İçerikler - Sayfa 737

Facebook gibi sosyal medya araçlarının modern demokrasilerdeki yeri giderek daha yoğun bir şekilde tartışılıyor. Aralık 2020'de, çalışanlara özel bir toplantıda alınan (ve BuzzFeed News'a sızdırılan) bir ses kaydı, Facebook'un tartışmalı teknolojilerine yenilerinin ekleneceğini gösteriyor.^[1]

Bu tartışmalı teknolojilerden birisi, haber siteleri tarafından girilen haber içeriklerini otomatik olarak özetleyerek, yazıların başında noktalar halinde haberin özünü veren, TLDR adı verilen ve ismini İngilizcedeki "Too Long; Didn't Read" yani "Çok Uzundu, Okumadım" kısaltmasından alan bir teknoloji. Bu araç sayesinde okurlar, "haberlerin tamamını okumak zorunda kalmayacak". Bu, halihazırda içerikleri okumadan, sadece başlık ve kapaklarla fikir üreten kişilerin yoğunluğu göz önüne alındığında, oldukça şaibeli bir girişim. Ancak kullanıcıların zihinsel faaliyetlerini harekete çevirmeyi planlayan girişimlerinin yanında bu bir hiç.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü tarafından 1.629 kişinin katılımıyla yapılan ve 10.000'den fazla tweet'i de kapsayarak yapılan "İnfodemi ile Etkin Mücadele İçin Bireylerin Yanlış Bilgi Karşısındaki Tutumlarının ve Bu Tutumların Belirleyicilerinin Araştırılması: COVID-19 Örneği" başlıklı araştırmada, COVID-19 salgını süresince halkımızın bilgi arama süreçleri ve yanlış bilgi karşısındaki davranışları incelendi. Araştırmaya göre, beklendiği üzere, bilimsel bilgi azaldıkça komplo teorilerinin etkisi artıyor.

Gazete Duvar'dan Aynur Tekin tarafından aktarılan habere göre, bu çalışmanın sonuçlarına göre Evrim Ağacı, T.C. Sağlık Bakanlığı (%69,8) ve COVID-19 partnerlerimizden birisi olan BBC Türkçe'den (%31) sonra en çok duyulmuş bilgi kaynağı olarak (%11,3) kaydedildi. Listede Doğruluk Payı (%10,4) ve Teyit.org (%8,1) gibi yakından işbirliği içerisinde olduğumuz doğrulama platformları da yer alıyor.

Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan makalede, tamamen izole halde geçirilmiş bir günün ardından insanların beyinlerinin, sosyal birliktelik düşüncesiyle yanıp tutuştuğu gösterildi.^[1] Bu durum, aynı aç bir insan beyninin yiyecek gördüğünde heyecanlanması gibiydi!

O zamanlar çalışmalarını MIT’de yürüten bilişsel sinirbilim uzmanı Livia Tomova ve meslektaşları, birbirinden izole yaşamak zorunda kalan bireylerin sosyal etkileşimleri arzulayıp arzulamadıklarını öğrenmek için 40 genç-yetişkinin katılımıyla bir çalışma gerçekleştirdiler. Deney, ana hatlarıyla 3 aşamadan oluşuyordu.

Sirkadiyen ritim, ilk olarak Alman fizyolog Franz Halberg tarafından isimlendirilmiştir: Circadien, circa yani "yaklaşık" sözcüğü ile diem yani "gün" sözcüklerinden türetilmiştir ve "yaklaşık bir gün" anlamına gelmektedir. Sirkadiyen ritim kavramı, canlıların biyolojik saatleriyle gelen değişimleri ve gün içerisinde iç ve dış faktörlere bağlı biyolojik ritmimizi ayarlayan fizyolojik mekanizmaları tanımlamak için kullanılır. Uyku-uyanıklık döngüsü ve gün içerisindeki fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişimlerimiz bu mekanizmalarla düzenlenir.

Sirkadiyen ritmi düzenleyen en önemli faktör ışıktır ve Dünya üzerinde yaşayan çoğu canlı gibi insanların da sirkadiyen ritimleri gün ışığına, yani 24 saatlik bir döngüye göre düzenlenmektedir. Sirkadiyen kontrol mekanizması beynimizde, hipotalamusun suprakiazmatik çekirdeğinde yer almaktadır. Işık, gözümüzün retina tabakasına geldiğinde oluşan sinir uyarıları hipotalamusa iletilir ve uyku-uyanıklık durumu, açlık-tokluk hissi, gün içi vücut sıcaklığı değişimleri, bazı hormonların salgılanması gibi fizyolojik olaylar buradan kontrol edilir. Sirkadiyen dengede meydana gelebilecek bozukluklar, başta uyku problemleri olmak üzere çok ciddi sorunlara yol açabilmektedir.

Neuroscience of Consciousness dergisinde yayınlanan yeni bir makaleye göre, makine öğrenmesindeki gelişmeler, psikedelik ("zihin açan, hayal gördüren") ilaçların yaşattığı görsel deneyimlerin bilim insanları tarafından daha iyi anlaşılması için kullanılabilir.^[2]

Bilinen LSD, DMT ve psilosibin gibi psikedelik ilaçların (kullanımı çoğu devlet tarafından yasaklanmış olan; ancak bilimsel amaçlarla kullanılabilen, "keyif verici" ilaçların) beyindeki serotonin reseptörlerinde fonksiyonel değişikliklere sebep olduğu araştırmacılar tarafından önceden ispat edilmişti.