Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Tüm Dünya'daki Anglikan Hıristiyanlar'ın "ana kilisesi" ve İngiltere'nin resmi kilisesi olarak kabul edilen "İngiltere Kilisesi" (The Church of England), Darwin'in Türlerin Kökeni'ni yayımlayarak Evrim Teorisi'ni ilk defa sistematik olarak ortaya koymasından ve evrimsel biyolojinin temellerini atmasından 149 yıl sonra, 15 Eylül 2008'de, başlangıçta bu bilimsel teoriyi şahsi inançlara dayalı olarak reddettikleri için özür dileyen bir makale yayınladı. Bu makalenin yalnızca kilisenin görüşünü yansıttığı; ancak resmî bir özür yerine geçmediği vurgulandı.

Kilise, Darwin evrim yasasını net olarak izah edip, bu yasayı açıklamak üzere Doğal Seçilim'e dayalı olarak geliştirdiği Evrim Teorisi'ni ortaya koyduğunda, sert bir şekilde bu fikre karşı çıkmış ve Darwin'in dine saldırmayı hedeflediğini ileri sürmüştü. Dönemin bazı diğer kiliseleri ise Darwin'in keşfini, "Tanrı'nın Yaratış Biçimi" olarak değerlendirmiş ve bilimsel bir gerçeğe sırt çevirmek yerine onu inançlarına dahil etmişlerdi. Ancak din cemaatinin neredeyse tamamı, hem doğadaki evrim yasasına, hem de bunu açıklayan teorilere net bir şekilde sırt çevirmiş, görmezden gelmiş ve gerçekleri savunanlara karşı kampanyalar başlatmıştı. Bu da, bilimin ilerleyişi açısından ciddi engellerin doğmasına neden olmuştu.

Özür Metninden Kesitler

Darwin'e özür açıklaması, Kilise'nin misyon yöneticisi ve halka ilişkiler sorumlusu Rahip Dr. Malcolm Brown tarafından yazıldı. Rahip Brown, kiliselerinin Darwin'in Doğal Seçilim açıklamalarına karşı aldığı tutumun, yine kilisenin 17. yüzyılda Galileo'nun astronomik keşiflerine karşı alınan tutumdan hiçbir farkı olmadığını söylüyor. Rahip Brown, kilise adına yazdığı "İyi Bir Din, İyi Bir Bilime İhtiyaç Duyar" başlıklı yazının kapanış paragrafında, doğrudan doğruya Darwin'e hitap ederek şunları dile getirdi:

Charles Darwin: Doğumunun 200. yılında, İngiltere Kilisesi seni yanlış anlamış olmaktan ve yanlış bir ilk tepki vermiş olmaktan ötürü sana bir özür borçludur. Bu hatamızın, günümüzde halen seni yanlış anlamayı sürdüren insanların varlığını desteklediğini düşünüyoruz. Bizler, 'inanç anlamayı gerektirir' sözünün erdemine inanıyoruz ve bu özrümüzün bazı şeyleri tamir edeceğini umuyoruz. Ancak saygınlığın için verilen mücadele henüz sonlanmamıştır ve düşmanların, sadece dindar rakiplerin değil, aynı zamanda şahsi çıkarları için seni savunanlardır. İyi bir din, iyi bilim ile yapıcı bir şekilde çalışmalıdır ve tam tersinin de doğru olduğunu iddia etme cüretini göstermekteyim.

İngiltere Kilisesi, açıklamada, 19. yüzyılda kiliselerinin gösterdiği evrim karşıtlığın "aşırı savunmacı" ve "aşırı duygusal" olduğunu kabul ettiklerini ve Darwin'in fikirlerini reddetmenin hata olduğunu söyledi. Kilise, "evrim karşıtı heyecanın, Kilise'nin işlediği ciddi bir suç olduğunu kabul ettiklerini" beyan etti:

(...) Darwin, kuyruksuz maymunlardan insana bir soy hattı olabileceğini gösterdiğinde ona kilisemizin gösterdiği tepki, entelektüel bir tepki değil, duygusal bir tepkiydi.

Örneğin Piskopos Samuel Wilberforce'un, Darwin'in yakın dostu Thomas Huxley'e "Acaba sizlerin soyu büyükanne tarafından mı yoksa büyükbaba tarafından mı maymunlara dayanıyor?" diyerek Evrim Teorisi'ni eleştirmiştir (Huxley'in enfes cevabı buradan okunabilir). Konuyla ilgili olarak Rahip Brown şöyle diyor:

Şu anda tüm bu tepkiler bize hatalı gelse de, Wilberforce ve diğerlerinin endişesinin basitçe Darwin'in teorilerinin nasıl kötüye ve zarar verme amaçlı kullanılabileceğine yönelik olduğu da görülebilir.

İngiltere Kilisesi'nin söylediğine göre, evrim gerçeğine karşıtlık göstermek, günümüzde halen bazı kiliseler tarafından "inanç testi" olarak görülüyor. Kilise, bu tutumun Hristiyanlık'ı tehdit eden birçok tutumun başında geldiğini belirtiyor. Rahip Brown, şunları söylüyor:

İnsanlar ve kurumlar hata yapabilirler, Hristiyanlar ve kiliseler de istisna değildir. İnsanların Dünya'ya bakışını değiştiren yeni bir fikir ileri sürüldüğünde, tüm eski fikirler, tüm eski olasılıklar tehdit altındaymış gibi hissedilmesi çok kolaydır. Bu da yeni fikirlere savaş açılmasına neden olur. Kilise Galileo'nun astronomisinde hata yapmıştır ve ancak sonradan hatasının farkına vardı. Bazı kilise insanları aynı hatayı 1860'larda Charles Darwin'in Doğal Seçilim Teorisi'nde tekrar ettiler. Ancak tüm bunları yeniden düşünmek ve Darwin'in bizlerin dini düşüncesine, o zamanlardan bu zamana neler kattığını anlamak önemlidir.

Rahip Brown'un iddiasına göre Darwin tarafından ileri sürülen ve günümüze kadar geliştirilen Evrim Teorisi ile Hristiyan öğretisi arasında hiçbir uyumsuzluk yoktur. Şöyle söylüyor:

Darwin'in teorisi tepki ile karşılandı, çünkü Tanrı'nın insanları geri kalan hayvanlar aleminden tamamen bağımsız olarak yarattığı görüşüne karşı çıkıyordu. Her ne kadar o zamanlarda evrime neden karşı çıkıldığını anlamak kolay olsa da, bu gerçeğin yansımasının o kadar da dünya yıkıcı olmadığı görülmelidir.

Mektuba Gelen Tepkiler

Muhtemelen bu hamle, yaratılışçılık (veya modern yorumu olan akıllı tasarım) ile evrim arasındaki tartışmaları da tetikledi. Roma Katolikleri'nden Ann Widdecombe şunları söylüyor:

Bu tamamen aptalca bir açıklama. Zaten kölelik ve Haçlı Seferleri için bile özür diledik. Tüm bunlar ne zaman sona erecek? Bu çılgınca ve İngiliz Kilisesi'nin saçma sapan gözükmesine neden oluyor.

Darwin'in günümüzde yaşayan 2. nesil torunlarından (4. nesilden çocuğu) Andrew Darwin ise şunları söyledi:

Niye zahmet ettiler ki? 200 yıl sonra dilenen bir özür, bir yanlışı doğru yapmaz; sadece o kurumun özür sebebiyle kendini daha iyi hissetmesini sağlar. Bu özür kafa karıştırıcıdır.

Rahip Brown'un en başta verdiğimiz kapanış paragrafının son 1-2 cümlesinin de gösterdiği üzere, mektubun büyük bir kısmı kilisenin hata yaptığı; ancak en nihayetinde teorinin "kötü niyetlerle" (Sosyal Darwinizm gibi) de kullanıldığı ve hataya düşenin sadece kendileri olmadığı gibi yarım bir özrü dile getirdiği düşünülmektedir. Öyle ki, aynı kilisenin Bilim, İnanç ve Teknoloji Komitesi'ne başkanlık eden Rahip Canon Ed Rodman, bu özür mektubunu geçerli bir özür olarak bile görmemektedir:

Brown'ın yorumu beni en ufak etkilemedi. Yorumlarının çoğu temelsizdir ve Darwin'in başarısını övmeye dair en ufak bir iz görememekteyim. Kilise, Darwin'e ve çalışmalarına yönelik suçlarını tamamen kabul etmeli ve tam bir özür dilemelidir.

Ulusal Seküler Birliği'nden Terry Sanderson şunları söyledi:

Bir kurumun, bir bireye bunca sene sonra özür dilemesi oldukça çılgın geliyor. Sadece geç kalmış bir özür değil, ayrıca mesajın samimi olmadığını düşünmeme neden oluyor. Sanki o metinde yazılı olmayan bir 'ama...' varmış gibi geliyor. Ancak eğer ki bu, bundan sonra İngiliz Kilisesi'nin bilim derslerinde yaratılışın öğretilmesine 'hayır' demesine neden olacaksa, Darwin adına bu özrü kabul etmeliyiz.

Darwin'in yine 2. nesil torunu olan Cambridge'den 87 yaşındaki Horace Barlow konuya biraz daha sakin yaklaşıyor:

Büyük büyük dedemin bu özrü memnuniyetle karşılayacağını düşünüyorum. Onu Westminster Abbey'e gömmüşlerdi, ki bu bence bir nevi özürdür. Darwin, eşi Emma gibi adanmış Hıristiyanları incitmekten çok endişeliydi. Dolayısıyla bu özrün onu memnun edeceğini düşünüyorum.

Evrim Ağacı olarak biz de bu özre olumlu yaklaşmaktayız. İnsanların bilimin insanların şahsi inançlarıyla hiçbir şekilde ilişkilendirilmemesi gerektiği ve iki sahanın birbirinden ayrı kalması gerektiğini düşünen bir ekip olarak, bu özrü, bilimin en sıkı karşıtlığını sürdüren kitleleri teşvik etmesi açısından önemli bir adım olarak görüyoruz.

Her ne kadar bilimin içinden olmayanların bilimsel kuramlarla ilgili söyledikleri (dolayısıyla özürleri de) önemsiz olsa da, halka bilimin ulaşması konusunda bugüne kadar en katı setleri çeken kurum, kuruluş ve kişilerin bu özrü örnek almalarını temenni ediyoruz. Bilimin gösterdiği gerçeklerin er ya da geç, tüm dirence karşı kabul edileceğini tarihsel olarak da gören insanlar olarak, en azından Kilise'nin tüm geleneksel ve muhafazakar tutumlarına karşın bilimsel gerçeklere destek olmalarını önemli olabilecek bir adım olarak görüyoruz. Şu anonim sözler, tutumumuzu harika bir şekilde özetlemektedir:

Laboratuvarıma girerken dini cüppemi dışarıda, portmantoda bırakırım.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 3
  • 8
  • 3
  • 0
  • 0
  • 2
  • 4
  • 0
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. Brown. Good Religion Needs Good Science. (2008, Eylül 15). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2019. Alındığı Yer: UTSA
  • M. F. Schjonberg. Church Of England Issues 'Apology' To Darwin. (2009, Eylül 16). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Episcopal Church
  • J. Wynne-Jones. Charles Darwin To Receive Apology From The Church Of England For Rejecting Evolution. (2008, Eylül 13). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2019. Alındığı Yer: The Telegraph
  • J. Petre. Church Makes ‘Ludicrous’ Apology To Charles Darwin - 126 Years After His Death. (2008, Eylül 13). Alındığı Tarih: 18 Temmuz 2019. Alındığı Yer: DailyMail

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2019 15:53:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1645

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ne zaman bir kitap okusanız, bir yerlerde bir kapı açılır ve içeri daha fazla ışık dolar.”
Vera Nazarian
Geri Bildirim Gönder