].

Bilinen Sağlık Faydaları

Beyin sağlığı: Adenozinin etkilerini engellediği için dopamin ve norepinephrine değerlerini artırarak ruh halinizin yükselmesini sağlar [15].

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Middlesex

*2003 PULITZER EDEBİYAT ÖDÜLÜ

*21. YÜZYILIN EN İYİ 12 ROMANI SEÇKİSİNDE
BBC’nin 2015 yılında dünyanın önde gelen kitap eleştirmenleri arasında yaptığı anketin sonucu

*ÖLMEDEN ÖNCE OKUMANIZ GEREKEN 1001 KİTAPTAN BİRİ

Ben iki kez doğdum: İlkinde 1960 yılının Ocak ayında, Detroit için inanılmaz derecede dumansız bir günde kız olarak ve daha sonra tekrar 1974 yılının Ağustos ayında Petoskey’de bir acil kliniğinde, ama bu defa ergenlik çağında bir delikanlı olarak.

Bu cümleyle başlıyor, içinde bulunduğumuz yüzyılın en büyük romanların biri olarak gösterilen Middlesex. Kuşaklar boyunca ondan ona geçip sonunda küçük bir kızın, Calliope Stephanides’in bedeninde çiçeklenen bozuk bir genin hikayesi bu. Genin yolculuğunun sonlandığı yerde, Calliope’nin kendi yolculuğu başlıyor, karşısında ise o yaman soru: Bizi biz yapan şey nedir; genlerimiz mi, seçimlerimiz mi? Ve böylece dinlemeye başlıyoruz Stephanides ailesinin Osmanlı Bursası’ndan Henry Ford’un Detroit’ine uzanan, çağın tüm gelgitlerinden nasibini almış seksen yıllık büyüleyici öyküsünü. Koza Han, İzmir yangını, hayalleri taşıyan dökük gemiler, fabrika dumanları altında kıpırdanan Detroit, içki yasağı, ayaklanmalar, onca hayal kırıklığına rağmen tükenmeyen olasılıklar… Sonunda birleşip Calliope Stephanides’i oluşturacak tüm parçalar.

Eugenides dokuz yılda yazdığı Middlesex’te üç kuşak ve iki kıtaya yayılmış bir aile hikâyesini tabulara ve dogmalara alaycı bir dille karşı çıkarak, inanılmaz bir akıcılıkla anlatıyor. Bugüne kadar 35 dilde yayımlanan ve üç milyonun üstünde okura ulaşan Middlesex, bir modern zamanlar destanı. Ve tüm destanlar gibi, kahramanlarının hikayesinden çok daha fazlasını söylüyor bize.

Devamını Göster
₺83.00
Middlesex

Yağ yakımını artırır: Merkezi sinir sistemini uyarabilmesi sayesinde metabolizması %11 ve yağ yakımını %13 kadar artırabildiği gösterilmiştir [16, 17].

Kalp hastalıklarına karşı korur: Çoğunlukla kalp hastalıklarını artırdığına inanılsa da durum tam tersidir. Günde 1-4 bardak kahve içenlerde kalp hastalığı riskinin %16-18 oranında azaldığı gözlenmiştir [18]. Fakat yüksek tansiyon hastalarında tansiyonu artırdığı bilinmektedir, lakin bu genellikle düzenli kahve tüketimi durumunda zayıf bir etki olarak kalmaktadır [19]. Yine de böyle bir durumunuz varsa, tüketmeden önce doktorunuza danışmalısınız.

Kafein Kahvede mi Fazladır Yoksa Çayda mı?

Çay dünya genelinde daha çok tüketilen bir içecek olsa da en büyük kafein kaynağı kahvedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde tüketilen kafeinin %75 kadarı kahveden gelmektedir. Geriye kalan %25 ise çay ve kakao ürünleri aracılığıyla tüketilir. Kahvenin içerisinde çaya göre %50-70 kadar daha fazla kafein bulunmaktadır [3].

Fakat şunu da göz önünde bulundurmak gerekir; kahveyi genellikle çay kadar çok içmeyiz ve bazen çokça çay tüketimi, kahve ile arasındaki kafein açığını fazlaca kapatabilir.

Günümüzde dünyanın %80-90'lık bir kısmı her gün kafein içerikli gıdalar tüketmektedir.

Spor Yaparken Performans Arttırıcı Olarak Kafein

Zihinsel ve fiziksel performansı arttırma konusunda başarılı bir madde olan kafein; egzersiz performansını, odaklanmayı ve yağ yakımını arttırır [9, 10].

Sporcular tarafından tüketimine belirli limitler altında NCAA (National Collegiate Athletic Association) tarafından izin verilmektedir. İdrar konsantrasyonu 15 mcg/ml değerinin üzeri yasaklanmıştır. Bu değer çoğu insan için bardak başı 100 mg katkı sağlayan toplamda 8 bardak kahve tüketimine eş değerdir [13].

Burada yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbiri sağlık tavsiyesi değildir. Eğer sağlığınızla ilgili bir durum söz konusuysa, muhakkak sağlık uzmanına danışınız.

Hazırlayan: Mümin Can & Ögetay Kayalı
Editör: Ögetay Kayalı

Referanslar

1. Sigrid Oestreich-Janzen. Caffeine: Characterization and Properties. Encyclopedia of Food and Health.2016/12/31. doi: 10.1016/B978-0-12-384947-2.00098-2

2. Gaspar, S. & Ramos, Fernando. (2016). Caffeine: Consumption and Health Effects. Encyclopedia of Food and Health. doi: 10.1016/B978-0-12-384947-2.00099-4.

Tüm Reklamları Kapat

3. Harland BF. Caffeine and nutrition. Nutrition. 2000;16(7-8):522-526. doi:10.1016/s0899-9007(00)00369-5

4. Heckman MA, Weil J, Gonzalez de Mejia E. Caffeine (1, 3, 7-trimethylxanthine) in foods: a comprehensive review on consumption, functionality, safety, and regulatory matters. J Food Sci. 2010;75(3):R77-R87. doi:10.1111/j.1750-3841.2010.01561.x

5. Yang A, Palmer AA, de Wit H. Genetics of caffeine consumption and responses to caffeine. Psychopharmacology (Berl). 2010;211(3):245-257. doi:10.1007/s00213-010-1900-1

6. Smith A. Effects of caffeine on human behavior. Food Chem Toxicol. 2002;40(9):1243-1255. doi:10.1016/s0278-6915(02)00096-0

Tüm Reklamları Kapat

7. Nehlig, Astrid. (1999). Are we dependent upon coffee and caffeine? A review on human and animal data. Neuroscience and biobehavioral reviews. 23. 563-76. doi: 10.1016/S0149-7634(98)00050-5.

8. Daly JW, Fredholm BB (1998) Caffeine—an atypical drug of dependence. Drug Alcohol Depend 51:199–206

9. Spriet LL, MacLean DA, Dyck DJ, Hultman E, Cederblad G, Graham TE. Caffeine ingestion and muscle metabolism during prolonged exercise in humans. Am J Physiol. 1992;262(6 Pt 1):E891-E898. doi:10.1152/ajpendo.1992.262.6.E891

10. McLellan TM, Kamimori GH, Voss DM, Bell DG, Cole KG, Johnson D. Caffeine maintains vigilance and improves run times during night operations for Special Forces. Aviat Space Environ Med. 2005;76(7):647-654.

Tüm Reklamları Kapat

11. Ferré S. An update on the mechanisms of the psychostimulant effects of caffeine. J Neurochem. 2008;105(4):1067-1079. doi:10.1111/j.1471-4159.2007.05196.x

12. Heckman, M.A., Weil, J. and De Mejia, E.G. (2010), Caffeine (1, 3, 7‐trimethylxanthine) in Foods: A Comprehensive Review on Consumption, Functionality, Safety, and Regulatory Matters. Journal of Food Science, 75: R77-R87. doi:10.1111/j.1750-3841.2010.01561.x

13. WebMD, Caffeine, <https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-979/caffeine>

14. MayoClinic, Caffeine: How much is too much? <https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/caffeine/art-20045678>

Tüm Reklamları Kapat

15. Nehlig A, Daval JL, Debry G. Caffeine and the central nervous system: mechanisms of action, biochemical, metabolic and psychostimulant effects. Brain Res Brain Res Rev. 1992;17(2):139-170. doi:10.1016/0165-0173(92)90012-b

16. Acheson KJ, Zahorska-Markiewicz B, Pittet P, Anantharaman K, Jéquier E. Caffeine and coffee: their influence on metabolic rate and substrate utilization in normal weight and obese individuals. Am J Clin Nutr. 1980;33(5):989-997. doi:10.1093/ajcn/33.5.989

17. Acheson KJ, Gremaud G, Meirim I, et al. Metabolic effects of caffeine in humans: lipid oxidation or futile cycling?. Am J Clin Nutr. 2004;79(1):40-46. doi:10.1093/ajcn/79.1.40

18. Wu, J., Ho, S. C., Zhou, C., Ling, W., Chen, W., Wang, C., & Chen, Y. (2009). Coffee consumption and risk of coronary heart diseases: A meta-analysis of 21 prospective cohort studies. International Journal of Cardiology, 137(3), 216–225. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.ijcard.2008.06.051

Tüm Reklamları Kapat

19. Myers MG. Effects of caffeine on blood pressure. Arch Intern Med. 1988;148(5):1189-1193.

20. Healthline, "What is caffeine, and is it good or bad for health?", <https://www.healthline.com/nutrition/what-is-caffeine>

Kapak Görseli: <https://www.unitypoint.org/livewell/article.aspx?id=e3fb9e25-fc1e-4390-a6a7-6114dd83ea55>

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
0
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2022 20:48:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12736

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Tüy
Nükleer Enerji
Elektrik
Element
Rna
Hormon
Astronot
Canlı
Bilim Felsefesi
Nükleer
İnfografik
Nörobiyoloji
Ekonomi
Evrim Ağacı Duyurusu
Çocuklar İçin Bilim
Kadın Sağlığı
Bilgi Felsefesi
Nöron
Transkripsiyon
Şeker
Test
Cinsellik
Atmosfer
Teknoloji
Yüzey
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Can, et al. Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları. (27 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12736
Can, M., Kayalı, Ö. (2020, July 27). Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları. Evrim Ağacı. Retrieved December 01, 2022. from https://evrimagaci.org/s/12736
M. Can, et al. “Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 27 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/12736.
Can, Mümin. Kayalı, Ögetay. “Kafeinin (Kahvenin) Sağlığa Etkileri Nelerdir? Faydaları ve Zararları.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, July 27, 2020. https://evrimagaci.org/s/12736.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.