Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Evrimi darwin'den 1000 yıl önce ortaya atan basralı el cahiz ile ilgili bir haber gördüm. Doğruysa evrimi ortaya atan neden darwin olarak geçiyor?

Bbc gibi bir sitede paylaşılmış, ne kadar doğrudur?

1
347 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Doğadaki evrim yasasını, yani türlerin zaman içinde değiştiği yasasını ilk keşfeden Darwin değildir. Zaten liselerde öğrendiğimiz Lamarck ve Darwin'in dedesi Erasmus Darwin'in türlerin değişimi üzerinde çalıştığını biliyoruz. Yani evrimi keşfeden zaten Darwin değil.

Ama el-Cahız da değil. İslam düşünürlerinin fikirlerinin büyük bir kısmı, Antik Yunan filozoflarının yazılarına yönelik yaptıkları çevirilere dayanıyor. Bu durumda o düşünürler, Anaksimander, Empedokles, Heraklitos gibi düşünürler. Canlılar da dahil olmak üzere her şeyin değiştiği fikrini ilk ileri sürenler bunlar. Ancak bunların görüşleri, Platon'un değişmezci fikirlerinin gölgesinde kalıyor ve asırlar (hatta milenyumlar) boyu unutuluyor. Önce İslam alimlerinin ufak bir kısmı (bunları burada görebilirsiniz), sonrasında İslam'ın Altın Çağı'nın sona ermesiyle birlikte Batı'da yükselişe geçen fikirleri takriben batılı filozoflar ve bilim insanları (bunları da burada görebilirsiniz), türlerin değişebileceği fikri üzerinde duruyorlar. Yani türlerin değişimi fikri yeni değil.

Darwin'i meşhur eden ve "evrimin babası" olmasını sağlayan, evrimi keşfetmesi değil. Evrim Teorisi'ni geliştirmeyi başarması. Yani söz konusu olan evrimin sadece doğru olduğunu tekrar göstermekle kalmayıp, bunun nasıl olduğunu izah etmeyi başarması. Kanunlar/yasalar ile teoriler arasındaki ilişkiyi buradan okuyabilirsiniz.

Darwin'den önce gelen hiç kimse, çeşitlilik ile çevre arasındaki ilişkiyi, seçilim ile türleşme arasındaki ilişkiyi kuramadı. Lamarck çok yaklaştı ama hata yaptı. Darwin ise turnayı gözünden vurmayı başardı. Hem de sadece Doğal Seçilim'i değil, Cinsel Seçilim ve Yapay Seçilim gibi mekanizmaları da detaylıca tespit etmeyi başardı. Bugün bu mekanizmaların her birinin doğru olduğunu ve evrimin ardındaki ana nedenler olduğunu biliyoruz. Evrim ile Doğal Seçilim arasındaki farkları buradan okuyabilirsiniz. Adaptasyon nedir, evrimle ilişkisi nedir, onu da buradan okuyabilirsiniz.

Darwin'i daha da büyük kılan, tüm bunları genetiği bilmeden yapmış olmasıydı. Sonradan Mendel'in yasalarının 1900'lerde yeniden keşfiyle başlayan Modern Sentez sürecinde, genetik ile evrimin birbirini kusursuz bir şekilde tamamladığı gösterildi. Bu da Darwin'in öngörü ve izah gücüne güç katmış oldu.

Bunu bilim tarihinde hep görüyoruz. Örneğin atom fikri Antik Yunan'da ileri sürüldü ama modern atom modellerinin babaları arasında Dalton, Thomson, Rutherford gibi isimler vardır. Doğadaki gerçeklere (doğa yasalarına) yönelik gözlemler genellikle o yasaların neden ve nasıllarını izah eden teorilerden çok önce, çoğu zaman Antik Yunan, Antik Mısır, Antik Çin gibi medeniyetlerde yapılmıştır. Bu gözlemler kuşkusuz çok kıymetli ve müthiş önemli; ancak bilimde bir yasanın keşfinden çok daha önemli olan şey, onun neden ve nasıl o şekilde olduğunu izah edebilmektir. Çoğunlukla "annelik" ve "babalık" hakları da o kişilere verilir; ilk fark edene değil. Benzer bir durumu Kozmik Anafor'daki bu yazıdan okuyabilirsiniz.

365 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
Puan Ver
3
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
3

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı Evrim ve Doğa Üzerine Kafa Yormuş İslam Alimleri
  2. Evrim Ağacı Evrim Kuramı'nın Evrimi - 1: Darwin'den Öncesi
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“20. yüzyılın sonunda makinalara bakış açımız öylesine değişecek ki, onların düşünebildiğinden söz ettiğinizde garipsenmeyeceksiniz.”
Alan Turing