Puan Ver
1
Puan Ver

Evrimi darwin'den 1000 yıl önce ortaya atan basralı el cahiz ile ilgili bir haber gördüm. Doğruysa evrimi ortaya atan neden darwin olarak geçiyor?

Bbc gibi bir sitede paylaşılmış, ne kadar doğrudur?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
1 Cevap

Doğadaki evrim yasasını, yani türlerin zaman içinde değiştiği yasasını ilk keşfeden Darwin değildir. Zaten liselerde öğrendiğimiz Lamarck ve Darwin'in dedesi Erasmus Darwin'in türlerin değişimi üzerinde çalıştığını biliyoruz. Yani evrimi keşfeden zaten Darwin değil.

Ama el-Cahız da değil. İslam düşünürlerinin fikirlerinin büyük bir kısmı, Antik Yunan filozoflarının yazılarına yönelik yaptıkları çevirilere dayanıyor. Bu durumda o düşünürler, Anaksimander, Empedokles, Heraklitos gibi düşünürler. Canlılar da dahil olmak üzere her şeyin değiştiği fikrini ilk ileri sürenler bunlar. Ancak bunların görüşleri, Platon'un değişmezci fikirlerinin gölgesinde kalıyor ve asırlar (hatta milenyumlar) boyu unutuluyor. Önce İslam alimlerinin ufak bir kısmı (bunları burada görebilirsiniz), sonrasında İslam'ın Altın Çağı'nın sona ermesiyle birlikte Batı'da yükselişe geçen fikirleri takriben batılı filozoflar ve bilim insanları (bunları da burada görebilirsiniz), türlerin değişebileceği fikri üzerinde duruyorlar. Yani türlerin değişimi fikri yeni değil.

Darwin'i meşhur eden ve "evrimin babası" olmasını sağlayan, evrimi keşfetmesi değil. Evrim Teorisi'ni geliştirmeyi başarması. Yani söz konusu olan evrimin sadece doğru olduğunu tekrar göstermekle kalmayıp, bunun nasıl olduğunu izah etmeyi başarması. Kanunlar/yasalar ile teoriler arasındaki ilişkiyi buradan okuyabilirsiniz.

Darwin'den önce gelen hiç kimse, çeşitlilik ile çevre arasındaki ilişkiyi, seçilim ile türleşme arasındaki ilişkiyi kuramadı. Lamarck çok yaklaştı ama hata yaptı. Darwin ise turnayı gözünden vurmayı başardı. Hem de sadece Doğal Seçilim'i değil, Cinsel Seçilim ve Yapay Seçilim gibi mekanizmaları da detaylıca tespit etmeyi başardı. Bugün bu mekanizmaların her birinin doğru olduğunu ve evrimin ardındaki ana nedenler olduğunu biliyoruz. Evrim ile Doğal Seçilim arasındaki farkları buradan okuyabilirsiniz. Adaptasyon nedir, evrimle ilişkisi nedir, onu da buradan okuyabilirsiniz.

Darwin'i daha da büyük kılan, tüm bunları genetiği bilmeden yapmış olmasıydı. Sonradan Mendel'in yasalarının 1900'lerde yeniden keşfiyle başlayan Modern Sentez sürecinde, genetik ile evrimin birbirini kusursuz bir şekilde tamamladığı gösterildi. Bu da Darwin'in öngörü ve izah gücüne güç katmış oldu.

Bunu bilim tarihinde hep görüyoruz. Örneğin atom fikri Antik Yunan'da ileri sürüldü ama modern atom modellerinin babaları arasında Dalton, Thomson, Rutherford gibi isimler vardır. Doğadaki gerçeklere (doğa yasalarına) yönelik gözlemler genellikle o yasaların neden ve nasıllarını izah eden teorilerden çok önce, çoğu zaman Antik Yunan, Antik Mısır, Antik Çin gibi medeniyetlerde yapılmıştır. Bu gözlemler kuşkusuz çok kıymetli ve müthiş önemli; ancak bilimde bir yasanın keşfinden çok daha önemli olan şey, onun neden ve nasıl o şekilde olduğunu izah edebilmektir. Çoğunlukla "annelik" ve "babalık" hakları da o kişilere verilir; ilk fark edene değil. Benzer bir durumu Kozmik Anafor'daki bu yazıdan okuyabilirsiniz.

Teşekkür
2

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı Evrim ve Doğa Üzerine Kafa Yormuş İslam Alimleri
  2. Evrim Ağacı Evrim Kuramı'nın Evrimi - 1: Darwin'den Öncesi
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer zihninize egzersiz yaptırırsanız, tıpkı bedeninize yaptırdığınızda olduğu gibi o da acıkacaktır.”
Louisa May Alcott
Geri Bildirim Gönder