İçerikler - Sayfa 759

Günümüzde birçok anne adayı, normal doğumun çok sancılı bir süreç olmasından çekinerek sezaryen ile doğumu tercih edebiliyor. Ancak bilim insanları uyarıyor: Sezaryen doğum normal doğumun yerini tutmayabilir!

Bizi etkileyen en önemli faktörlerden birisi hiç şüphesiz kendi mikrobiyotamızdır. Öyle ki mikroplar, bizim doğum anımıza bile şahitlik ederler. Bebekler rahimden çıkarken, annelerinin vajinalarındaki mikroplarla kolonize olurlar. Bu durum, kuşaktan kuşağa birbirini takip eden doğal bir süreçtir.

Oxford–AstraZeneca ortaklığı ile yapılan aşı çalışmalarının faz III aşamasının sonuçları, aşılar için yapılan faz III çalışmaları arasında yayınlanan en ayrıntılı bulguları ortaya koymuştur. Buna göre, ilk formal bulgular COVID-19 aşılarının en ekonomik ve en kolay dağıtılabilir, güvenli ve etkin aşılar olduğunu ortaya koymaktadır.

Ancak, yayınlanan veriler bazı bilinmeyenleri de ortaya koymuştur. Bunlar, en etkin olan aşılama dozu ve yaşlılarda etkisi olmuştur. Oxford–AstraZeneca tarafından geliştirilen aşı, özellikle diğer iki RNA-temelli aşıya göre daha kolay taşınıp, uygulayıcısına ulaştırılması konusunda başarılı olduğu için özellikle ilgiyle izlenmiştir. Ayrıca bu grup, faz III çalışmasından elde ettikleri bulgularını uluslararası hakemli dergilerde ilk kez yayınlayan araştırma merkezi olmuştur. Diğer aşılara ilişkin bilgiler ağırlıklı olarak medya aracılığı ile yayılmıştır.

Sürekli Genital Uyarılma Bozukluğu (SGUB) yani Persistent Genital Arousal Disorder (PGAD) çoğu zaman cinselliğe olan düşkünlükle ilişkilendirilebiliyor; ancak gerçek bundan farklı. Aslında bu durum, cinsel bir uyaran veya cinselliğe dair bir istek olmaksızın ortaya çıkan bir uyarılma bozukluğu.

Bu bozukluk çok büyük ölçüde kadınlarda görülüyor. Bilim dünyası "kadın orgazmı" bilmecesini henüz tam anlamıyla çözememişken, bu bozuluğa dair soru işaretleri de oldukça fazla. Üstelik kadın cinselliğinin pek çok toplumda hala bir tabu oluşu, bu anomalinin anlaşılmasını güçleştirebiliyor. Kadınların bu konudaki anketlere katılmasından, sorulan sorulara doğru ve açık cevaplar verebilmesine kadar hemen her araştırma basamağında sorunlarla karşılaşılabiliyor.

Biyolojik süreçler, bir proteini oluşturan amino asitlerin DNA denen "tarif defteri" aracılığıyla birbirine tek tek bağlandığı ribozom makinelerinden tutun, büyük hayvan popülasyonlarında rekabet, iş birliği ve hatta fedakarlık davranışlarına kadar, uçsuz bucaksız olaylar ve süreçlerden oluşur. Biyologların ve diğer bilim insanlarının bu süreçleri anlamak için, en az bu süreçler kadar karmaşık deney mekanizmaları kurmaları gerekir.

Deneysel çalışmaların en kritik noktalarından biri, üzerinde çalışılacak organizmayı doğru seçmektir. Buna ek olarak hedeflenen organizma veya sistem her zaman çalışmaya uygun olmayabilir. Bu durumda hedef organizmadan daha basit ve özellikleri anlaşılmış organizmaları kullanmak araştırmanın başarısını arttırmakla beraber sürecin kolaylaşmasını sağlamaktadır. Gelişmiş biyoteknolojik cihazlara, sentetik deney ürünlerine ve diğer teknolojilerine ek olarak, bilim insanlarının yıllardır güvenilir dayanağı olan bir kaynak daha vardır: model organizmalar.

Halk arasında karaciğer kelebekleri olarak da adlandırlıan Fasciolidae familyasından Fasciola cinsine ait yassı solucanlar benzetildikleri kelebekler (Lepidoptera takımı) kadar masum değiller! Bu canlılar başta koyun ve sığırlar olmak üzere insanlar ve diğer birçok memelide vücutta paraziter yaşam sürerek enfeksiyonlara ve genel metabolizmada çeşitli aksaklıklara yol açarlar. Bu etkenlerden en çok bilineni ve karşılaşılanı Fasciola hepatica türüdür ve enfeksiyonlarına fasiyoliyazis (fascioliasis) ismi verilmektedir.

Fasciola hepatica, yassı solucanlar şubesinin (Platyhelminthes) Trematoda sınıfının Digenea alt sınıfına dahil edilen helmintlerdir. Görüntüsü yaprağı andırdığından yaprak kelebeği de denilmektedir. 20-30 milimetre uzunluğa ve 8-13 milimetre genişliğe ulaşabilen endoparazitlerdir (iç parazit). Ön taraflarında belirgin konik bir çıkıntı bulunur. Bu konik çıkıntının uç taraflarına yakın bir bölgede ağız çekmeni ve hemen arkasında karın çekmeni bulunur. Çekmen olarak adlandırılan bu yapılar parazitin beslenmesini ve dokuya yapışmasını sağlar. Basit bir sindirim ve sinir sistemine sahiptir. Çift cinsiyetli (hermafrodit) canlılardır ve üremek için başka bir bireye gereksinim duymazlar. Vücutları tegüment denilen bir kılıf ile örtülüdür. Tegüment üzerinde dikenimsi çıkıntılar bulunur ve bu yapılar parazitin karaciğerdeki göçü sırasında doku irritasyonuna sebebiyet vererek karaciğer dokusuna zarar verir. Yumurtaları sarı renkte ve ovaldir. Yumurtalarının bir kutbunda kapak bulunur. Olgun parazitler günde binlerce yumurta üretebilmektedir. Yaşam süreleri uzundur, bazen on yılı geçebilmektedir.