Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Konuştuğumuz Dil Düşüncelerimizi Etkiler Mi?

Konuştuğumuz Dil Düşüncelerimizi Etkiler Mi?
7 dakika
0

Konuşmak ve düşünmek, ikisi de insanları diğer hayvanlardan ayıran en büyük özellikler. Peki, aralarında nasıl bir ilişki bulunuyor? Konuştuğumuz dil düşüncelerimizi etkiler mi? Bu soruya net bir yanıt vermek mümkün değil. Çünkü yapılan araştırmalar gösteriyor ki bu konuda kesin bir yargıya varmak için henüz çok erken.

Dilin düşünceye etkisi iki grupta inceleniyor. Birincisi dilsel görelilik, ikincisi ise dilsel belirlenimcilik (determinizm) [1].

Bu Reklamı Kapat

Dilsel Görecelik

Dilsel görelilik için dilbilimciler arasında herhangi bir tartışma yok. Dilsel görelilik, konuşurken doğal olarak konuştuğumuz dilin kurallarına göre düşündüğümüz anlamına gelir. Örneğin İngilizce konuşurken ve geçmiş zamandan bahsederken olaya tanık olup olmadığımızı belirten özel bir zaman bulunmadığından çoğu kez bu durumu göz ardı ederiz. Özellikle olaya tanık olmadığımızı belirtmek istiyorsak durum farklı tabii ki, bunun için çeşitli sözcükleri cümleye eklememiz gerekir. Ancak Türkçede, Korecede, bazı Kafkas dillerinde ve yerli Amerika dillerinde durum oldukça farklıdır.

Türkçede görülen ve duyulan geçmiş zamanlar birbirinden tamamen farklıdır. Bu yüzden geçmişteki bir olayı anlatırken olaya tanık olup olmadığımızı kesin olarak belirtmemiz gerekir. Öbür taraftan İngilizcede eğer ölmüş birinden bahsediyorsak “He has worked here.” (Burada çalıştı) diyemeyiz. Türkçede ise geçmişten bahsederken kişinin ölü olup olmamasına dikkat edilmez, her iki durumda da aynı geçmiş zaman kullanılır. Diğer bir deyişle bunu o anda düşünmemiz gerekir, yani konuştuğumuz dilin kuralları neyi nasıl düşündüğümüzü bu anlamda etkiler.

Bu Reklamı Kapat

Dildeki Cinsiyetin Düşünceye Etkisi

Ana dilimizin gramer kurallarının nasıl düşündüğümüze etkisini gösteren bir çalışma şu şekildedir: Dil bilgisel anlamda cinsiyetin nasıl düşündüğümüzü etkileyip etkilemediğini görmek adına bu deney, İspanyolca-İngilizce ve Almanca-İngilizce konuşan iki grup üzerinde yapılmıştır. Deneyde İspanyolcada dişil, Almancada eril adlara sahip beş nesne ve tam tersi beş başka nesne ile birlikte kadın ve erkek figürleri katılımcılara (bir nesne bir insan figürü şeklinde) eşler halinde gösterilmiş. Her nesne ile yandaki insanın benzerliğini 1-9 arasında (bu aradaki tüm rakamları deney boyunca kullanmış olmaları gerekiyor) derecelendirmeleri istenmiş.

Sonuçta İspanyolca ve Almanca konuşanlar, kendi dillerinde o nesne dişilse nesneyi kadınla, erilse erkekle daha büyük oranda eşleştirme eğilimi göstermişler [2].

Dilsel Belirlenimcilik

Dilsel belirlenimcilik ise hâlâ tartışmaya açıktır. Bu hipotezin en büyük savunucuları Whorf ve öğretmeni Sapir’dir. Bu iki dil bilimciye göre dilin düşünceye etkisi yalnızca konuşma esnasında dilin kurallarına uygun konuşmak için olaya bakış açımızı biraz değiştirmekten ibaret değildir. Ana dilimiz birçok alanda nasıl düşündüğümüzü belirler. Ancak hepimiz biliyoruz ki günlük yaşamda ana dilimiz gereği Türkler İngilizlere göre tanıklığa daha çok önem verir; İngilizler ise Türklere göre ölüme ve yaşama daha çok değer verir gibi bir durum söz konusu değildir [4].

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu iki dil bilimci hipotezlerini test etmek amaçlı deneyler de yapıp, düşündüklerini destekleyecek sonuçlar elde ediyorlar. Sonuçların ayrıntısına değinmeden önce hipotezlerinin neyi içerdiğine değinmek sanıyoruz ki daha açıklayıcı olacaktır.

Örneğin bu hipoteze göre, bir dildeki basit renk adlarının sayısı, o dili ana dili olarak konuşanların gökkuşağını nasıl gördüklerini etkiler. Başka bir örnek de Kanada, Alaska ve Grönland’da yaşayan yerli bir halk olan İnuitlerin dilidir. Bu insanların dilinde “Kar” sözcüğünü ve karın çeşitli hâllerini tanımlamak için çok sayıda sözcük bulunduğundan bu halklar kar hakkında daha akıllıca düşünebilirler.

İlk Deney

Bu deney ana dil olarak İngilizce konuşanlarla, Meksikada yaşayan yerli bir halk olan Tarahumaralar arasında yapılmış. Bilindiği üzere İngilizcede mavi (blue) ve yeşil (green) için iki ayrı sözcük bulunuyor ancak Tarahumara dilinde bu iki renk için iki ayrı sözcük yok, ikisini de tek bir kelimeyle ifade ediyorlar.

Bir grup İngilize ve Tarahumaraya şekildeki renklere sahip parçalar gösterilip hangisinin diğerlerinden daha farklı olduğu sorulmuş. Burada dikkat edilmesi gerekiyor ki hangisi yeşil hangisi mavi kartların altında yazıyor. Sonuçta çoğu İngiliz B ile gösterilen rengi farklı bulurken, Tarahumaralar çoğunlukla D’nin farklı olduğunu söylemiş. Ayrıca İngilizler için B ile C-D arasında çok büyük fark varken, Tarahumaralarca fark İngilizlerin düşündüğü kadar büyük değilmiş.

Bu sonuç Whorf hipotezini destekler nitelikte, yani konuştuğumuz dile göre düşündüğümüzü doğruluyor. Ancak Paul Kay ve Willett Kempton adında iki bilim insanı, sonuç her ne kadar Sapir-Whorf hipotezini desteklese de bunun nedenin renklerin adlarının altta yazılması olduğu hipotezini ortaya atıyorlar ve bunun için ilkine çok benzer yeni bir deney tasarlıyorlar.

Bu Reklamı Kapat

İkinci Deney

Bu kez katılımcılara bir üçlemede tek seferde birden fazla renk gösterilmiyor.

İlk iki renk arasındaki yeşilliğin, son iki renk arasındaki mavilikten daha fazla olup olmadığı soruluyor ve böylece kişilerin ayrımı sözcüklere göre yapması önlenmiş oluyor.

Deneyin sonucunda anlaşılıyor ki renkler sınıflandırılmadığında İngilizler de Tarahumaraların ilk deneyde verdiği sonuçla aynı sonuca varıyorlar.

Özet olarak denebilir ki İngilizler renklerle ilgili sözel bir sınırlama olduğunda, Tarahumaraların aksine, bu sınıra göre düşüncelerini biçimlendirirken; herhangi sözel bir kısıtlama olmadığında, dillerinde yeşil ve mavi gibi iki ayrı renk adı olsa da, Tarahumaralarla aynı biçimde düşünüyor ve görüyorlar [3].

Bu Reklamı Kapat

Dilin Düşünceye Etkisine Başka Bir Örnek

Alfred Bloom adında bir psikolog, karşı-olgusal düşünmenin (basit haliyle böyle olsa, şu şöyle olurdu tarzı düşünme) Çincede, İngilizceye göre daha zor olduğunu ileri sürdü. Çünkü “X, Y’yi yapsaydı Z olurdu” biçimindeki cümleleri Çinceye çevirmek oldukça zor. Bunu desteklemek için deneyler yaptı ve bu deneylerden sonra Çinlilerin Amerikalılara göre karşı-olgusal düşünmede çok daha kötü olduğu sonucuna vardı. Bu sonucun da Çinceden kaynaklandığını, ana dili Çince olanların bu yüzden “X, Y’yi yapsaydı Z olurdu” şeklinde durumları düşünmede zorlandığını söyledi.

Daha sonra ortaya çıktı ki Bloom’un yaptığı çalışmaların deneysel düzeneklerinde ciddi sorunlar vardı ve bunlar düzeltildiğinde aradaki fark kapandı [4].

Bu Deney Umut Vadediyor

Bu deney Steven Levinson adında İngiliz bir dil bilimci tarafından yapılıyor. Deney, ana dili Felemenkçe ve Tzeltalca (Meksika’da konuşulan yerli bir dil) olan iki grup arasında yapılıyor.

Felemenkçede, tıpkı Tükçedeki gibi, bir varlığın başka bir varlığa göre konumu sağ, sol, ön, arka gibi kavramlarla ifade edilirken, Tzeltalcada bunun yerine doğu, batı gibi yönler kullanılıyor. Bunun insan düşüncesine etkisini görmek isteyen Levinson bir masanın üzerine dört adet oyuncağı diziyor. Bunlar soldan sağa (ya da batıdan doğuya) A, B, C, D olsun. Deneklerden bu oyuncakların sırasını akılarında tutmaları isteniyor ve 180° döndürülüyorlar. Arkalarındaki bu yeni masaya aynı sıra ile oyuncakları yeniden dizmeleri isteniyor. Sonuçta Felemenkçe konuşanlar göreli sırayı koruyarak yine (bu kez döndükleri tarafta kendilerine göre) soldan sağa A, B, C, D şeklinde dizerken, Tzeltalca konuşanlar oyuncakların mutlak konumunu koruyarak D, C, B, A şeklinde diziyorlar.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Ya Siz Nasılsınız, Dr. Sacks

Gazeteci-yazar Lawrence Weschler, Oliver Sacks’la vakit geçirmeye, 80’lerin başlarında yeni işvereni The Times için bu nörologla ilgili bir profil yazısı hazırlamaya giriştiğinde başladı. Dr. Sacks yaklaşık on yıl öncesinde, Bronx’taki bir hastane koğuşunda yatan katatonik hastalarının hayata mucizevi ama aynı zamanda sorunlu dönüşlerini anlatan başyapıtı Uyanışlar’ı yayımlamıştı. Ama kitap çok duyulmamıştı ve Dr. Sacks hâlâ pek tanınmıyordu. İkili, izleyen dört yıl boyunca, Oliver Sacks’ın kişisel nedenler öne sürerek profil yazısını bırakmasını rica etmesine kadar birlikte çalıştı. İşbirliği sonlansa da Dr. Sacks ve Weschler sonraki  otuz yıl boyunca yakın arkadaş kaldılar ve derken, Oliver Sacks ölüm döşeğindeyken Weschler’dan projeyi tekrar ele almasını istedi.

Bu kitap, o talebin sonucu.

Lawrence Weschler, Ya Siz Nasılsınız, Dr. Sacks?’ta kendini Don Kişot’un Sanço’su rolüne sokarak dâhi nöroloğun müthiş sofra sohbetleri ve muazzam kişiliğini capcanlı bir anlatıya yansıtıyor. Sacks’ın kürek çekmesini, söylenmelerini ve derinlemesine önemseyişini, Karısını Şapka Sanan Adam’ı oluşturan denemeleri yazışını, uyuşturucu yüklü, çalkantılı gençliğini, hastalarına yardım edişini ve dostlarını çileden çıkarışını, bireyin ruhunun özgünlüğü meselesini ele almayı başaramayan tıp ve bilim dünyasına karşı büyük endişesini ve sonucundaki fikir savaşını izliyoruz. Ve tüm bu anlar boyunca, onu çağının en büyük hatiplerinden biri yapan müthiş, müstehcen, gülünç ve derin konuşmalar çağlıyor.

Karşınızda bütün çalışmaları, her hastasına özenle sorduğu “Nasılsınız?” sorusunun etrafında gelişmiş romantik bir bilim insanının, kendi deyişiyle bir “klinik ontolojist”in nihai portresi: Ya Siz Nasılsınız, Dr. Sacks?

Devamını Göster
₺65.00
Ya Siz Nasılsınız, Dr. Sacks

Yine başka bir çalışmada da benzer bir sonuç gözleniyor. Bu kez deney gruplarına soldan sağa doğru hareket eden bir çizgi film izletiliyor ve denekler farklı bir odaya alındıktan sonra gördükleri hareketi taklit etmeleri isteniyor. Felemenkçe konuşanlar yönleri ne olursa olsun soldan sağa işaret ederken, Tenejapanca konuşanlar (Meksika’da yerel bir dil) baktıkları yöne göre işaret ettikleri yönü değiştirdikleri gözleniyor [4].

Özetle en başta da söylediğimiz gibi olayları birilerine aktarırken ana dilimiz olmasa dahi o anda konuştuğumuz dilin kuralları gereği farklı bakış açılarından bakarak konuşuyoruz. Türkçe konuşurken olaya tanık olup olmadığımızı göz önünde bulundurarak zaman kipini kullanıyoruz, İngilizce konuşurken kişinin ölü mü yaşıyor mu olduğuna dikkat ediyoruz. Ancak dilsel belirlenimcilik olarak adlandırılan kavram, yani ana dilimize göre dünyaya bakışımızın değişmesi hâlâ kesinliği olmayan bir konu.


Hazırlayan: Arya Elçi
Editör:Ögetay Kayalı

Referanslar

1. Bernard Comrie, "Language and Thought", <https://www.linguisticsociety.org/resource/language-and-thought>

2. Phillips, Webb Boroditsky, Lera, "Can Quirks of Grammar Affect the Way You Think? Grammatical Gender and Object Concepts", <https://escholarship.org/uc/item/31t455gf

3. Paul Kay & Willett Kempton, "What is the Sapir-Whorf
hypothesis?", <https://pdfs.semanticscholar.org/8485/4014ff787a590ef6259eeecfcd7a4fe3aaaf.pdf>

4. Paul Bloom, Frank C. Keil, "Thinking Through Language",
<http://minddevlab.yale.edu/sites/default/files/files/Thinking%20through%20language.pdf>

Kapak Görseli
Woman photo created by drobotdean - www.freepik.com

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/10/2022 10:17:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12964

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Ses Kaydı
Veri
Retrovirüs
Mers
Ses
Karadelik
Madde
Ornitoloji
Oyun
Radyasyon
Botanik
Evrimsel Süreç
2019-Ncov
Eşey
Olasılık
Nükleer Enerji
Viral Enfeksiyon
Çeviri
Işık
Evrimsel Antropoloji
Canlı
Deprem
Elektrik
Hukuk
Etimoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.