İçerikler - Sayfa 763

Geçmişten günümüze pek çok kültürde efsanevi yaratıkların bahsi geçmektedir. Aklımıza ilk gelenler genellikle Yunan mitolojisinden olur; Pegasus, Cerberus, Hidra, Chimera gibi. Elbette bu örnekler, mitolojiye olan ilginize bağlı olarak çok daha fazla arttırılabilir. Fakat bizim odaklandığımız mitolojik yaratık Kraken ve Moby Dick gibi deniz yaratıkları efsaneleri arasından sıyrılıp, literatüre kazandırılan kadim yaratık: Livyatan (Leviathan). Öyle ki adına kitaplar, efsaneler yazılan bu yaratık tarihte yaşamış denizel hiper-yırtıcılardan birinin ismine atfediliyor.

İlk kez Babil Yaratılış Destanı’nda karşılaşılan bu yaratık daha sonrasında Kitab-ı Mukaddes’te kullanılması ile bilinirliği artmıştı.^[1] Mitolojiden çıka gelen Livyatan, efsanelere göre denizlerde hüküm süren kocaman bir deniz canavarıdır. Kimilerine göre bu canavar, dev bir su yılanı, kimilerine göre ise bir ejderha olarak tasvir edilmekteydi. Tarihin neredeyse her kesiminde kötülük ve kaosun sembolü olan bu yaratığın ismi, genellikle güçlü ve kötücül bir düşmana çağrışım yapmaktadır.

Gamzeler (veya teknik adıyla gelasin), cildimizde bulunan ufak girintilerdir. Yanak, çene, bel gibi vücudumuzun farklı kısımlarında bulunabilirler; ancak sıklıkla yanaklarda görülürler. Ağzımızın etrafındaki gamzeler tek bir tarafta bulunabileceği gibi, her iki tarafta da bulunabilir. 2018 yılında yaşları 18-42 yaş arasında değişen ve gamzeleri olan 216 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, %56'sının her iki yanağında da gamze olduğu görülmüştür.^[1] Gamzelerin hangi yanakta daha sık oluştuğunu araştıran çalışmalar, çelişkili ve kültüre bağlı olarak değişebilen sonuçlar elde etmiştir.^[2]

Bazı insanlarda gamze bulunup bazılarında bulunmadığını muhtemelen fark etmişsinizdir. Bunun nedeni, gamzelerin oluşma nedeninin, yüzümüzdeki deri ve kaslarda meydana gelen farklılıklardan kaynaklanmasıdır; yani evrensel olarak var olan bir özellik değildir. Gamzelerin yaygınlığı popülasyona göre değişebilse de, 2,300'den fazla katılımcıyla yapılan bir araştırmada, katılımcıların %37'sinin yüzünde gamze olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca birçok çalışmada erkekler ve kadınlarda gamzeler kabaca eşit oranda gözükse de, bazı çalışmalarda kadınlarda gamzelerin daha sık oluştuğu tespit edilmiştir.^[3]

Sizin veya tanıdığınız birinin kulağının üzerinde minik bir delik mi var? Bu delik, teknik olarak "preauriküler sinüs", preauriküler kist veya preauriküler çukur denilen bir doğum kusurudur. Genellikle kulağın üst kısmını kafaya bağlayan yerde, küçük bir çukur şeklinde bulunur.

Evrimsel biyolog Neil Shubin, bu durumun balık solungaçlarının evrimsel kalıntısı olabileceğini düşünüyor. Balık solungaçları, memelilere kadar gelecek olan soy hattında birçok yeni anatomik özelliğin ortaya çıkması için yapıtaşı olarak kullanılmıştır. Örneğin balık solungaçlarını üreten embriyolojik gelişim süreçlerinin birçoğu biz insanlarda da ana rahminde işler; ancak balık değil de memelilere ait genlerimiz okundukça, bu yapılar memelilere özgü yapılara dönüşecek biçimde gelişir. Fakat balık atalarımızdan kalma izler, kimi zaman vücudumuzda balıksı izlerin oluşmasına neden olabilir ve preauriküler sinüs, bunlardan birisidir.

Var olabilmemizin yegâne yolu, sekstir. Öyle ki seks, insanlar da dahil birçok hayvan türünün varlığının iki biyolojik temelinden birisidir (diğeri hayatta kalmaktır). Bunu, çocuk ölümlerinin aşırı yüksek olduğu zamanlarda, türümüzün varlığını koruyabilmiş olduğu gerçeğinde net bir şekilde görebiliyoruz. Eğer seks dürtülerini baskılamış olsalardı, popülasyonumuz bugünlere kadar gelemeyecekti.

Buna karşılık, dürüst olalım, yeryüzündeki en güçlü tabulardan birisi sekstir. Modern toplumların büyük bir kısmında seks, açık açık konuşulması uygun olmayan, hatta birçok durumda baskılanması, örtülmesi, görmezden gelinmesi gereken, sadece sınırlı bir evlilik kurumu içerisinde makul görülen bir davranış olarak algılanmaktadır. Ne var ki, ne kadar tabulaştırılırsa tabulaştırılsın, seksi baskılamak konusunda evrensel bir başarısızlık söz konusudur: Seks, ne kadar baskılanırsa, o kadar yasa dışı ve/veya "el altından" olacak şekilde açığa çıkmakta, davranışlarımızı öyle veya böyle şekillendirmektedir. Her kadın ve her erkek, gün içerisinde defalarca seksi aklından geçirmektedir; seksten uzak durduğunu söyleyenlerin bile birçoğu, düzenli ve aktif seks hayatlarına sahiptir.

Güçlü nükleer kuvvet, doğadaki dört temel kuvvetten biridir; diğer üçü kütleçekimi, elektromanyetizma ve zayıf kuvvettir. Adından da anlaşılacağı gibi, güçlü kuvvet, dörtlünün en güçlü kuvvetidir. Daha büyük parçacıklar oluşturmak için, maddenin temel parçacıklarını birbirine bağlamaktan sorumludur.

Parçacık fiziğinin hüküm süren teorisi, maddenin temel yapı taşlarını ve bunların nasıl etkileşime girdiğini tanımlayan Standart Model'dir. Teori, 1970'lerin başında geliştirildi; Avrupa Nükleer Araştırma Topluluğu CERN'e göre, zamanla ve birçok deneyle, iyi test edilmiş bir fizik teorisi olarak yerini almıştır.