Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?

Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?
8 dakika
0

Uyarı: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Bir sağlık tavsiyesi içermez. Eğer sağlık durumunuzla ilgili bilgi almak istiyorsanız, lütfen en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Aralık 2019'da Çinli yetkililer bir virüsün ülkelerinden dünyaya yayıldığını bildirdi. Sonraki aylarda, vaka sayısı birkaç gün içinde iki katına çıkarak diğer ülkelere yayıldı. Bu virüs, COVID-19 adı verilen hastalığa neden olan ve herkesin koronavirüs olarak bildiği Şiddetli Akut Solunum Sendromu'na bağlı Koronavirüs 2’dir. Hastalığın adı teknik olarak COVID-19, virüsün adı ise SARS-CoV-2 olarak geçer. Konuşulanların ötesinde, bulaştığında neler olduğunu ve ne yapmamız gerektiğini bu yazımızda anlaşılır ve ayrıntılı bir şekilde inceleyeceğiz, iyi okumalar.

Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs
Koronavirüs

Koronavirüs nedir?

Virüs denilen şey aslında, genetik materyalin çevresinde bulunan birkaç proteine sahip bir kabuktur ve yaşayan bir şey olup olmadığı bile tartışma konusudur. Ancak yaşayan bir hücreye bağlanarak üreyebilir. Koronavirüs, yüzeyler aracılığıyla yayılabilir ve Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) [1] tarafından yayınlanan bir araştırmaya göre, yolcu gemisinde yapılan gözlemler sonucunda 17 gün boyunca virüsün hayatta kalabildiğisonucuna ulaşılmıştır. Ancak yine de benzer yüzeylerde virüs bulunabilmesine rağmen insanlara bulaşması mümkün mü bilinmemektedir.

Bu konuda, İngiltere'de bir Tıp Dergisinin sonuçlarını yayınladığı bir çalışma [2] ile virüsün bakırüzerinde birkaç saat, karton üzerinde 24 saat, plastik ve çelik üzerinde ise 72 saate kadar tespit edilebilir olduğu gösterildi. Bu sebeple temasa geçtiğimiz her yüzey risk unsuru olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Peki bu virüs o yüzeyde mevcut diye biz hemen enfekte olacak mıyız? Elbette hayır. Ancak bu bizi rahatlatmamalı. Doktor Akiko Iwasaki, enfekte olmamız için maruz kalmamız gereken belli bir virüs sayısının olduğunu söylüyor. Bazı virüsler için, 10 partikül enfekte olmamız için yeterli olurken bazı virüslerde durum daha farklı olabiliyor.

Nasıl yayılır?

Virüsün asıl yayılma şekli, insanların öksürmesi sonucu enfeksiyon şeklinde oluyor ve hasta olan birine dokunduktan sonra yüzünüze dokunmanız, gözlerinizi veya burnunuzu ovalamanız sonucunda da bulaşabiliyor.

Virüs yolculuğuna bu şekilde başlıyor ve sonrasında vücudunuzda daha derinlere ilerliyor. Hedefi ise en fazla etkileyebileceği yerler olan akciğerler, dalak veya bağırsaklar oluyor. Sadece birkaç koronavirüs bile oldukça ciddi bir duruma neden olabiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Akciğerlerimiz milyarlarca epitel hücresi ile kaplıdır. Bunlar vücudumuzun organları ve mukozayı kaplayan sınır hücreleridir ve enfeksiyonu engellemeye çalışırlar. Koronavirüs, genetik materyalini enjekte etmek için kurbanının zarlarındaki bir reseptöre bağlanır. Olanlardan habersiz hücre, oldukça basit olan yeni talimatları yürütür: Kopyala ve yapıştır.

Enfekte Olduktan Sonra Ne Oluyor?

Son talimatı alana kadar orijinal virüsün kopyalarını oluşturmaya devam eder ve son talimatla beraber kendini imha eder. Hücre erir ve daha fazla hücreye saldırmaya hazır yeni korona parçacıkları serbest kalır. Böylece enfekte olmuş hücrelerin sayısı katlanarak büyür.

Yaklaşık 10 gün sonra, milyonlarca vücut hücresi enfekte olmuştur ve akciğerler virüs ile dolup taşar. Anlattıklarımız kulağa korkunç geliyor olabilir ancak bu safhada hala virüs büyük bir zarara sebep olmamıştır ve asıl tehlike daha yeni ortaya çıkacaktır, ve o da kendi bağışıklık sistemimizdir.

Bağışıklık sistemi, aslında bizi korumayı amaçlamasına rağmen bu durumda oldukça tehlikeli bir unsura dönüşebiliyor ve bağışıklık hücreleri virüsle savaşmak için akciğerlere döküldüğünde, Koronavirüs bazılarına bulaşır ve karışıklık yaratır. Hücrelerin kulakları veya gözleri yoktur. Genelde sitokin adı verilen küçük bilgi proteinleri yoluyla iletişim kurarlar. Neredeyse bütün önemli bağışıklık reaksiyonları onlar tarafından kontrol edilir.

Koronavirüs, enfekte olmuş bağışıklık hücrelerinin aşırı tepki vermesine ve saldırmasına sebep olur. Bir anlamda, bağışıklık sistemini bir savaşa sokar ve olması gerekenden çok daha fazla askerin gönderilmesini sağlar. Vücut kaynaklarını boşa harcar ve oldukça fazla hasar yaratır. Özellikle iki tür hücre hasara yol açar. Birincisi, hücrelerimiz de dahil olmak üzere maddeleri imha etmekte usta olan nötrofillerdir. Binlercesi savaş alanına geldiğinde, zararlı hücreler kadar kendi safından hücreleri de yok eden enzimler salgılamaya başlarlar.

Tüm Reklamları Kapat

Bir başka önemli hücre tipi ise, enfekte olan hücrelerin kontrollü bir şekilde kendilerini imha etmesini sağlayan katil T hücreleridir. Ortalık iyice karıştığından sağlıklı hücrelerin de kendilerini imha etmelerini sağlamaya başlarlar. Daha fazla bağışıklık hücresi gelir, daha fazla hasar oluşur ve daha sağlıklı akciğer dokusu ölür. Durum o kadar kötüleşebilir ki, ömür boyu sakatlıklara yol açacak kalıcı hasarlar kaçınılmaz olabilir.

Çoğu durumda, bağışıklık sistemi yavaş yavaş kontrolü tekrar eline alır. Enfekte hücreleri öldürür, yenilerini enfekte etmeye çalışan virüsleri yakalar ve savaş alanını temizler. İyileşme süreci böylece başlar. Enfekte olan insanların çoğu, nispeten hafif semptomlarla hastalığı atlatacaktır ancak birçok vaka oldukça kritik hale gelecektir. Henüz yüzdeyi bilmiyoruz çünkü bütün vakalar tanımlanmadı. Ancak bunun gripten çok daha fazlası olduğunu artık kavramış bulunmaktayız.

Daha ağır vakalarda, milyonlarca epitel hücresi ölür ve akciğerlerin koruyucu duvarı tamamen etkisiz hale gelir. Bu, nefes almamıza yardımcı olan alveollerin normalde pek bir sorun yaratmayacak bakteriler tarafından enfekte edilebileceği anlamına gelir. Hastalar zatürre olur. Solunum zorlaşır hatta imkansız hale gelebilir ve hastalar hayatta kalmak için solunum cihazlarına ihtiyaç duyar. Bağışıklık sistemi haftalarca tüm gücüyle savaşır ve virüslere karşı milyonlarca silah geliştirir. Binlerce bakteri de hızla çoğaldıkça durum iyice bunaltıcı hale gelir. Kana karışırlar ve bütün vücuda yayılırlar, eğer bu aşamaya kadar gelinirse ölüm çok olasıdır.

Koronavirüs, genellikle griple karşılaştırılmasına rağmen ondan çok daha tehlikelidir. Devam eden bir salgın sırasında kesin ölüm oranını tespit etmek zor olsa da, bunun çok daha bulaşıcı olduğundan ve gripten daha hızlı yayıldığının farkındayız. Koronavirüs gibi bir pandemi için hızlı ve yavaş yayılacağı iki gelecek öngörebiliyoruz. Hangi geleceğe mecbur kalacağımız salgının ilk zamanlarında durumla nasıl başa çıktığımıza göre değişecek. Hızlı bir yayılma durumunda sonuçlar korkunç olacak ve pek çok hayata malolacak; yavaş yayılan bir salgın ise gelecekte hatırlanmayacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Pandemi ve Kontrol

Hızlı yayılan bir pandemi için en kötü senaryo, çok hızlı bir enfeksiyon oranı ile başlayacaktır. Çünkü bu oranı yavaşlatmak için yeterli önlem söz konusu değildir. Böyle bir olasılığın ciddiyetini şu şekilde açıklayabiliriz. Hızlı yayılan bir pandemi söz konusu olursa,birçok insanın aynı anda hastalanmasıyla karşılaşırız. Sayılar çok büyürse, sağlık sektörü bununla başa çıkamaz. Solunum cihazları gibi medikal ekipmanlar ve sağlık personelleri herkesin yardımına yetişecek nicelikte olmayabilir. İnsanlar tedavi edilemeden ölebilir ve sağlık personelleri hastalandıkça, sağlık sektörümüzün kapasitesi de mecburen düşecektir. Bu durumda, kimin yaşayacağı ve kimin yaşamayacağı konusunda korkunç kararlar alınması gerekecektir. Böyle bir senaryoda ölüm sayısı önemli ölçüde artmaktadır.

Bundan kaçınmak için, bu salgını yavaş yayılan bir pandemi haline getirmek için elimizden geleni yapmamız gerekmektedir. Bir pandemiyi yeterince bilinçli davranarak yavaşlatabiliriz. Özellikle erken evrede, hastalanan herkesin tedavi görebilmesi ve hastanelerde aşırı yoğunluk oluşturmaktan kaçınmak için daha duyarlı davranabiliriz. Koronavirüs için bir aşımız olmadığı için kendimizi şekillendirmemiz gerekiyor. Bu şekillendirmeyi iki önemli nokta ile özetleyebiliriz.

Enfekte Olma, Başkalarını da Enfekte Etme!

Kulağa önemsiz gelse de, yapabileceğiniz en iyi şey ellerinizi yıkamaktır. Sabun aslında güçlü bir araçtır. Koronavirüs, temelde yağ tabakası içerisinde bulunur. Sabun ise o yağı parçalar ve virüsü sizi enfekte edemeyecek hale getirir. Hatta ellerinizi kayganlaştırır ve siz ellerinizi yıkarken virüslerin parçalanıp, su ile beraber akıp gitmesini sağlar.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dâhiler Sınıfı - Galileo Galilei

DÂHİLER SINIFI: OKUMASI KOLAY, UNUTMASI ZOR

O, kimselerin etkisinde kalmadan, gerçeği ama sadece gerçeği öğrenmenin peşindeydi. Gökyüzünü araştırdı, gök cisimlerini inceledi. Onu destekleyen çok az insan vardı ama teorileri Dünya ve evreni algılayışımızı değiştirdi. Huzurlarınızda göklerin kaşifi, Galileo Galilei.

Büyük ilgi gören Dâhiler Sınıfı serisi Galileo Galilei – Göklerin Kâşifi ile devam ediyor.

Dâhiler Sınıfı Serisi Hakkında:

Bunlar, her biri kendi yöntemiyle; kelimeleriyle, icatlarıyla, seçimleriyle ve hatta kaderleriyle dünyayı değiştirmiş kadınların ve erkeklerin hayat hikâyeleri; şaşkınlık ve hayranlık duymanızı sağlayacak, hayal gücü ve merak duygunuzu harekete geçirecek büyüleyici hikâyeler. Dâhiler Sınıfı serisi bu özel insanları çocuklarla (9 yaş ve üstü) tanıştırmak üzere tasarlandı. İlk olarak yayımlandığı İtalya’da büyük övgü toplayan ve ardından pek çok dile çevrilen Dâhiler Sınıfı, minik ebadı, renkli illüstrasyonları, bilgiyi heyecan ve macerayla birleştiren anlatımıyla çocukların kolay okuyacağı, zor unutacağı, onlara öğrendiklerinden daha da fazlasını merak ettirecek bir seri.

Devamını Göster
₺69.00
Dâhiler Sınıfı - Galileo Galilei

Ellerinizi, sanki az önce acı biber doğramışsınız ve biraz sonra lenslerinizi takacakmışsınız yıkayın.

Sıradaki önemli nokta, çok da hoşlanmayabileceğimiz sosyal mesafe kuralıdır. Bu demek oluyor ki, sarılmak ve el sıkışmak yok. Evde kalma imkanınız varsa, toplumumuzun işleyebilmesi için görev başında olan insanları korumak için evde kalın.

Doktorlardan kasiyerlere, hemşirelerden polislere, Hepsine ihtiyacımız var, ama onların da hastalanmamak için bizim duyarlılığımıza ihtiyaçları var.

Dahası, karantinalar; seyahat yasakları ve sokağa çıkma kısıtlamaları söz konusu olabilir. Tercih edeceğimiz şeyler olmasalar da durumun ciddiyeti bakımından saygı duyup aksi yönde hareket etmememiz önemlidir. Bu tip önlemler tedavi ve aşı üzerine çalışan araştırmacılara ciddi vakit kazandıracaktır. Yani karantina altına alınıyorsanız, nedenini anlamalı ve buna saygı duymalısınız. Bunun pek eğlenceli olmadığını biliyoruz. Ama büyük resme bakacak olursak, aslında çok küçük bir bedel ile büyük bir felaketi atlatabiliriz.

Pandemilerin nasıl sonuçlandıkları, nasıl başladıklarına göre şekillenir. Eğer grafiğe dik bir eğimle yansıyacak şekilde, hızlı yayılarak başlarlarsa kötü şekilde biterler. Eğer yavaş başlarlarsa, kolayca üstesinden gelebileceğimiz şekilde ilerler ve sona erer. Bugünlerde, bu pandeminin sonuçlarının tamamen ellerimizde olduğunu unutmamalıyız. Hem mecazi olarak, hem de kelimenin tam anlamıyla ellerimizde.

Hazırlayan: Ayşe Ege Palaz

Referanslar
1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), " Public Health Responses to COVID-19 Outbreaks on Cruise Ships" https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6912e3.htm?s_cid=mm6912e3_w
2. The New England Journal of Medicine, " Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1" https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMc2004973?query=featured_home
3. Kurzgesagt, "The Coronavirus Explained & What You Should Do" https://kurzgesagt.org/ https://www.youtube.com/watch?v=BtN-goy9VOY&t=130s
4. The Guardian, "How long does coronavirus live on different surfaces?" https://www.theguardian.com/us-news/2020/mar/25/how-long-coronavirus-lasts-on-surfaces-packages-groceries/
5. Ourworldindata, "Coronavirus Disease (COVID-19) – Statistics and Research" https://ourworldindata.org/coronavirus
6. World Health Organization, "Coronavirus disease (COVID-19) outbreak" https://www.who.int/westernpacific/emergencies/covid-19
7. American Society for Microbiology, "Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) Coronavirus-Induced Lung Epithelial Cytokines Exacerbate SARS Pathogenesis by Modulating Intrinsic Functions of Monocyte-Derived Macrophages and Dendritic Cells" https://jvi.asm.org/content/83/7/3039

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
0
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/02/2023 16:23:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12666

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Bilgi
Gezegen
Sağlık Bilimleri
Kuyruk
Toprak
Antibiyotik
Teyit
Algoritma
İklim Değişimi
Balina
Bilinç
Analiz
Deri
Diyabet
Coğrafya
Bilimkurgu
Antikor
Bağırsak
Hidrotermal Baca
Maske
Zehirli Mantar
Kuş
Kadın Doğum
Bakteri
Uyku
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. E. Palaz, et al. Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?. (28 Mart 2020). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12666
Palaz, A. E., Kayalı, Ö. (2020, March 28). Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?. Evrim Ağacı. Retrieved February 05, 2023. from https://evrimagaci.org/s/12666
A. E. Palaz, et al. “Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 28 Mar. 2020, https://evrimagaci.org/s/12666.
Palaz, Ayşe Ege. Kayalı, Ögetay. “Koronavirüs Nedir ve Ne Yapmalı?.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, March 28, 2020. https://evrimagaci.org/s/12666.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.