İçerikler - Sayfa 768

Dünya dönerken yarısı Güneş’i görebilir, diğer yarısıysa gölgede kalır.^[1] 23.5 derecelik eksen eğikliği sebebiyle bir yarımküre diğerinden daha fazla ışık alır; böylece o yarımkürede günler daha uzun yaşanır. Güneş, yılda iki defa dönencelere dik açıyla geldiğinde, bir yarımkürede en uzun gündüz yaşanırken diğer yarımkürede en uzun gece yaşanır ve bu olay, "gündönümü" olarak bilinir.

Dört mevsimi yaşayabilmemize imkan verdiği için eksen eğikliğine teşekkür etmeliyiz.^[2] Güneş’e bakan yarımkürede, yaz mevsimi yaşanır: Bu, Kuzey Yarımküre için Haziran-Ağustos ayları arasını ve Güney Yarımküre için Aralık-Şubat ayları arasındaki zaman dilimini ifade eder.^[3] Güneş'ten uzaklaşan yarım küre daha az radyasyona maruz kalır ve daha soğuktur. Bu hizalanma, Kuzey Yarımküre'de Aralık'tan Şubat'a ve Güney Yarımküre' de Haziran'dan Ağustos'a kadar olan zaman dilimidir ve kış mevsimine denk gelir.^[4]

2018'in kasım ayında bir pazar sabahı Angola Three Hapishanesinde en uzun süre mahkum kaldığı bilinen Robert King, nörobilimcilerden oluşan bir ekibin karşısına çıktı ve tek başına hücre hapsinde geçirdiği 29 yılını anlattı. Şöyle dedi:

King, kendisi gibi mahkum olan bir diğer kişinin ölümünden sorumlu tutulup, sonrasında mahkemenin mahkumiyet kararını geri çevirmesi üzerine salıverileli neredeyse 20 yıl oldu. Fakat King, şimdi bile görüşü, hafızası ve açık alanlarda yön bulma ile ilgili sorunlar yaşadığını söylüyor.

Aşırı içki içme ve aşırı alkol tüketimi, yalnızca bilinç kararması gibi tehlikeli durumlara değil, uzun süreli sağlık sorunlarına da yol açabilen riskli davranışlardır.

Eğer daha önce alkol kaynaklı bir bilinç kararması geçirdiyseniz, içki kültürünün sıradan bir parçası diyerek bunu yabana atması kolay olabilir veya sürekli olan bir şey değilse, size önemli bir şey yok gibi gelebilir. Fakat, bu riskli aşırı içki içme ve aşırı alkol tüketimi davranışı, ne sıklıkla gerçekleştiği fark etmeksizin, yalnızca tehlikeli durumlara değil, aynı zamanda uzun süreli sağlık sorunlarına da yol açabiliyor.

20. yüzyılın ortalarında Avusturyalı bir profesör, bir adamın görüşünü tam anlamıyla "tepetaklak etti". Adam, kısa bir süre sonra bu durumu tamamen aşmayı başardı: Innsbruck Üniversitesi'nden Profesör Theodor Erismann, görüntüyü ters yüz eden deneyi tasarladı ve hem asistanı hem de öğrencisi olan Ivo Kohler'a uyguladı. Kohler, daha sonra bunun hakkında bir makale yazdı ve sonrasında ikili, bu konuyla alakalı bir belgesel hazırladılar.

Profesör, Kohler'a el yapımı bir gözlük taktırdı. Bu gözlüklerin içinde, özel olarak düzenlenmiş aynalar vardı. Bu aynalar Kohler'in gözlerine ulaşacak ışığın üst kısmı aşağıya, aşağı kısmı üste gelecek şekilde ters çeviriyordu.

Paleoklimatoloji, geçmiş dönemlerdeki iklim koşullarını araştıran bilim dalıdır. Eski iklimleri kendi zamanında olduğu şekliyle bizzat görmek mümkün olmadığı için, bilim insanları paleoiklimleri yorumlamak için geçmiş iklimlerden etkilenmiş olan, paleoiklim proxyleri olarak bilinen kalıntıları kullanırlar [Ç.N. "paleoiklim proxyleri" kavramını, "paleoiklim vekilleri" olarak çevirebiliriz; yani modern dünyadaki çevresel veya iklimsel parametrelerle ilişkilendirilebilen; doğrudan ölçüm yapmak yerine, dolaylı yoldan bilgi veren; jeolojik kayıtlar içinde korunan fiziksel, kimyasal ve biyolojik malzemeler].

Diatomlar [Ç.N. diyatomeler olarak da bilinir; ökaryotik bir su yosunu çeşididir], delikliler [Ç.N. su yosunu türleri] ve mercanlar gibi organizmalar iklim vekil örnekleridir. Diğer vekiller buz çekirdekleri [Ç.N. bir buz tabakasından çıkarılan çekirdek örneği], ağaç halkaları ve sedimental kayaçlar [Ç.N. diatomlar, delikliler, mikrobiyota, polenler ve sedimentin içindeki kömür ve sedimentin kendisi] olarak sayılabilir.