M81 ve Arp'ın Halkası

Dünya gökyüzünün en parlak gökadalarından biri olan ve Milky Way ile boyutları benzer, iri ve etkileyici sarmal gökada M81; Büyük Ayı (Ursa Major) takımyıldızı yönünde, 11,8 milyon ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Bölgenin bu derin görüntüsü, parlak sarı çekirdekteki ayrıntıları ortaya çıkarıyor. Aynı zamanda gökadanın göz alıcı mavi sarmal kolları boyunca uzanan daha sönük yapıları ve geniş toz şeritlerini de izliyor. Sağ tarafta, gökada diskinin içinden yükseliyormuş gibi görünen ve Arp'ın halkası diye bilinen büyük, yay biçimli yapı da seçiliyor. 1960'larda incelenen Arp'ın halkasının, komşu büyük gökada M82 ile yaşanan kütleçekim etkileşimi sonucu M81'den koparılan maddeden oluşan bir gelgit kuyruğu olduğu düşünülmüştü. Ancak yakın tarihli bir çalışma, Arp'ın halkasının önemli bir bölümünün büyük olasılıkla kendi gökadamızın içinde bulunduğunu gösteriyor. Halkanın görünür ve kızılötesi ışıktaki renkleri, Samanyolu düzleminin yalnızca birkaç yüz ışık yılı üzerinde yer alan, yaygın toz bulutlarının renkleriyle örtüşüyor. Bu toz bulutları, görece az incelenmiş galaktik cirrus (ince toz bulutları) olarak biliniyor. Samanyolu'nun yıldızlarıyla birlikte bu toz bulutları, bu olağanüstü manzaranın ön planında duruyor. M81'in cüce eşlikçi gökadası Holmberg IX ise büyük sarmalın hemen üstünde ve solunda görülebilir. Gökyüzünde bu görüntü yaklaşık 0,5 dereceye yayılıyor; bu da Dolunay'ın görünen boyutuna yakın.